Kinh nghiệm thật định cư Canada là chuyện ít được quảng cáo, nhưng lại là thứ giữ cho hồ sơ của bạn đứng vững lâu dài. Phần lớn các diện tay nghề xét bạn đã làm nghề gì, bao lâu, làm những việc gì, và bạn chứng minh được bằng giấy tờ nào. Bài này giải thích cách dùng đúng kinh nghiệm bạn đang có, thay vì “làm đẹp” một kinh nghiệm bạn không có.

Tôi là Nguyễn Thị Hòa Vân – đồng sáng lập CAPR, thương hiệu tư vấn định cư có vốn đầu tư quốc tế, người tổ chức đồng thời là host của các buổi webinar do RCIC chia sẻ hàng tuần trong nhóm Zalo hỏi đáp định cư Canada cùng RCIC.

Bạn có thể đã nghe những câu này

Khi đi hỏi tư vấn định cư, bạn có thể sẽ nghe:

• “Không cần kinh nghiệm ở Việt Nam đâu, có job là đi được.”
• “Hồ sơ bên mình làm đẹp để anh chị đậu.”
• “Không đóng bảo hiểm xã hội cũng không sao, làm giấy xác nhận là được.”
• “Chức danh cứ ghi quản lý cho mạnh.”

Nghe thì nhẹ nhàng, nhưng mỗi câu đều đụng tới phần quan trọng của hồ sơ: kinh nghiệm làm việc. Hãy xem quy định Canada thật sự nói gì.

Canada tính kinh nghiệm làm việc như thế nào?

Mỗi chương trình có điều kiện riêng, nhưng hai diện liên bang dưới đây cho bạn thấy rõ cách Canada nhìn kinh nghiệm.

Với diện Federal Skilled Worker, IRPR mục 75(2) yêu cầu trong 10 năm trước khi nộp, bạn có tối thiểu 1 năm làm việc toàn thời gian liên tục (hoặc bán thời gian tương đương) trong nghề chính bạn khai, nghề đó thuộc NOC TEER 0, 1, 2 hoặc 3. Quan trọng hơn, quy định nói rõ trong thời gian đó bạn phải đã thực hiện các công việc trong phần mô tả chính (lead statement) của nghề, và phần lớn các nhiệm vụ chính của nghề. Trang Express Entry của IRCC quy đổi toàn thời gian là 30 giờ mỗi tuần, tương đương 1.560 giờ trong một năm.

Với diện Canadian Experience Class, IRPR mục 87.1 yêu cầu kinh nghiệm làm việc tại Canada trong 3 năm trước khi nộp, thuộc TEER 0 đến 3, và không tính thời gian tự kinh doanh, thời gian làm việc không được phép, hay thời gian đang học toàn thời gian.

Các chương trình đề cử tỉnh bang có điều kiện riêng về nghề, số năm và tiếng Anh. Liên bang thường cần tiếng Anh cao hơn, nhưng nhiều chương trình tỉnh bang chấp nhận CLB 4-5, tùy nghề và tùy diện. Điểm chung của tất cả: kinh nghiệm phải là kinh nghiệm bạn đã thật sự làm.

Chức danh không quyết định, nhiệm vụ mới quyết định

Đây là chỗ nhiều hồ sơ bị lệch. Trang hướng dẫn tìm mã NOC của IRCC dặn: hãy chắc rằng các nhiệm vụ chính trong mô tả nghề khớp với những gì bạn đã làm. Nếu không khớp, bạn cần tìm một nghề khác có nhiệm vụ khớp với công việc của mình.

Nói cách khác, ghi chức danh “trưởng phòng” không biến bạn thành quản lý nếu công việc hằng ngày của bạn là bán hàng hay nhập liệu. Ngược lại, nhiều người làm việc thật nhiều năm nhưng tự đánh giá thấp mình, vì chưa từng đối chiếu nhiệm vụ của mình với mô tả nghề trên NOC. Khi đối chiếu đúng, kinh nghiệm thật đôi khi mở ra những hướng bạn chưa nghĩ tới.

Chứng minh kinh nghiệm thật bằng giấy tờ gì?

IRCC yêu cầu giấy tờ chứng minh kinh nghiệm làm việc, thường là thư xác nhận của nhà tuyển dụng ghi rõ nhiệm vụ, thời gian làm việc và mức lương. Để thư xác nhận đứng vững, RCIC thường đối chiếu thêm với các chứng từ hỗ trợ khác mà bạn có ở Việt Nam:

1. Hợp đồng lao động và các quyết định bổ nhiệm, điều chuyển, tăng lương.
2. Bảng lương hoặc sao kê ngân hàng nhận lương.
3. Quá trình đóng bảo hiểm xã hội.
4. Chứng từ thuế thu nhập cá nhân.
5. Giấy tờ của doanh nghiệp nơi bạn làm, như giấy phép kinh doanh.

Không phải chương trình nào cũng yêu cầu đủ cả 5 loại. Nhưng khi các giấy tờ nói cùng một câu chuyện (cùng thời gian, cùng chức vụ, cùng mức lương), hồ sơ của bạn khớp nhau và dễ giải thích. Nếu bạn chưa đóng bảo hiểm xã hội trong một giai đoạn, đừng vội nghĩ là hết cách; bài không đóng bảo hiểm xã hội có định cư Canada được không sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn.

Vì sao kinh nghiệm thật giữ an toàn cho bạn suốt đời?

Hồ sơ di trú không dừng lại ở ngày bạn nhận visa. Thông tin bạn khai hôm nay đi theo bạn qua work permit, PR, gia hạn thẻ PR và cả khi xin quốc tịch.

Trang hậu quả của gian lận di trú của IRCC nêu rõ: bạn chịu trách nhiệm về mọi thông tin trong hồ sơ, kể cả khi người đại diện điền giúp. Nếu có giấy tờ hay thông tin sai, hậu quả có thể gồm hồ sơ bị từ chối, bị cấm vào Canada tối thiểu 5 năm theo Điều 40 IRPA, và tư cách thường trú hay quốc tịch có thể bị thu hồi.

Đó là lý do chúng tôi luôn nói với khách: một kinh nghiệm thật, dù khiêm tốn, an toàn hơn một kinh nghiệm đẹp nhưng không chứng minh được.

Nếu kinh nghiệm thật chưa đủ thì sao?

Bạn vẫn có lựa chọn, miễn là xây trên sự thật:

• Đối chiếu lại toàn bộ quá trình làm việc. Nhiều người có 2-3 giai đoạn nghề khác nhau, trong đó có một giai đoạn khớp chương trình.
• Chọn chương trình khớp với nghề bạn đang làm, thay vì ép nghề vào chương trình.
• Tích lũy thêm thời gian làm đúng nghề, nâng tiếng Anh, rồi mới nộp.
• Nếu bạn là chủ doanh nghiệp hoặc quản lý, đừng khai mình là công nhân chỉ vì có job; hãy xem bài chủ doanh nghiệp định cư Canada diện nào.

Câu hỏi bạn nên hỏi lại người tư vấn

• Kinh nghiệm của tôi khớp với mã NOC nào? Nhiệm vụ nào của tôi khớp với mô tả nghề đó?
• Hồ sơ của tôi sẽ dùng giai đoạn làm việc nào? Từ ngày nào đến ngày nào?
• Thư xác nhận công việc sẽ ghi những gì? Có khớp với hợp đồng, bảng lương, bảo hiểm xã hội của tôi không?
• Có dòng nào trong hồ sơ khác với công việc tôi thật sự làm không?
• Nếu viên chức gọi xác minh nơi làm việc của tôi, câu trả lời có khớp hồ sơ không?
• Người đánh giá kinh nghiệm của tôi có giấy phép tư vấn di trú không?

Theo Điều 91 IRPA, tư vấn và đại diện di trú có thu phí chỉ dành cho luật sư, công chứng viên Quebec và thành viên còn hiệu lực của CICC. Bài RCIC in-house là gì hướng dẫn cách kiểm tra.

Cách CAPR làm với kinh nghiệm của bạn

Tại CAPR (Công ty TNHH CAPR), đội ngũ và tôi sàng lọc ban đầu, rồi RCIC đánh giá chuyên môn và đại diện hồ sơ. 2 RCIC của CAPR là thành viên góp vốn và làm việc trong công ty, trong đó có RCIC giữ giấy phép hạng L3, hơn 12 năm có giấy phép. RCIC đối chiếu kinh nghiệm thật của bạn với mô tả nghề, chỉ ra giai đoạn nào dùng được, giấy tờ nào còn thiếu, và nói thẳng khi hồ sơ chưa đủ. Bạn có thể đọc khách hàng nói gì về CAPR và cách chúng tôi chia sẻ hồ sơ thành công đã che thông tin cá nhân.

FAQ – Câu hỏi thường gặp

Kinh nghiệm thật định cư Canada cần bao nhiêu năm?

Tùy chương trình. Ví dụ diện Federal Skilled Worker yêu cầu tối thiểu 1 năm toàn thời gian liên tục (hoặc bán thời gian tương đương) trong 10 năm gần đây, thuộc TEER 0 đến 3. Các chương trình tỉnh bang có điều kiện riêng.

Chức danh trên giấy khác với công việc thật thì sao?

IRCC dặn phải đối chiếu nhiệm vụ chính trong mô tả nghề với việc bạn đã làm. Chức danh không quyết định; nhiệm vụ thật mới quyết định mã NOC phù hợp.

Không đóng bảo hiểm xã hội có chứng minh kinh nghiệm được không?

Bảo hiểm xã hội là một trong các chứng từ hỗ trợ, không phải loại bắt buộc trong mọi trường hợp. RCIC sẽ xem bạn có hợp đồng, bảng lương, thuế hay giấy tờ nào khác để chứng minh giai đoạn đó.

Làm đẹp hồ sơ có rủi ro gì?

Thông tin sai có thể bị coi là khai man theo Điều 40 IRPA, dẫn tới từ chối hồ sơ và cấm 5 năm. IRCC cũng nêu khả năng thu hồi tư cách thường trú hay quốc tịch nếu phát hiện thông tin sai.

Kết

Dùng đúng kinh nghiệm thật của bạn để nộp hồ sơ là cách đi an toàn và bền: mỗi dòng trong hồ sơ đều có giấy tờ, mỗi câu trả lời với viên chức đều là sự thật.

Nếu bạn muốn RCIC xem hồ sơ của mình với đúng kinh nghiệm thật đang có, hãy để lại thông tin ngắn tại danhgianhanh.canadapr.vn. Bạn cũng có thể tham gia nhóm Zalo hỏi đáp định cư Canada cùng RCIC để hỏi trực tiếp trong webinar hàng tuần.

Tôi là Nguyễn Thị Hòa Vân – Kết nối định cư Canada an toàn.