Ngày 30/6, Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) thông báo đã hoàn tất rà soát khoảng 6.500 hồ sơ xin quốc tịch theo diện Bill C-3 (đạo luật mở rộng quyền công dân cho người sinh ra ngoài Canada có cha/mẹ là công dân Canada). Bộ cho biết việc xử lý các hồ sơ này dự kiến sẽ tiếp tục trong vài ngày tới.
Tổng cộng có 100 chứng chỉ quốc tịch cấp theo C-3 bị đánh dấu là có thể thiếu giấy tờ hỗ trợ. Trong số đó, 33 trường hợp đã được phục hồi sau khi IRCC xác nhận đủ điều kiện dựa trên hồ sơ hiện có. 67 trường hợp còn lại (chiếm khoảng 1% tổng số chứng chỉ cấp theo C-3) vẫn đang được xử lý. IRCC cho biết những người này sẽ được phục hồi hoặc được liên hệ để bổ sung thông tin trong vài ngày tới.
Nguyên nhân và phản ứng
IRCC cho rằng nguyên nhân xuất phát từ hướng dẫn không rõ ràng về giấy tờ chấp nhận được dành cho nhân viên xét duyệt và người nộp đơn, dẫn đến việc cấp chứng chỉ thiếu bằng chứng hỗ trợ. Tuy nhiên, những người bị đình chỉ chứng chỉ vẫn giữ quyền công dân Canada và có thể tiếp tục làm việc trong thời gian rà soát.
Các luật sư di trú đã nêu quan ngại về tính công bằng khi yêu cầu người nộp đơn trả lại chứng chỉ được cấp theo hướng dẫn trước đó của IRCC. Tòa án Canada từng nhiều lần khẳng định người nộp đơn có quyền dựa vào hướng dẫn do bộ ban hành (nguyên tắc kỳ vọng chính đáng). IRCC chưa trực tiếp giải quyết vấn đề này và các luật sư cho rằng vụ việc có thể được đưa ra Tòa án Liên bang.
Những điều người nộp đơn cần biết
Điều kiện đủ theo Bill C-3 không thay đổi. Những người đủ điều kiện nhận quốc tịch Canada theo diện cha mẹ vẫn đủ điều kiện. Điều thay đổi là tiêu chuẩn giấy tờ mà IRCC yêu cầu. Người nộp đơn nên chuẩn bị hồ sơ cao hơn mức tối thiểu, đặc biệt khi IRCC thừa nhận hướng dẫn của chính mình góp phần gây ra vấn đề.
Giấy tờ hỗ trợ từ các nguồn đáng tin cậy khác (cơ quan chính phủ hoặc hồ sơ chính thức ngoài danh sách tối thiểu của IRCC) có thể giúp nhân viên xét duyệt dễ dàng kết luận hồ sơ đáp ứng tiêu chuẩn. Cách giải thích khi thiếu giấy tờ cũng quan trọng hơn: một lá thư mơ hồ sẽ không đáp ứng được sự xem xét kỹ lưỡng của IRCC, trong khi thư ghi rõ từng bước đã thực hiện để lấy bản gốc và lý do không tìm được sẽ có trọng lượng hơn.
Thời gian xử lý có thể kéo dài trong ngắn hạn vì những người đã nộp hồ sơ có thể được yêu cầu cập nhật giấy tờ. IRCC cũng xác nhận rằng các hồ sơ đã được duyệt vẫn có thể bị rà soát lại, dù cơ quan này có thể sẽ ít ban hành thư yêu cầu trả lại chứng chỉ hơn sau vụ việc này.
Tóm lại, điều kiện đủ theo Bill C-3 không thay đổi. 100 chứng chỉ bị đánh dấu là vấn đề về giấy tờ, không phải vấn đề về điều kiện. Tuy nhiên, tiêu chuẩn về bằng chứng đã được nâng cao, đòi hỏi hồ sơ phải chặt chẽ hơn. Người nộp đơn nên ưu tiên chuẩn bị hồ sơ mạnh nhất có thể, không chỉ để tránh chậm trễ mà còn để đảm bảo quyền công dân được cấp là vững chắc.
