Hồ sơ định cư bị vấp không chỉ là một dòng trạng thái trên giấy. Nó là những đêm nằm nhìn trần nhà, nhẩm “còn 11 tháng”, rồi “còn 10 tháng”. Nếu bạn đang ở Canada, đang đi làm mỗi ngày, mà trong lòng lúc nào cũng có một chiếc đồng hồ đếm ngược, bài này tôi viết cho bạn.
Tôi là Nguyễn Thị Hòa Vân – đồng sáng lập CAPR, thương hiệu tư vấn định cư có vốn đầu tư quốc tế, người tổ chức đồng thời là host của các buổi webinar do RCIC chia sẻ hàng tuần trong nhóm Zalo hỏi đáp định cư Canada cùng RCIC.
Câu chuyện dưới đây là có thật. Tôi đã thay đổi tuổi, vai trò trong gia đình và nơi sống để bảo vệ gia đình ấy. Những câu nói trong bài thì tôi giữ nguyên, vì chính những câu đó làm tôi nhớ mãi.
Một cuộc gọi đến muộn vài phút
Hôm đó gần trưa. Một bạn tư vấn trẻ trong đội nhờ tôi gọi cùng cho một gia đình ở Canada. Chị nhắn: “Chờ chị lái xe về nhà đã nhé, giờ mới tan làm.” Chồng chị ngồi ngay cạnh tôi ở văn phòng Sài Gòn, anh bay vào từ sáng để nghe cho kỹ.
Tôi nghĩ đó sẽ là một buổi tư vấn như mọi ngày. Tôi đã nhầm.
Chị ngoài 40, đang ở Canada theo giấy phép làm việc, cùng ba đứa con. Đứa lớn đang học năm cuối trung học. Ở Việt Nam, chị từng làm trưởng phòng, quen đào tạo người khác, quen giải quyết việc của người khác. Sang đây, chị là người cần được giúp.
Câu đầu tiên chị nói khi bật được camera là: “Hồ sơ của mình nó đã bị vấp rồi. Muốn ở lại, muốn gia hạn thì không được.”
Đêm nào cũng đếm
Chị kể từ giữa năm, đêm nào chị cũng mơ cùng một giấc mơ. Trong mơ chị nhẩm: còn 1 năm nữa. Còn 11 tháng nữa. Còn bao nhiêu tháng nữa.
Tôi hình dung ra những đêm chị nằm vắt tay lên trán, tự hỏi: còn 10 tháng thôi nhỉ. Ban ngày chị vẫn đi làm, vẫn lo cơm nước cho ba đứa nhỏ. Chỉ đến đêm, khi cả nhà ngủ rồi, chiếc đồng hồ ấy mới bắt đầu kêu.
Sáng ra đi làm, đồng nghiệp lại hỏi: “Làm hồ sơ tới đâu rồi?” Chị nói với tôi, trong miệng họ là hỏi thăm, nhưng nghe vào tai thì như bị soi. Mỗi câu hỏi thăm là một lần xát muối vào lòng.
Lúc đầu, khi chị được đi cùng các con, người quen chúc mừng. Họ bảo chị may mắn, nhà người ta chỉ người đứng đơn đi được, con chưa đi được. Một thời gian sau, cũng những người ấy quay sang nói: “Vất vả rồi đấy, giờ tính sao?”
Tôi nghe mà thương. Áp lực lớn nhất của người đang chờ không phải là giấy tờ. Là ánh mắt của những người xung quanh.
“Thay đổi như bánh tráng”
Chị không ngồi yên. Chị hỏi người đi trước, hỏi bạn bè, đọc báo. Câu trả lời chị nhận được là chính sách đổi liên tục. Chị dùng một hình ảnh mà tôi chưa nghe ai nói: “Nó thay đổi như bánh tráng vậy đó.”
Chị còn trả phí để gặp một luật sư trong 45 phút. Lời khuyên chị nhận được là tự đi tìm việc. Tiếng Anh của chị không đủ để hỏi lại cho ra lẽ. Chị bảo nói chuyện với người bản xứ mà nghe không rành thì câu chuyện cứ “gãy khúc”.
Có lúc hai vợ chồng đã bàn: “Nếu căng quá thì thôi, cuộc chơi chắc có lẽ kết thúc.”
Điều chị nói làm tôi im lặng
Chị nói: “Thật ra trong đầu muốn lắm. Thật sự là muốn. Nhưng thấy nó xa vời quá, không dám nghĩ đến.”
Chị không mơ đến thẻ thường trú nữa. Chị chỉ mong hết thời hạn giấy phép này rồi được ở thêm với các con, ở được ngày nào hay ngày đó. Vì các con còn yếu về mọi thứ, không có mẹ bên cạnh thì rất vất vả.
Nếu bạn cũng đã từng nghĩ “thôi, không dám mơ nữa”, tôi muốn bạn biết: cảm giác đó không có nghĩa là bạn yếu đuối. Nó có nghĩa là bạn đã cố quá lâu một mình.
Khi có người chỉ ra một con đường
Trong buổi đó, RCIC của CAPR đã xem hồ sơ trước. Vì chị lớn tuổi và tiếng Anh chưa tốt, các chương trình tính điểm gần như không có cửa cho chị. RCIC hướng chị sang một lộ trình đề cử tỉnh bang không dựa vào điểm số, ở một tỉnh khác, cách nơi chị đang ở gần một ngày lái xe.
Tôi không viết chi tiết lộ trình ở đây, vì mỗi hồ sơ một khác. Điều tôi muốn kể là phản ứng của chị.
Chị bảo từ hôm nói chuyện với bạn tư vấn của chúng tôi, chị thấy “rất háo hức” và “ngủ ngon”. Lần đầu tiên sau nhiều tháng, chị thấy được một con đường cụ thể: bước này, rồi bước kia, lộ trình như vậy.
Rồi chị nói thêm một câu mà tôi nghĩ ai đang vội cũng nên nghe: “Đi chậm mà chắc cũng được. Đừng chạy nhanh quá rồi đứt giữa đường.”
Vì sao hôm ấy tôi phải với tay lấy cốc nước
Giữa buổi, tôi với tay lấy cốc nước. Rồi lấy thêm lần nữa, lần nữa. Không phải vì khát. Tôi uống để nước mắt không tràn ra trước mặt khách.
Ngồi đây viết lại, tôi vẫn còn thổn thức. Vì câu chuyện ấy quá thật, quá đời. Nó chạm vào tôi ở nhiều chỗ cùng một lúc.
Với trái tim của một người con, tôi thấy lại sự hy sinh không bờ bến của bố mẹ mình. Bố mẹ nào cũng từng có lúc mệt đến mức muốn buông, rồi lại đứng dậy vì con.
Với trái tim của một người mẹ, tôi hiểu vì sao chị có thể chịu đếm tháng, chịu bị soi, chịu học lại từ đầu ở tuổi ngoài 40. Vì giấc mơ của các con lớn hơn nỗi sợ của mình.
Với trái tim của một người làm nghề, tôi biết câu chuyện này không phải của riêng chị. Mỗi ngày tôi nghe rất nhiều nỗi lòng như vậy. Có những câu chuyện tôi nghe xong thì quên. Câu chuyện này thì không.
Hôm đó tôi phải nói về sứ mệnh trong video quay buổi chiều. Thật lòng, tôi không biết chính xác từ ấy nghĩa là gì. Tôi chỉ biết một điều: nếu tôi làm việc này chỉ vì tiền, tôi đã không phải tốn nhiều nước mắt đến vậy.
Nếu hồ sơ định cư của bạn cũng bị vấp
Tôi không hứa với bạn rằng con đường nào cũng mở. Tôi chỉ chia sẻ vài điều tôi rút ra sau buổi nói chuyện ấy:
- Đừng quyết định trong lúc hoảng. Những đêm đếm tháng làm mình chọn con đường nhanh nhất, không phải con đường chắc nhất.
- Hỏi người có giấy phép hành nghề. Tại Canada, người được tư vấn di trú có thu phí là RCIC hoặc luật sư. Bạn có thể tự tra giấy phép RCIC trên trang của CICC.
- Viết ra mọi câu hỏi, kể cả câu bạn ngại hỏi. Chị nói chị “không biết nghĩ ra câu hỏi gì”. Đó là điều bình thường. Người tư vấn tốt sẽ trả lời cả câu bạn chưa nghĩ ra.
- Biết rõ mốc hết hạn giấy phép của mình. Trang chính thức của IRCC có hướng dẫn về gia hạn giấy phép làm việc. Đọc sớm, đừng đợi đến tháng cuối.
- Đừng gánh một mình. Chị có chồng ngồi nghe cùng. Bạn cũng nên có ít nhất một người cùng bạn đọc kỹ từng bước.
Gia đình chị còn những nỗi niềm khác mà tôi kể trong các bài sau: chuyện mất niềm tin vào công ty tư vấn định cư, chuyện các con muốn ở lại Canada, và chuyện tờ giấy đồng ý cho con đi Canada suýt làm cả nhà lỡ chuyến bay.
Lời cuối cho người đang đếm tháng
Cuối buổi, chị tặng tôi một câu mà chị nói là chị rất thích: “Đã có nhưng không, thì hãy cho đi nhưng không.” Ý chị là trải nghiệm của mình, nếu có ai đó đang cần, thì hãy cho đi.
Tôi viết bài này cũng vì câu đó. Nếu bạn đang đếm từng tháng, bạn không cô đơn. Hãy để một RCIC nhìn hồ sơ của bạn trước khi bạn tự kết luận là hết đường. Bạn có thể điền form đánh giá nhanh để RCIC xem bạn phù hợp với hướng nào, hoặc vào nhóm Zalo hỏi đáp định cư Canada cùng RCIC để hỏi trực tiếp trong buổi webinar hàng tuần.
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Hồ sơ định cư bị vấp thì còn cơ hội ở lại Canada không?
Còn tùy hồ sơ. Có người không đủ điều kiện các chương trình tính điểm nhưng vẫn phù hợp với lộ trình đề cử tỉnh bang dựa trên công việc. Cần RCIC xem cụ thể tuổi, kinh nghiệm, tiếng Anh và tình trạng giấy phép hiện tại.
Lớn tuổi, tiếng Anh yếu thì có nên bỏ cuộc?
Chưa nên kết luận khi chưa có người có giấy phép hành nghề đánh giá. Tuổi và tiếng Anh ảnh hưởng mạnh đến chương trình tính điểm, nhưng không phải chương trình nào cũng tính điểm.
Làm sao biết người tư vấn có giấy phép?
Tra tên trên danh bạ công khai của CICC (College of Immigration and Citizenship Consultants). RCIC hợp lệ sẽ có số giấy phép và trạng thái hoạt động.
Tôi là Nguyễn Thị Hòa Vân – Kết nối định cư Canada an toàn.
