Học thạc sĩ Canada đưa vợ con đi là con đường nhiều gia đình nghĩ tới đầu tiên, nhất là khi một người trong nhà đã quen với chuyện đi học ở nước ngoài. Nhưng càng tìm hiểu, càng có một nỗi lo lớn dần: học thì lâu, tốn công, mà cuối cùng vẫn chưa chắc cả nhà ở lại được. Bài này giúp bạn tính lại từ đầu, trước khi quyết định nộp hồ sơ đi học.

Tôi là Nguyễn Thị Hòa Vân – đồng sáng lập CAPR, thương hiệu tư vấn định cư có vốn đầu tư quốc tế, người tổ chức đồng thời là host của các buổi webinar do RCIC chia sẻ hàng tuần trong nhóm Zalo hỏi đáp định cư Canada cùng RCIC.

“Học thì lâu quá mà nó không có chắc chắn”

Đây là câu tôi nghe khá nhiều trong các buổi trò chuyện gần đây.

Người nói thường không thiếu năng lực. Có người đã có một, thậm chí hai bằng thạc sĩ ở nước ngoài. Tiếng Anh tốt. Từng sống một mình ở xứ người, tự lo mọi thứ.

Vậy mà khi nghĩ tới chuyện đưa cả nhà sang Canada, họ lại quay về đúng con đường cũ: đi học thêm một cái thạc sĩ nữa.

Lý do rất dễ hiểu. Đó là con đường họ biết rõ nhất. Họ nghĩ: mình đi học trước, vợ hoặc chồng và con đi theo, rồi tính tiếp.

Có người nói thẳng với tôi: “Em chưa biết chương trình khác, nên cứ nghĩ là đi du học để đưa con với chồng em đi vậy á.”

Câu đó làm tôi suy nghĩ khá lâu. Vì mục tiêu thật của họ không phải là thêm một tấm bằng. Mục tiêu thật là định cư. Du học chỉ là bước đệm, được chọn vì chưa thấy bước nào khác.

Mục tiêu thật của bạn là gì?

Trước khi bàn chuyện học hay không học, tôi luôn hỏi lại một câu: điều bạn mong muốn nhất là gì?

Phần lớn câu trả lời tôi nhận được giống nhau:

• Cả nhà ổn định ở một nơi lâu dài.
• Con được học xuyên suốt, không bị đứt đoạn giữa các hệ thống giáo dục.
• Không phải sống quá xa xỉ, nhưng vừa làm vừa nuôi được gia đình.

Nhiều bố mẹ chia sẻ thêm một nỗi lòng rất thật. Con sắp vào lớp 1. Họ muốn con có một môi trường học tốt từ đầu đến cuối. Nhưng ở Việt Nam, cho con học trường quốc tế suốt mười mấy năm là điều không phải gia đình nào cũng kham nổi.

Nếu mục tiêu là vậy, thì câu hỏi đúng không phải là “học trường nào”. Câu hỏi đúng là: con đường nào đưa cả nhà tới thường trú chắc chắn hơn, nhanh hơn, và phù hợp với hồ sơ mình đang có?

Khi đặt câu hỏi theo cách này, việc học thêm thạc sĩ chỉ còn là một trong nhiều lựa chọn, không còn là lựa chọn duy nhất.

Học thạc sĩ Canada đưa vợ con đi: quy định đã thay đổi từ 2025

Đây là phần nhiều người chưa cập nhật.

Theo trang chính thức của IRCC về vợ/chồng của du học sinh, từ ngày 21/01/2025, vợ/chồng hoặc bạn đời chung sống của du học sinh chỉ có thể đủ điều kiện xin giấy phép làm việc mở (open work permit) khi du học sinh có giấy phép học tập hợp lệ và đang học một trong các chương trình sau:

• Thạc sĩ có thời lượng từ 16 tháng trở lên.
• Tiến sĩ.
• Một số chương trình đủ điều kiện nằm trong danh sách của IRCC.
• Một số bằng chuyên nghiệp ở đại học, như nha khoa, luật, y khoa, dược, thú y, điều dưỡng, giáo dục, kỹ sư.

Nghĩa là không phải cứ đi học thạc sĩ là vợ/chồng đi theo được quyền làm việc. Chương trình phải đủ dài, đúng loại. Nếu chọn một chương trình thạc sĩ ngắn hơn 16 tháng, người đi theo có thể không đủ điều kiện cho loại giấy phép này.

IRCC cũng ghi rõ: phần lớn trường hợp, giấy phép làm việc mở của vợ/chồng có thời hạn bằng giấy phép học tập của du học sinh. Học xong, giấy phép của người đi theo cũng gắn với thời gian đó.

Còn con nhỏ thì sao? Theo hướng dẫn của IRCC về trẻ vị thành niên đi học, trẻ là người nước ngoài sang Canada cùng cha hoặc mẹ có giấy phép học tập hoặc làm việc thì cần có giấy phép học tập. Trong khi đó, trẻ là thường trú nhân thì không cần.

Tôi nêu những điều này không phải để bạn nản. Tôi nêu để bạn thấy: con đường du học kèm gia đình có điều kiện riêng, có thời hạn riêng, và nó vẫn chưa phải là thường trú.

Vì sao “học thêm” chưa chắc là đường ngắn nhất

Hãy thử nhìn lại hành trình mà nhiều người đang hình dung:

1. Thi chứng chỉ, nộp hồ sơ vào trường.
2. Xin giấy phép học tập, kèm hồ sơ cho vợ/chồng và con.
3. Học xong chương trình, thường từ 16 tháng trở lên nếu muốn người đi theo có quyền làm việc.
4. Sau đó mới bắt đầu tính tới con đường thường trú.

Tức là phải qua nhiều năm, rồi mới tới đúng điều mình muốn ngay từ đầu. Câu “học thì lâu quá mà không chắc chắn” vì vậy không phải nỗi sợ vô cớ. Nó là một cảm nhận rất tỉnh táo.

Tôi không nói du học là sai. Với một số gia đình, đó vẫn là lựa chọn phù hợp. Nhưng nếu bạn đã có bằng thạc sĩ rồi, thì rất có thể bạn đang bỏ qua một lợi thế mình đang nắm trong tay.

Bằng thạc sĩ bạn đã có là một tài sản

Nhiều người quên mất điều này: tấm bằng bạn đã học xong vẫn có giá trị.

Theo trang của IRCC về đánh giá bằng cấp (ECA), nếu bạn học ở ngoài Canada, bạn cần một bản đánh giá bằng cấp cho mục đích nhập cư để được tính điểm học vấn hoặc để là người nộp đơn chính của chương trình Lao động tay nghề liên bang (Federal Skilled Worker). Trong phần lớn trường hợp, bạn chỉ cần đánh giá bằng cao nhất. Có bằng thạc sĩ thì không cần đánh giá bằng cử nhân.

Điểm học vấn của vợ/chồng đi cùng cũng có thể được tính, nếu người đó có bằng và làm đánh giá.

Nói cách khác, những năm bạn đã học ở nước ngoài, không mất đi. Chúng có thể được tính vào hồ sơ định cư kinh tế, chứ không chỉ để làm nền cho một tấm bằng mới.

Tất nhiên, bằng cấp chỉ là một phần. Với chương trình Federal Skilled Worker, theo trang chính thức của IRCC, bạn còn cần kinh nghiệm làm việc có lương thuộc nhóm TEER 0, 1, 2 hoặc 3, ít nhất 1 năm liên tục hoặc 1.560 giờ, trong 10 năm gần nhất, và trình độ ngôn ngữ đạt mức tối thiểu CLB 7 ở cả 4 kỹ năng. Chương trình chấm điểm theo thang 100, cần từ 67 điểm trở lên.

Tôi không thể nói hồ sơ của bạn đủ hay không qua một bài viết. Nhưng tôi muốn bạn thấy: có những con đường dùng chính những gì bạn đã có, thay vì bắt bạn làm lại từ đầu.

Tiếng Anh tốt nhưng chưa thi: đừng thi nhầm

Người từng du học thường có tiếng Anh khá. Có người tự đánh giá “chắc tầm 6, 7, 7.5”. Họ đang ôn, định thi IELTS Academic vì nghĩ tới chuyện đi học.

Ở đây có một chi tiết dễ nhầm. Với Express Entry, IRCC chỉ chấp nhận các bài thi CELPIP-General, IELTS General Training hoặc PTE Core cho tiếng Anh. Nếu bạn đổi hướng từ du học sang định cư kinh tế, bài thi phải đúng loại. Tôi viết riêng về chuyện này trong bài IELTS Academic có dùng định cư Canada không.

Một lời khuyên nhỏ: đừng vội thi khi chưa chốt hướng đi. Chốt hướng trước, rồi thi đúng bài cho hướng đó.

Trong hai vợ chồng, ai có lợi thế hơn?

Một câu hỏi tôi hay hỏi các gia đình: giữa hai vợ chồng, ai có tiếng Anh tốt hơn, ai có kinh nghiệm làm việc dài hơn, ai làm ngành đang cần?

Nhiều nhà nghĩ người có bằng cao hơn sẽ đứng đơn. Nhưng thực tế, lợi thế nằm ở tổng thể: tiếng Anh, kinh nghiệm, ngành nghề, tuổi, bằng cấp. Có khi người chồng làm ngành công nghệ nhiều năm, thu nhập tốt, lại phù hợp hơn. Có khi người vợ có kinh nghiệm quản lý mới là điểm mạnh.

Chuyện ai đứng đơn chính, tôi đã viết kỹ trong bài vợ hay chồng đứng đơn chính khi định cư Canada. Điều tôi muốn nhắc ở đây là: đừng mặc định người đi học sẽ là người dẫn cả nhà đi. Hãy để RCIC nhìn hồ sơ của cả hai người.

Nếu vẫn muốn đi học, hãy hỏi 5 câu này trước

Tôi tôn trọng lựa chọn của mỗi gia đình. Nếu sau khi cân nhắc, bạn vẫn thấy du học là đường phù hợp, hãy tự trả lời 5 câu sau trước khi nộp hồ sơ vào trường:

1. Chương trình thạc sĩ mình chọn có từ 16 tháng trở lên không? Nếu không, vợ/chồng có thể không đủ điều kiện xin giấy phép làm việc mở.
2. Con mình sẽ cần giấy phép học tập. Mình đã chuẩn bị hồ sơ cho con chưa?
3. Học xong, mình định đi tiếp con đường thường trú nào? Có ai đã xem hồ sơ của mình cho bước đó chưa?
4. Tấm bằng mới có thật sự làm hồ sơ mạnh hơn, hay mình đã có đủ bằng rồi?
5. Nếu có một con đường dùng bằng và kinh nghiệm hiện có, mình đã thử hỏi chưa?

Nếu câu 3 và câu 5 bạn chưa có câu trả lời, đó là lúc nên dừng lại một nhịp.

Điều tôi thấy ở những gia đình đi đúng hướng

Tôi đã ngồi với nhiều gia đình đang ở đúng ngã rẽ này. Điểm chung của những người đi nhanh và đi chắc là họ không bắt đầu bằng câu hỏi “đi bằng cách nào”. Họ bắt đầu bằng câu hỏi “mình đang có gì”.

Họ kể ra hết: bằng cấp của cả hai vợ chồng, những năm làm việc, chức vụ, số người từng quản lý, trình độ tiếng Anh, ngoại ngữ khác, những nước từng đi.

Từng chi tiết nhỏ ấy, khi đặt cạnh nhau, có thể mở ra nhiều hướng. Có những hồ sơ không chỉ có một con đường, chỉ là cần chọn đường nào hợp nhất.

Phần chọn hướng chính thức là việc của RCIC. Nhưng phần kể ra hết những gì mình có, bạn có thể làm ngay hôm nay.

Con bạn sẽ không đợi

Có một điều tôi nghĩ nhiều bố mẹ cảm nhận rõ hơn ai hết: thời gian của con không chờ mình.

Con sắp vào lớp 1. Rồi lớp 2, lớp 3. Mỗi năm mình còn đang tính, là một năm con học ở một nơi mà mình chưa thật sự yên tâm.

Tôi không muốn hù dọa bạn. Chỉ muốn nói: nếu mục tiêu là cho con một hành trình học xuyên suốt, thì con đường ngắn nhất tới sự ổn định thường quý hơn một tấm bằng thêm.

Khi cả nhà đã là thường trú nhân, con không cần giấy phép học tập để đi học nữa. Con học như những đứa trẻ khác ở Canada. Đó mới là điều nhiều bố mẹ thật sự mong.

Nếu bạn đang cân nhắc giữa chuyện cho con đi học trước hay cả nhà đi định cư, bài nên cho con đi du học hay cả gia đình đi định cư và bài cho con đi học khi định cư Canada sẽ giúp bạn nhìn rõ hơn.

Hơn 5 năm qua, tôi đã đồng hành cùng các RCIC và hàng trăm gia đình. Rất nhiều người chọn đi học thêm chỉ vì chưa ai cho họ thấy con đường khác. Khi được nhìn đầy đủ, nhiều gia đình nhận ra họ đang đứng gần đích hơn họ nghĩ.

Câu hỏi thường gặp

Học thạc sĩ ở Canada thì vợ/chồng có được đi làm không?

Từ 21/01/2025, vợ/chồng chỉ có thể đủ điều kiện xin giấy phép làm việc mở nếu du học sinh học thạc sĩ từ 16 tháng trở lên, tiến sĩ, chương trình đủ điều kiện hoặc một số bằng chuyên nghiệp theo danh sách của IRCC.

Con đi theo bố mẹ du học có cần giấy phép học tập không?

Có. Theo IRCC, trẻ là người nước ngoài sang Canada cùng cha hoặc mẹ có giấy phép học tập hoặc làm việc cần có giấy phép học tập.

Đã có bằng thạc sĩ nước ngoài thì có cần học lại ở Canada không?

Không bắt buộc. Bằng nước ngoài có thể được đánh giá (ECA) để tính điểm trong hồ sơ định cư kinh tế. Thường chỉ cần đánh giá bằng cao nhất.

Thi IELTS Academic có dùng được cho Express Entry không?

Không. Express Entry chỉ chấp nhận IELTS General Training, CELPIP-General hoặc PTE Core cho tiếng Anh.

Nên đi du học hay đi thẳng diện định cư?

Tùy hồ sơ của cả hai vợ chồng. RCIC cần xem bằng cấp, kinh nghiệm, ngôn ngữ và mục tiêu gia đình trước khi chọn hướng.

Nguồn chính thức

Kiểm tra ngày 26/10/2026:

• IRCC, giấy phép làm việc cho vợ/chồng du học sinh: https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/study-canada/work/help-your-spouse-common-law-partner-work-canada.html
• IRCC, trẻ vị thành niên đi học ở Canada: https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/study-canada/study-permit/prepare/minor-children.html
• IRCC, đánh giá bằng cấp (ECA): https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/immigrate-canada/express-entry/documents/education-assessment.html
• IRCC, chương trình Federal Skilled Worker: https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/immigrate-canada/express-entry/who-can-apply/federal-skilled-workers.html
• IRCC, bài thi ngôn ngữ Express Entry: https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/immigrate-canada/express-entry/documents/language-test.html

Kết luận

Học thêm một tấm bằng không sai. Nhưng nếu mục tiêu là định cư cho cả nhà, hãy chắc rằng bạn đang chọn con đường vì nó phù hợp, chứ không phải vì đó là con đường duy nhất bạn biết. Nếu bạn đang ở đúng ngã rẽ này, hãy để RCIC xem qua đánh giá nhanh hồ sơ, hoặc hỏi trực tiếp trong Cộng đồng hỗ trợ Định cư Canada trên Zalo.

Tôi là Nguyễn Thị Hòa Vân – Kết nối định cư Canada an toàn.