Vợ hay chồng đứng đơn chính là quyết định nhiều gia đình bỏ qua, vì cứ nghĩ người “lo hồ sơ” thì đứng tên. Nhưng trong định cư Canada, người đứng đơn chính nên là người có hồ sơ mạnh hơn: kinh nghiệm phù hợp hơn, ngoại ngữ sẵn hơn, ít phải chờ hơn. Chọn đúng người có thể giúp cả nhà bớt đi nhiều tháng chờ đợi.
Tôi là Nguyễn Thị Hòa Vân – đồng sáng lập CAPR, thương hiệu tư vấn định cư có vốn đầu tư quốc tế, người tổ chức đồng thời là host của các buổi webinar do RCIC chia sẻ hàng tuần trong nhóm Zalo hỏi đáp định cư Canada cùng RCIC.
Câu chuyện dưới đây được chia sẻ lại từ một buổi họp nội bộ của đội ngũ CAPR, đã lược bỏ tên và thông tin nhận diện. Đây là một hồ sơ riêng, chỉ để tham khảo, không áp dụng chung cho mọi gia đình.
Một gia đình, hai hồ sơ rất khác nhau
Hai vợ chồng cùng muốn đưa cả nhà sang Canada. Ban đầu, hồ sơ được tính theo hướng người vợ đứng đơn chính.
- Người vợ làm nhân viên ngành dịch vụ, chưa thi tiếng Anh. Muốn có điểm ngoại ngữ đủ dùng, gia đình phải chờ thêm khoảng 6 đến 8 tháng học và thi.
- Người chồng đang làm ở vị trí quản lý, có nhiều năm kinh nghiệm điều hành và quản lý đội nhóm.
Khi xem lại cả hai hồ sơ, đội ngũ nhận ra: nếu tiếp tục để người vợ đứng đơn, cả nhà sẽ mất gần một năm chỉ để chờ tiếng Anh. Còn người chồng đã có sẵn thứ mà nhiều chương trình cần nhất: kinh nghiệm làm việc thật, ở cấp quản lý.
Hướng mới là đưa người chồng lên làm đương đơn chính, người vợ và các con đi theo. Hồ sơ đang được RCIC thẩm định theo hướng này.
Vì sao người đứng đơn chính quan trọng đến vậy?
Lấy Express Entry làm ví dụ. Theo bảng tiêu chí CRS trên trang chính thức của Chính phủ Canada:
- Điểm “vốn con người” (tuổi, học vấn, ngoại ngữ, kinh nghiệm) được tính chủ yếu trên người đứng đơn chính.
- Người có vợ/chồng đi cùng được tối đa 150 điểm ngoại ngữ cho đương đơn chính, so với 160 điểm nếu không có vợ/chồng đi cùng.
- Phần điểm của vợ/chồng đi cùng tối đa chỉ 40 điểm.
Nghĩa là: điểm mạnh của người đứng đơn chính được cộng gần như trọn vẹn, còn điểm mạnh của người đi cùng chỉ được cộng một phần nhỏ. Đặt nhầm người, gia đình tự bỏ phí lợi thế của mình.
Với các chương trình đề cử tỉnh bang hay chương trình theo job offer, logic cũng tương tự: nghề, kinh nghiệm, ngoại ngữ của người đứng đơn chính quyết định hồ sơ có vào được chương trình hay không.
4 câu hỏi để chọn người đứng đơn chính
- Ai có kinh nghiệm làm việc phù hợp hơn với nghề mà chương trình đang cần?
- Ai đã có, hoặc sẽ có sớm hơn, kết quả ngoại ngữ đạt yêu cầu?
- Ai chứng minh được kinh nghiệm dễ hơn: thư xác nhận của cấp trên, hợp đồng, phiếu lương, sao kê lương. Nếu công ty cũ khó xác nhận, xem bài công ty cũ không xác nhận kinh nghiệm. Nếu lo chuyện bảo hiểm xã hội, xem bài không đóng bảo hiểm xã hội có định cư Canada được không.
- Đi theo hướng của ai thì cả nhà chờ ít hơn?
Một nguyên tắc không đổi: kinh nghiệm đưa vào hồ sơ phải là kinh nghiệm thật, đúng công việc người đó đã làm. Canada xử rất nặng việc khai không đúng sự thật. Đổi người đứng đơn là chọn lại chiến lược, không phải sửa lại giấy tờ.
Ai quyết định cuối cùng?
Gia đình là người chọn, nhưng nên chọn sau khi có đánh giá chuyên môn. Ở CAPR, cả hai hồ sơ vợ và chồng được đặt cạnh nhau ngay từ bước thẩm định, để RCIC so sánh và đề xuất hướng đi. Nếu không đủ điều kiện, CAPR không nhận. Các bước cụ thể có trong bài quy trình làm hồ sơ định cư Canada của CAPR, và cách RCIC đi cùng gia đình có trong bài RCIC hỗ trợ hồ sơ định cư như thế nào.
Hơn 5 năm qua, tôi đã đồng hành cùng các RCIC và hàng trăm gia đình. Rất nhiều hồ sơ tưởng phải chờ thêm cả năm, chỉ cần nhìn lại xem ai nên đứng đơn là đã đi được ngay.
Nếu gia đình bạn có con lớn cũng muốn đi, đọc thêm bài bố mẹ tìm hiểu định cư cho con. Nếu bạn đang tính đường Express Entry, xem bài Express Entry bao lâu được mời. Muốn hình dung một bản kế hoạch cả nhà, xem bài kế hoạch định cư Canada cho gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Người vợ có được đứng đơn chính không?
Được. Không có quy định chồng phải đứng đơn. Người đứng đơn chính nên là người có hồ sơ mạnh hơn theo yêu cầu của chương trình.
Vợ/chồng đi cùng có được cộng điểm không?
Trong Express Entry, có. Phần điểm của vợ/chồng đi cùng tối đa 40 điểm theo bảng tiêu chí CRS.
Chưa có tiếng Anh thì có nên đứng đơn chính không?
Nếu người còn lại đã có hồ sơ mạnh, nên cân nhắc để người đó đứng đơn, tránh cả nhà phải chờ thêm nhiều tháng.
Có được đổi kinh nghiệm cho khớp nghề không?
Không. Kinh nghiệm phải là công việc thật người đó đã làm. Khai sai có thể bị từ chối và cấm nộp hồ sơ.
Nguồn chính thức
Kiểm tra ngày 23/10/2026:
- Tiêu chí CRS Express Entry: https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/immigrate-canada/express-entry/check-score/crs-criteria.html
Kết luận
Đôi khi con đường ngắn nhất không phải là học thêm, thi thêm, mà là nhìn lại ai trong nhà nên đi trước. Nếu bạn muốn RCIC đặt hồ sơ hai vợ chồng cạnh nhau để so, hãy để lại thông tin tại đánh giá nhanh hồ sơ, hoặc vào Cộng đồng hỗ trợ Định cư Canada trên Zalo để hỏi trực tiếp RCIC trong webinar hàng tuần.
Tôi là Nguyễn Thị Hòa Vân – Kết nối định cư Canada an toàn.
