Mới sang Canada, sớm muộn bạn cũng có lúc cần vay tiền: để mua món đồ lớn, xử lý một khoản chi bất ngờ hay chuẩn bị cho mục tiêu dài hạn. Ở Canada, các khoản vay chia thành hai nhóm chính: vay có tài sản đảm bảo (secured) và vay không cần tài sản đảm bảo (unsecured), hay còn gọi là vay tín chấp. Lãi suất, phí, thời hạn trả và nhiều điều kiện khác có thể khác nhau tùy từng loại.

Nợ, lãi suất và chi phí thực của khoản vay

Khi dùng thẻ tín dụng hay vay tiền, số tiền bạn còn phải trả chính là nợ. Bạn cam kết trả lại theo những điều khoản cụ thể: trả bao nhiêu, khi nào, cùng với lãi và phí đi kèm (nếu có).

Nợ có thể đến từ nhiều nguồn: thẻ tín dụng, vay mua xe, vay học phí, vay cá nhân hay hạn mức tín dụng (line of credit). Có trường hợp, số tiền còn nợ công ty điện nước hoặc một chương trình của chính phủ cũng được tính là nợ.

Cách bạn quản lý nợ ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình tài chính và lịch sử tín dụng. Trả trễ hoặc bỏ lỡ kỳ thanh toán có thể phát sinh thêm chi phí, thậm chí bị chuyển sang bộ phận thu hồi nợ. Vì vậy, nắm rõ mình đang nợ bao nhiêu và hạn trả là khi nào là việc nên làm ngay từ đầu.

Số tiền bạn nhận được khi vay gọi là tiền gốc. Lãi là cái giá của việc vay tiền, còn phí có thể gồm phí thường niên, phí trả trễ hoặc phí thấu chi, tùy sản phẩm. Lãi suất phụ thuộc vào loại tín dụng, bên cho vay và hoàn cảnh tài chính của bạn. Có sản phẩm áp dụng lãi suất cố định, giữ nguyên trong một khoảng thời gian nhất định; có sản phẩm dùng lãi suất thả nổi, có thể thay đổi theo thời gian. Biết rõ lãi suất và các loại phí giúp bạn ước tính chi phí vay và lên kế hoạch trả nợ.

Vay có tài sản đảm bảo và vay tín chấp khác nhau thế nào

Với vay có tài sản đảm bảo, khoản vay được gắn với một tài sản như nhà, xe, khoản đầu tư hoặc tiền đặt cọc. Nếu bạn không trả nợ đúng thỏa thuận, bên cho vay có thể có quyền thu giữ tài sản đó. Một số hình thức phổ biến:

• Hạn mức tín dụng đảm bảo bằng khoản đầu tư
• Vay mua nhà (mortgage)
• Hạn mức tín dụng thế chấp bằng giá trị nhà (HELOC)
• Thẻ tín dụng có đảm bảo (secured credit card)

Tài sản đảm bảo có thể ảnh hưởng đến lãi suất, hạn mức vay và các điều khoản khác mà bên cho vay đưa ra. Khi cân nhắc loại vay này, ngoài lãi suất, phí và điều kiện trả nợ, bạn cũng nên nghĩ đến chuyện gì sẽ xảy ra với tài sản nếu mình không trả được nợ.

Vay tín chấp thì không yêu cầu tài sản đảm bảo. Bên cho vay sẽ xem xét thu nhập, lịch sử tín dụng và tình hình tài chính chung của bạn. Người mới đến Canada thường có lịch sử tín dụng còn mỏng, nên các lựa chọn vay tín chấp có thể bị hạn chế hơn. Các hình thức thường gặp gồm thẻ tín dụng, hạn mức tín dụng và vay cá nhân. Loại vay này hay được dùng cho các khoản chi hằng ngày hoặc bất ngờ; lãi suất, hạn mức và thời hạn trả tùy vào từng sản phẩm và hoàn cảnh mỗi người. Theo dõi dư nợ và trả đúng hạn sẽ giúp bạn kiểm soát nợ tín chấp và dần xây dựng lịch sử tín dụng.

Trước khi quyết định vay, dù là cho khoản lớn như học phí, mua nhà hay chỉ là nhu cầu ngắn hạn, bạn nên:

• Xem lại thu nhập và chi tiêu để biết khoản vay nào vừa sức
• Kiểm tra lãi suất và các loại phí có thể áp dụng
• Cân nhắc lý do vay và xem nó có phù hợp với mục tiêu tài chính của mình không
• Tính tổng số tiền phải trả và thời gian trả hết nợ
• Hỏi lại bên cho vay về bất kỳ điều khoản nào chưa hiểu rõ

Vay thêm đồng nghĩa với việc ngân sách hằng tháng có thêm một khoản phải trả. Hãy đặt khoản này bên cạnh các chi tiêu khác và mục tiêu tiết kiệm để quyết định mức vay hợp lý. Nhu cầu tài chính sẽ thay đổi khi bạn dần ổn định cuộc sống ở Canada, nên hiểu rõ cách vận hành, chi phí và nghĩa vụ trả nợ của từng loại vay là bước đầu để chọn đúng.