Kể từ ngày 15/12/2025, luật C-3 của Canada chính thức có hiệu lực, bãi bỏ giới hạn thế hệ đầu tiên – quy định trước đây chặn quyền thừa hưởng quốc tịch Canada đối với người sinh ra ở nước ngoài sau một thế hệ. Điều này đồng nghĩa bất kỳ ai sinh trước ngày đó, nếu có dòng dõi liên tục dẫn tới ít nhất một tổ tiên là công dân Canada, đều có khả năng đã là công dân Canada, bất kể cách bao nhiêu thế hệ. Họ chỉ cần làm thủ tục xin giấy chứng nhận quốc tịch để chính thức hóa tình trạng của mình.
Động thái này đã tạo ra làn sóng nộp đơn chưa từng có, chủ yếu từ phía Mỹ. Tính đến tháng 9/2026, Cơ quan Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) ước tính thời gian xử lý một hồ sơ mới lên tới 33 tháng, với hơn 136.000 đơn đang chờ. Con số này tăng hơn sáu lần so với mức 5 tháng hồi tháng 5/2025, trước khi luật C-3 có hiệu lực.
Sự thay đổi diễn ra trong bối cảnh nhiều người Mỹ ngày càng bi quan về hướng đi của đất nước. Khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu AP-NORC thực hiện cuối tháng 7 với 1.165 người trưởng thành cho thấy 72% tin rằng nước Mỹ đang đi sai hướng. Khoảng 48% bày tỏ rất ít niềm tin vào những người điều hành nhánh hành pháp, và 53% nói điều tương tự với Quốc hội. Chỉ một phần ba số người được hỏi tán thành cách điều hành của tổng thống. Xu hướng này đã kéo dài qua hai chính quyền, khi mọi cuộc khảo sát của AP-NORC kể từ tháng 8/2021 đều ghi nhận tỷ lệ cho rằng đất nước đi sai hướng ở mức trên 60%.
Khảo sát World Poll năm 2025 của Gallup cũng cho thấy khoảng 1/5 người Mỹ muốn rời khỏi đất nước vĩnh viễn. Với phụ nữ từ 15 đến 44 tuổi, con số này lên tới 40%. Trong bối cảnh đó, quốc tịch Canada theo huyết thống trở thành một lựa chọn dự phòng hấp dẫn với nhiều gia đình Mỹ.
Quốc tịch Canada mang lại những quyền lợi gì?
Công dân Canada có thể sinh sống, làm việc và học tập ở bất kỳ đâu tại Canada mà không cần giấy phép. Tình trạng này không có ngày hết hạn và vẫn được duy trì ngay cả khi bạn tiếp tục sống ở Mỹ. Sau khi có giấy chứng nhận, bạn có thể xin hộ chiếu Canada.
Lợi ích tài chính có thể rất lớn. Ví dụ, nếu con gái bạn theo học cử nhân tại Đại học McGill ở Montreal với tư cách công dân Canada ngoài Quebec, mức học phí là 432,85 CAD mỗi tín chỉ, tương đương khoảng 13.000 CAD cho một năm học toàn thời gian. Trong khi đó, sinh viên quốc tế cùng chương trình phải trả gần 49.000 CAD. Qua bốn năm, khoản chênh lệch vượt 140.000 CAD. Đáng chú ý, Canada cũng đang đẩy nhanh xử lý hồ sơ chứng nhận quốc tịch cho những người có kế hoạch học tập tại nước này.
Ngoài ra, công dân Canada trẻ tuổi có thể xin giấy phép nghỉ việc – du lịch tại hơn 30 quốc gia và vùng lãnh thổ. Độ tuổi và điều kiện, bao gồm quy định cư trú, khác nhau tùy quốc gia. Chẳng hạn, thỏa thuận với Bồ Đào Nha áp dụng cho công dân Canada từ 18 đến 35 tuổi.
Về thuế, quốc tịch Canada không tự động tạo ra nghĩa vụ khai thuế khi bạn sống ở Mỹ. Canada đánh thuế dựa trên nơi cư trú, nên bạn vẫn tiếp tục khai thuế với IRS như hiện tại. Cả Canada và Mỹ đều cho phép song tịch, vì vậy bạn không phải từ bỏ hộ chiếu Mỹ.
Làm sao biết mình có tổ tiên Canada?
Dòng di cư từ Canada sang Mỹ diễn ra mạnh mẽ trong nhiều thế kỷ, và chỉ một tổ tiên cũng có thể mở ra cả một nhánh gia phả. Nhiều gia đình đủ điều kiện có thể truy nguyên gốc Canada về một số vùng nhất định. Từ năm 1840 đến 1930, gần 900.000 người Canada nói tiếng Pháp đã rời Quebec đến các thị trấn công nghiệp ở New England. Ước tính khoảng 1/4 người dân New England có thể đủ điều kiện, trong đó có khoảng 300.000 cư dân Connecticut. Vermont và New Hampshire nằm trong nhóm các bang có tỷ lệ cư dân đủ điều kiện cao nhất. Các gia đình ở Louisiana, Michigan, Minnesota và Wisconsin cũng là những điểm nóng.
Họ tên cũng mang tín hiệu. Một người Mỹ mang họ Tremblay có khả năng có gốc Canada cao gấp khoảng 114 lần so với mức trung bình. Với họ Ouellet, con số này là 368. Các họ Roy và Desjardins cũng nghiêng theo hướng tương tự, cũng như những tên đã Anh hóa như White, King và Greenwood.
Những câu chuyện gia đình cũng đáng lưu tâm. Hãy để ý đến những mùa hè “lên miền bắc”, một người anh em họ ở Windsor, Ontario, hay một cụ cố từ Quebec. Những manh mối đó sẽ dẫn bạn đến đúng hồ sơ. Cơ quan quốc tịch Canada sẽ quyết định từng trường hợp dựa trên giấy tờ.
Thời gian chờ đợi tuy dài, nhưng thành quả thì không hết hạn. Giấy chứng nhận xác nhận một tình trạng mà bạn giữ suốt đời, và con cái bạn cũng có thể thừa hưởng. Với những gia đình có dòng dõi Canada, việc xác minh và nộp đơn sớm có thể giúp tránh nguy cơ thời gian xử lý tiếp tục kéo dài khi lượng hồ sơ vẫn tăng.
