Luật mới mở rộng quyền công dân theo dòng dõi
Đạo luật C-3 có hiệu lực từ ngày 15/12/2025 đã bỏ giới hạn thế hệ thứ nhất đối với quyền công dân theo dòng dõi. Theo đó, bất kỳ ai chứng minh được có tổ tiên là công dân Canada đều có thể xin nhập tịch, bất kể cách bao nhiêu thế hệ.
Bốn năm yêu cầu trong bốn tháng
Theo người phát ngôn của Cơ quan Lưu trữ và Hồ sơ Công cộng PEI, số lượng yêu cầu tài liệu tổ tiên hàng tháng tăng 150%. Trong cả năm 2025, cơ quan này nhận 585 yêu cầu. Riêng từ tháng 1 đến cuối tháng 4/2026, con số đã là 1.776, và tháng 5 thêm 732 yêu cầu nữa.
Người phát ngôn cho biết: “Chúng tôi đã nhận số lượng yêu cầu tương đương bốn năm chỉ trong bốn tháng”. Nhân viên ghi nhận sự gia tăng từ tháng 10/2025, khi chính phủ Canada ban hành biện pháp tạm thời cho phép cấp quyền công dân tùy nghi cho người có tổ tiên Canada.
99,9% yêu cầu đến từ người Mỹ, số còn lại từ Ireland, Australia và Pháp. Người nộp đơn chủ yếu tìm giấy khai sinh, giấy rửa tội, giấy kết hôn, giấy chứng tử và hồ sơ điều tra dân số.
Thời gian xử lý kéo dài từ vài tuần lên vài tháng
Trước đây, cơ quan lưu trữ PEI trả lời trong vòng một tuần, nay người nộp đơn phải chờ khoảng ba tháng. Cơ quan cảnh báo: “Đây không phải ước tính chính xác vì số lượng vẫn đang tăng”.
Các cơ quan lưu trữ khác trên cả nước cũng chịu áp lực tương tự. Thư viện và Lưu trữ Quốc gia Quebec (BAnQ) ghi nhận mức tăng 3.000%. Cơ quan Lưu trữ tỉnh New Brunswick chứng kiến số yêu cầu về phả hệ tăng gấp bốn lần trong năm 2026 so với 2025. Nhiều cơ quan lưu trữ tỉnh báo cáo thời gian chờ đợi kéo dài sáu tuần hoặc hơn.
Cơ quan Lưu trữ PEI yêu cầu người nộp đơn kiên nhẫn, không gửi lại yêu cầu hoặc liên hệ hỏi về thời gian xử lý. Ở cấp liên bang, thời gian xử lý chứng nhận quyền công dân đã kéo dài một năm, nghĩa là hồ sơ nộp hôm nay có thể chỉ được hoàn tất vào tháng 5/2027.
Lời khuyên cho người nộp đơn
Người Mỹ muốn xin chứng nhận quyền công dân Canada cần xác định tư cách và tìm các giấy tờ chứng minh dòng dõi. Có thể yêu cầu bản sao giấy khai sinh từ cơ quan thống kê hộ tịch địa phương, hoặc tìm giấy rửa tội, giấy kết hôn từ nhà thờ. Vì cơ quan thống kê chỉ lưu trữ hồ sơ trong 100-120 năm, những ai truy tìm tổ tiên xa hơn cần liên hệ cơ quan lưu trữ khu vực.
Sau khi thu thập tài liệu, người nộp đơn hoàn thiện bộ hồ sơ giấy kèm ảnh và lệ phí. Người nhận được chứng nhận quyền công dân có thể xin hộ chiếu Canada, thường được xử lý trong 10-20 ngày làm việc.
