Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) đã hoàn tất 3.955 hồ sơ xác nhận quốc tịch (proof of citizenship) trong tháng 8, tăng mạnh so với 2.420 hồ sơ của tháng 7. Đây là tháng có kết quả cao nhất kể từ khi IRCC bắt đầu công bố số liệu xử lý loại hồ sơ này trong năm 2026.
Hồ sơ xác nhận quốc tịch là thủ tục để những người mang quốc tịch Canada theo huyết thống nhận giấy chứng nhận quốc tịch. Thủ tục này khác với việc cấp quốc tịch (citizenship grant), vốn dành cho thường trú nhân đủ điều kiện nhập tịch và đã tuyên thệ.
Nhu cầu xin giấy chứng nhận tăng vọt kể từ khi Dự luật C-3 có hiệu lực vào ngày 15 tháng 12 năm 2025. Theo luật mới, phần lớn những người sinh ra ngoài Canada trước ngày này và có quan hệ huyết thống trực hệ với một tổ tiên người Canada đều đã là công dân Canada.
Số liệu tháng 8 cho thấy gì
Trang thông tin về hệ thống xử lý hồ sơ của IRCC, cập nhật ngày 20 tháng 10, cho biết đã có 38.355 giấy xác nhận quốc tịch được cấp từ ngày 1 tháng 1 đến ngày 31 tháng 8 năm 2026. Lần cập nhật trước ghi nhận con số 34.400 tính đến ngày 31 tháng 7, nghĩa là riêng tháng 8 có 3.955 hồ sơ được hoàn tất. IRCC gọi đây là các hồ sơ “đã hoàn tất”, nhưng tổng số được ghi là “số giấy xác nhận đã cấp từ ngày 1 tháng 1 năm 2026”, tức nhiều khả năng là các giấy chứng nhận đã được duyệt.
Bảng dưới đây cho thấy số hồ sơ được xử lý tăng trở lại trong tháng 8, nhưng hàng chờ vẫn tiếp tục dài thêm qua từng tháng:
| Tháng | Số giấy chứng nhận đã hoàn tất | Số hồ sơ đang chờ cuối kỳ |
|---|---|---|
| Tháng 6 | 3.040 | 99.520 |
| Tháng 7 | 2.420 | 121.800 |
| Tháng 8 | 3.955 | 135.965 |
Số liệu theo tháng do CIC News tính toán dựa trên tổng cộng dồn của IRCC. Kết quả tháng 8 cao hơn tháng 7 khoảng 63%.
Thời gian chờ và cách được xử lý nhanh
Công cụ tra cứu thời gian xử lý của IRCC, tính đến ngày 9 tháng 10, cho biết một hồ sơ xác nhận quốc tịch nộp mới sẽ mất khoảng 34 tháng. Công cụ này cũng ghi nhận số người chờ quyết định giảm xuống còn 130.700, lần đầu tiên giảm so với tháng trước kể từ khi Dự luật C-3 có hiệu lực. Do hai nguồn dữ liệu của IRCC được cập nhật theo lịch khác nhau nên số liệu không phải lúc nào cũng khớp; các lần cập nhật tới sẽ cho thấy mức giảm này có duy trì được hay không.
Người sống ngoài Canada và Mỹ nên tính thêm thời gian, vì IRCC khuyến cáo cộng thêm 3 đến 4 tháng cho khâu gửi thư.
Tuy vậy, không phải ai cũng phải chờ trọn thời gian trên. IRCC có thể đưa hồ sơ lên trước nếu đủ điều kiện xử lý khẩn cấp, với các lý do được chấp nhận như:
- Công việc yêu cầu giấy tờ chứng minh quốc tịch;
- Được nhận vào học tại một trường;
- Gia đình có người qua đời hoặc bệnh nặng;
- Cần tiếp cận lương hưu hoặc dịch vụ y tế.
Người nộp cần viết thư giải thích lý do và kèm giấy tờ cho thấy thời hạn cần có giấy chứng nhận. IRCC xem xét từng trường hợp dựa trên tình hình cụ thể.
Nhu cầu vẫn cao vì Dự luật C-3 đã bãi bỏ giới hạn thế hệ thứ nhất đối với người sinh trước ngày 15 tháng 12 năm 2025. Trước đây, trẻ sinh ở nước ngoài không được thừa hưởng quốc tịch từ cha hoặc mẹ là người Canada nếu chính cha mẹ cũng sinh ở nước ngoài. Giờ đây, người có dòng dõi không đứt quãng với ông bà, cụ hoặc tổ tiên xa hơn là người Canada có thể đã là công dân Canada. Nhiều người trong số này sống tại Mỹ, chẳng hạn các gia đình có tổ tiên gốc Pháp-Canada di cư từ Quebec sang vùng New England. Giấy chứng nhận quốc tịch là bắt buộc trước khi xin hộ chiếu Canada.
Diện xác nhận quốc tịch cũng bao gồm công dân cần cấp lại giấy chứng nhận bị mất và những người sinh ở nước ngoài có cha hoặc mẹ là người Canada vốn đã là công dân từ trước Dự luật C-3. Trong khi đó, diện cấp quốc tịch dành cho thường trú nhân lần đầu trở thành công dân, phải đáp ứng điều kiện và tuyên thệ tại lễ nhập tịch. Từ ngày 1 tháng 1 đến ngày 31 tháng 8 năm 2026, IRCC ghi nhận 217.960 công dân mới qua diện này, riêng tháng 8 khoảng 24.640 người, gấp hơn sáu lần số giấy xác nhận quốc tịch được cấp cùng tháng.
Nếu bạn thuộc diện có quốc tịch Canada theo huyết thống, hãy chuẩn bị tinh thần cho thời gian chờ khoảng 34 tháng, cộng thêm thời gian gửi thư nếu sống ngoài Canada và Mỹ. Trường hợp có lý do cấp bách như việc làm, học tập hay vấn đề sức khỏe trong gia đình, nên chuẩn bị thư giải thích và giấy tờ chứng minh thời hạn để đề nghị xử lý khẩn cấp.
