Ngày 19/6/2026, Bộ Di trú, Người tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) chính thức công bố dự thảo quy định mới nhằm hiện đại hóa quy trình tiếp nhận và xét duyệt đơn xin tị nạn. Động thái này diễn ra trong bối cảnh số lượng đơn tị nạn tại Canada đã giảm đáng kể trong những tháng đầu năm 2026, tạo điều kiện cho các cải cách sâu rộng hơn.
Dự thảo quy định được xây dựng dựa trên Đạo luật Tăng cường Hệ thống Di trú và Biên giới Canada (Bill C-12), đã được thông qua và trở thành luật vào ngày 26/3/2026. Các quy định mới tập trung vào việc thiết lập các yêu cầu và mốc thời gian rõ ràng hơn cho toàn bộ quy trình tị nạn, từ khâu nộp đơn đến khi có quyết định cuối cùng.
Những thay đổi chính trong quy định mới
Theo thông báo từ IRCC, các quy định đề xuất sẽ đơn giản hóa quy trình nộp đơn, làm rõ các bước cần thực hiện, và thiết lập thời gian cụ thể cho các cơ quan chính phủ xem xét hồ sơ. Ngoài ra, quy định cũng nêu rõ các quy tắc về việc phục hồi các đơn đã rút hoặc không bị bỏ rơi, tăng cường hỗ trợ cho những người nộp đơn dễ bị tổn thương, và giúp những người đủ điều kiện sớm nhận được giấy phép lao động.
Một điểm đáng chú ý khác là quy định tạo ra các ngoại lệ đối với các quy tắc không đủ điều kiện mới, nhằm đảm bảo những người thực sự cần bảo vệ vẫn có cơ hội được xem xét. Các biện pháp này được kỳ vọng sẽ giúp hệ thống tị nạn hoạt động nhanh hơn, công bằng hơn và bền vững hơn.
Bối cảnh và tác động thực tế
Số liệu thống kê cho thấy, từ tháng 1 đến tháng 4/2026, số người nộp đơn xin tị nạn tại Canada đã giảm 42% so với cùng kỳ năm 2025, và giảm tới 63% so với cùng kỳ năm 2024. Sự sụt giảm này phản ánh hiệu quả của các biện pháp thắt chặt biên giới và quy trình xét duyệt trước đó, đồng thời tạo dư địa để chính phủ tập trung vào cải cách hệ thống.
Bà Lena Metlege Diab, Bộ trưởng Bộ Di trú, Người tị nạn và Quốc tịch Canada, nhấn mạnh: “Một hệ thống tị nạn được quản lý tốt mang lại lợi ích cho tất cả mọi người. Những cải cách này giúp những người cần được bảo vệ nhận được sự hỗ trợ sớm hơn, mang lại sự chắc chắn hơn, và tạo cơ hội cho họ xây dựng cuộc sống cũng như đóng góp cho các cộng đồng trên khắp Canada.”
Đối với những người đang theo dõi chính sách di trú Canada, điểm đáng chú ý nhất là quy định mới sẽ rút ngắn thời gian xử lý đơn, giúp người nộp đơn sớm có được giấy phép lao động và ổn định cuộc sống. Đồng thời, các quy tắc chặt chẽ hơn cũng sẽ giúp loại bỏ nhanh các trường hợp không đủ điều kiện, giảm tải cho hệ thống.
IRCC đang mở cửa lấy ý kiến đóng góp từ công chúng và các bên liên quan trong vòng 30 ngày kể từ ngày công bố. Dự kiến các quy định sẽ chính thức có hiệu lực vào cuối năm 2026. Người quan tâm có thể truy cập trang web của IRCC để xem chi tiết và gửi phản hồi.
Nhìn chung, các cải cách lần này cho thấy Canada đang nỗ lực xây dựng một hệ thống tị nạn vừa nhân đạo vừa hiệu quả, đáp ứng nhu cầu bảo vệ người yếu thế nhưng cũng đảm bảo tính bền vững lâu dài. Đối với người Việt Nam đang có ý định xin tị nạn hoặc theo dõi chính sách, đây là tín hiệu tích cực về một quy trình minh bạch và nhanh chóng hơn.
