Hầu hết thường trú nhân (PR) Canada đều biết rằng họ có thể mất quyền thường trú nếu không đáp ứng yêu cầu cư trú 2 trong 5 năm tại Canada. Tuy nhiên, cách Bộ Di trú và Cơ quan Biên phòng Canada (CBSA) áp dụng quy tắc này lại khiến nhiều người mới nhập cư mất thẻ PR hơn bất kỳ vấn đề nào khác.
Quy tắc 730 ngày được giải thích
Theo mục 28 của Đạo luật Bảo vệ Người nhập cư và Tị nạn (IRPA), thường trú nhân phải có mặt tại Canada ít nhất 730 ngày trong mỗi giai đoạn 5 năm. 730 ngày không nhất thiết phải liên tục, có thể rải rác trong khung 5 năm.
Hiểu lầm về ‘khung 5 năm trượt’
Sai lầm phổ biến nhất là cho rằng khung 5 năm bắt đầu từ ngày nhập cảnh và chạy về phía trước. Thực tế, khung 5 năm là trượt: IRCC nhìn lại 5 năm trước ngày đánh giá (ngày gia hạn thẻ PR, ngày xin Giấy thông hành PR, hoặc ngày bạn đến cửa khẩu Canada). Nếu bạn đã là PR ít nhất 5 năm, khung thời gian luôn là 5 năm ngay trước ngày đánh giá.
Điều này có nghĩa nghĩa vụ cư trú không bao giờ ngừng. Một PR sống 3 năm ở Canada (năm 1-3), sau đó 2 năm ở nước ngoài (năm 4-5) sẽ vi phạm nghĩa vụ ngay sau khi kết thúc năm thứ 6 nếu ở lại nước ngoài thêm một ngày. Mỗi ngày trôi qua, khung thời gian trượt về phía trước, những ngày đầu rơi ra và bức tranh tuân thủ thay đổi.
Đối với PR mới trong 5 năm đầu, IRCC áp dụng bài kiểm tra hơi khác: bạn cần đã có 730 ngày hoặc đang trên đà tích lũy 730 ngày trong 5 năm đầu. Do đó, lần gia hạn thẻ PR đầu tiên (thường sau 5 năm) là thời điểm nghĩa vụ cư trú trở thành vấn đề thực tế.
Những gì được tính là có mặt thực tế?
Ngày được tính dựa trên sự hiện diện thực tế tại Canada. Mục 28 cũng quy định các ngoại lệ mà ngày ở nước ngoài vẫn được tính vào 730 ngày:
- Đi cùng vợ/chồng hoặc bạn đời là công dân Canada hoặc thường trú nhân, hoặc nếu bạn là con phụ thuộc, đi cùng cha/mẹ.
- Đi cùng vợ/chồng hoặc bạn đời là thường trú nhân đang làm việc toàn thời gian cho doanh nghiệp Canada ở nước ngoài hoặc cho chính quyền liên bang/tỉnh Canada.
- Làm việc toàn thời gian ở nước ngoài cho doanh nghiệp Canada hoặc chính quyền liên bang/tỉnh Canada.
Cạm bẫy ‘doanh nghiệp Canada ở nước ngoài’
Nhiều người cho rằng làm việc cho tập đoàn đa quốc gia có hoạt động tại Canada được tính, nhưng thường không phải. Hướng dẫn chính thức (Guide 5445) yêu cầu bằng chứng doanh nghiệp có hoạt động thường xuyên tại Canada và không được thành lập chủ yếu để giúp PR thỏa mãn nghĩa vụ cư trú. Trường hợp thường thất bại: PR làm cho công ty mẹ ở Canada, sau đó chuyển sang công ty con ở nước ngoài được thành lập theo luật nước đó. Công ty con không phải là ‘doanh nghiệp Canada’ theo định nghĩa IRPA, nên ngày làm việc cho công ty con không được tính.
Gia hạn thẻ PR: nơi hầu hết PR mới gặp vấn đề
IRCC xác minh lịch trình bạn khai báo với cơ sở dữ liệu của CBSA. Sự khác biệt có thể kích hoạt đánh giá nghĩa vụ cư trú. Hãy khai báo chính xác, đính kèm giải thích cho trường hợp ngoại lệ và cung cấp tài liệu cho những ngày bạn yêu cầu tính theo ngoại lệ.
Cạm bẫy Giấy thông hành PR (PRTD)
Thẻ PR hết hạn không có nghĩa bạn mất quyền thường trú, nhưng bạn không có giấy tờ hợp lệ để lên máy bay về Canada. Khi xin PRTD, bạn sẽ bị đánh giá nghĩa vụ cư trú. Nếu viên chức xác định bạn không đáp ứng, bạn có thể bị từ chối PRTD và có nguy cơ mất quyền thường trú. Bạn có quyền kháng cáo lên Phòng Kháng cáo Di trú (IAD).
Khai báo tại cửa khẩu
Khi trở về Canada, nhân viên CBSA có thể hỏi về nghĩa vụ cư trú. Nếu nghi ngờ, họ có thể chuyển bạn sang kiểm tra thứ cấp và/hoặc lập báo cáo vi phạm. Báo cáo không tự động chấm dứt quyền thường trú nhưng có thể dẫn đến lệnh trục xuất sau khi xem xét. Bạn có quyền kháng cáo.
Cách tự đếm ngày
Bạn có thể tự ghi chép mọi chuyến đi hoặc yêu cầu CBSA cung cấp lịch trình du lịch qua quy trình Tiếp cận Thông tin (mất đến 30 ngày). Lưu ý: công cụ tính quốc tịch của IRCC dành cho bài kiểm tra hiện diện thực tế (1095 ngày trong 5 năm), không phải nghĩa vụ cư trú PR (730 ngày). Đừng nhầm lẫn.
Nếu bạn thiếu ngày: quy trình IAD
Nếu IRCC xác định bạn vi phạm, bạn có thể kháng cáo lên IAD. IAD áp dụng bài kiểm tra hai phần: nghĩa vụ cư trú có được đáp ứng không; nếu không, các yếu tố nhân đạo và từ bi (H&C) có biện minh cho việc giữ quyền thường trú không. Các yếu tố bao gồm mức độ vi phạm, lý do ở nước ngoài, sự gắn bó gia đình tại Canada, khó khăn cho gia đình và lợi ích tốt nhất của trẻ em. Thời hạn kháng cáo rất ngắn, hãy kiểm tra ngay nếu nhận quyết định bất lợi.
Tự kiểm tra: bạn có đang gặp rủi ro?
- Nếu bạn ở nước ngoài hơn 1095 ngày trong 5 năm qua và không có ngày nào thuộc diện miễn trừ, bạn có khả năng không đáp ứng nghĩa vụ. Hãy tham khảo ý kiến luật sư trước khi gia hạn thẻ PR hoặc đi du lịch quốc tế.
- Nếu bạn ở nước ngoài từ 730 đến 1095 ngày, bạn có khả năng đáp ứng nhưng nên giữ tài liệu cho mọi ngày được yêu cầu tính theo ngoại lệ.
- Nếu bạn ở nước ngoài dưới 730 ngày, bạn an toàn. Tiếp tục ghi chép cơ bản.
Cách đơn giản nhất để tránh mọi rắc rối: sống ở Canada hầu hết thời gian trong 5 năm đầu và giữ tài liệu rõ ràng cho mọi chuyến đi dài. Hầu hết PR mới mất quyền thường trú do vắng mặt nhiều năm không có kế hoạch, như vì lý do gia đình hoặc công việc kéo dài. Nếu bạn dự kiến vắng mặt lâu, hãy lên kế hoạch trước: xác nhận xem có thuộc diện miễn trừ không, ghi chép cơ sở và tham khảo ý kiến luật sư nếu nghi ngờ.
