Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) chỉ hoàn tất 2.420 hồ sơ xác nhận quyền công dân trong tháng 7, nối dài đà giảm của những tháng trước đó. Con số này được IRCC ghi nhận là số giấy chứng nhận đã cấp kể từ ngày 1/1/2026.
Trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 5/2026, cơ quan này đã cấp 28.940 giấy chứng nhận quyền công dân, tương đương trung bình 5.788 giấy mỗi tháng. Đây là tháng thứ hai liên tiếp số hồ sơ hoàn tất xuống dưới mức trung bình đó, sau khi tháng 6 chỉ đạt 3.040 hồ sơ.
Hồ sơ xác nhận quyền công dân dành cho những người đã là công dân Canada nhưng cần lấy giấy chứng nhận lần đầu hoặc cấp lại giấy chứng nhận đã mất. Theo trang cập nhật hệ thống xử lý hồ sơ của IRCC, tính đến ngày 31/7/2026, tổng số giấy chứng nhận được hoàn tất từ đầu năm là 34.400, tăng 2.420 so với mốc 31.980 hồi cuối tháng 6. Trong khi đó, hàng chờ quyết định cuối cùng đã leo từ 99.520 người cuối tháng 6 lên 121.800 người cuối tháng 7.
Đến đầu tháng 9, IRCC báo khoảng 136.000 người đang chờ, và thời gian xử lý được niêm yết cho một hồ sơ xác nhận quyền công dân mới đã lên tới 33 tháng. Điều này đồng nghĩa người nộp đơn hôm nay có thể phải chờ gần ba năm.
Ai có thể được xử lý nhanh hơn?
Không phải ai cũng phải chờ đủ 33 tháng. IRCC sẽ đẩy nhanh hồ sơ nếu người nộp đơn chứng minh được nhu cầu cấp bách, chẳng hạn như cần giấy tờ để đáp ứng yêu cầu công việc, đi lại đến hoặc rời Canada, tiếp cận dịch vụ như bảo hiểm y tế hay lương hưu, hoặc giải quyết tình huống y tế, gia đình khẩn cấp. Sinh viên cần giấy chứng nhận để nhập học hoặc giữ chỗ cũng thuộc diện này.
Để yêu cầu xử lý nhanh, người nộp đơn vẫn nộp theo quy trình thông thường, kèm một lá thư nêu lý do, thời hạn cần giấy tờ và các tài liệu chứng minh như thư mời làm việc, thư từ trường học hoặc vé máy bay. IRCC xem xét từng trường hợp riêng lẻ, và nếu được chấp thuận, hồ sơ sẽ được đưa lên trước hàng chờ.
Vì sao nhu cầu tăng không ngừng
Đà tăng này bắt nguồn từ ngày 15/12/2025, khi Dự luật C-3 bãi bỏ giới hạn thế hệ đầu tiên đối với quyền công dân Canada theo huyết thống cho những người sinh trước ngày đó. Trước đây, quy định này ngăn một người sinh ngoài Canada nhập quốc tịch qua cha mẹ Canada nếu cha mẹ đó cũng sinh ở nước ngoài. Nay, những người sinh trước 15/12/2025 có thể chứng minh dòng dõi liên tục tới ông bà, cụ hoặc tổ tiên xa hơn ở Canada đều có thể xin công dân, bất kể họ hay cha mẹ họ sinh ở đâu.
Phần lớn nhu cầu đến từ Mỹ, bao gồm con cháu của khoảng 900.000 người Pháp-Canada rời Quebec và các tỉnh Maritimes đến New England từ giữa thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20. Hồ sơ xác nhận quyền công dân ập đến nhanh hơn khả năng xử lý của IRCC. Hồi tháng 6, cơ quan này đã tạm dừng hoàn tất hồ sơ công dân theo huyết thống mới trong một phần tháng để rà soát giấy tờ của khoảng 6.500 chứng nhận đã cấp. Đợt rà soát kết thúc ngày 30/6, nhưng việc tạm dừng cộng với nhu cầu tăng cao có thể đã đẩy thời gian xử lý lên cao hơn trong những tháng sau.
Sự gia tăng nhu cầu cũng dễ hiểu bởi tấm giấy chứng nhận quyền công dân mang lại nhiều quyền lợi: sống, làm việc và đi lại tự do trong Canada, cũng như xin hộ chiếu Canada.
Đáng chú ý, hai loại hồ sơ công dân Canada hoàn toàn khác nhau. Xác nhận quyền công dân dành cho người đã là công dân và cần giấy tờ chứng minh, bao gồm cả những trường hợp mất giấy chứng nhận cần cấp lại hoặc sinh ở nước ngoài có cha mẹ Canada. Trong khi đó, cấp quốc tịch lần đầu dành cho thường trú nhân. Từ 1/1 đến 31/7, IRCC đã hoàn tất 193.320 hồ sơ cấp quốc tịch lần đầu, với 328.200 hồ sơ còn chờ quyết định. Tốc độ này nhanh hơn nhiều so với xác nhận quyền công dân, và hàng chờ cấp quốc tịch gần như không đổi trong khi hàng chờ xác nhận quyền công dân đã tăng hơn gấp ba kể từ tháng 5.
Với tình hình hiện tại, người có nhu cầu xác nhận quyền công dân nên chuẩn bị tinh thần chờ đợi lâu, trừ khi thuộc diện được xử lý khẩn cấp.
