Nếu bạn vừa phát hiện mình là công dân Canada theo dòng dõi (citizenship by descent), bạn có quyền sống, làm việc và đi lại tự do tại Canada, cũng như truyền quyền công dân cho con cái. Nhưng nếu đã kết hôn, câu hỏi đặt ra là: quyền lợi này có mở rộng cho vợ/chồng của bạn không?
Câu trả lời là có, nhưng không tự động. Quyền công dân theo dòng dõi được truyền qua huyết thống, không phải qua hôn nhân, vì vậy tình trạng của vợ/chồng bạn vẫn giữ nguyên như trước khi bạn nhận giấy chứng nhận.
Tin tốt là với tư cách công dân Canada, bạn có quyền bảo lãnh vợ/chồng sang Canada định cư theo diện bảo lãnh gia đình (family sponsorship). Đây là quy trình phổ biến và khá rõ ràng.
Bảo lãnh không đồng nghĩa với việc vợ/chồng trở thành công dân ngay
Cần lưu ý rằng bảo lãnh chỉ giúp vợ/chồng bạn có thẻ thường trú nhân (permanent residence), không phải quốc tịch. Thường trú nhân có hầu hết các quyền lợi như công dân, trừ quyền bầu cử và một số quyền chính trị khác. Sau khi đáp ứng nghĩa vụ cư trú (thường là 3 năm trong 5 năm), họ có thể xin nhập quốc tịch Canada.
Bạn có thể bảo lãnh vợ/chồng hợp pháp, bạn đời chung sống (common-law partner) hoặc bạn đời quan hệ vợ chồng (conjugal partner). Common-law partner là người bạn đã sống chung liên tục ít nhất 12 tháng trong mối quan hệ như vợ chồng. Conjugal partner là người bạn đã có quan hệ tình cảm ít nhất một năm nhưng không thể sống chung hoặc kết hôn do những trở ngại khách quan như rào cản nhập cư hoặc hạn chế pháp lý tại quốc gia của họ.
Điều kiện để bảo lãnh
Để bảo lãnh vợ/chồng, bạn phải từ 18 tuổi trở lên, không nhận trợ cấp xã hội (trừ trợ cấp khuyết tật), và chứng minh khả năng tài chính để đáp ứng nhu cầu cơ bản của bản thân, vợ/chồng và con cái phụ thuộc (nếu có). Nếu bạn chưa sống ở Canada, bạn cần chứng minh ý định sẽ chuyển đến Canada khi vợ/chồng bạn trở thành thường trú nhân.
Một số tiền án có thể ảnh hưởng đến khả năng bảo lãnh, đặc biệt là các tội liên quan đến bạo lực. Nếu không chắc chắn về lý lịch tư pháp của mình, bạn nên tham khảo ý kiến luật sư nhập cư có giấy phép hành nghề.
Quy trình nộp đơn khác nhau tùy trường hợp
Quy trình nộp đơn có sự khác biệt nhỏ giữa bảo lãnh vợ/chồng, common-law partner hay conjugal partner. Nếu vợ/chồng bạn sống ở nước ngoài, bạn thường nộp hồ sơ theo diện Family Class (bảo lãnh ngoài Canada). Nếu cả hai đang sống tại Canada, bạn có thể nộp theo diện Spouse or Common-Law Partner in Canada Class (bảo lãnh trong Canada).
Đáng chú ý, công dân Canada có thể bảo lãnh vợ/chồng hoặc conjugal partner theo diện ngoài Canada ngay cả khi đang sống tại Canada, giúp họ tự do đi lại trong quá trình xử lý hồ sơ. Trong khi đó, nếu nộp hồ sơ trong Canada, vợ/chồng bạn có thể xin giấy phép lao động mở (open work permit) trong thời gian chờ xử lý, cho phép họ làm việc hợp pháp sớm hơn.
Hôn nhân của bạn phải được công nhận hợp pháp cả ở Canada và quốc gia nơi tổ chức lễ cưới. Ví dụ, người Mỹ kết hôn tại Mỹ và mới phát hiện mình là công dân Canada cần cung cấp giấy chứng nhận kết hôn của tiểu bang nơi họ kết hôn.
Tiền án có thể gây phức tạp nhưng không phải là hết hy vọng
Những người có tiền án hình sự, kể cả tội lái xe khi say rượu (DUI), có thể bị coi là không đủ điều kiện nhập cảnh Canada. Tuy nhiên, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng và thời gian đã trôi qua, họ có thể khắc phục thông qua các biện pháp như phục hồi tư cách (criminal rehabilitation).
Quebec có quy định riêng
Nếu bạn dự định định cư tại Quebec, hãy lưu ý rằng tỉnh bang này có quy trình bảo lãnh riêng, song song với quy trình liên bang. Sau khi IRCC (Bộ Di trú, Người tị nạn và Quốc tịch Canada) xác nhận bạn đủ điều kiện bảo lãnh, bạn cần nộp thêm hồ sơ cho Bộ Di trú Quebec, với các điều kiện riêng về cư trú, tài chính và lý lịch tư pháp. Quá trình này có thể kéo dài hơn so với các tỉnh bang khác.
Hồ sơ cần chuẩn bị cho cả hai phía
Khi đã xác định diện bảo lãnh phù hợp, bạn cần tải bộ hồ sơ, danh sách kiểm tra và các mẫu đơn từ trang web IRCC. Hồ sơ bao gồm giấy tờ của cả người bảo lãnh và người được bảo lãnh, kèm theo nhiều tài liệu hỗ trợ. Mỗi thành viên trong gia đình (nếu có) cũng cần khám sức khỏe theo chỉ định của IRCC.
Một số người chọn thuê luật sư hoặc chuyên gia tư vấn nhập cư có giấy phép để quản lý quá trình. Dù có hay không, việc bảo lãnh vợ/chồng là con đường dài hơn so với việc tự nhận quyền công dân theo dòng dõi, nhưng với những cặp đôi muốn xây dựng cuộc sống tại Canada, đây vẫn là lựa chọn đáng tin cậy và mang lại nhiều lợi ích lâu dài.
