Người Haiti đang đối mặt với nguy cơ mất quyền bảo vệ tạm thời tại Mỹ có thể cân nhắc định cư tại Canada. Quốc gia này đang dành ưu tiên cho những người nói tiếng Pháp với lộ trình trở thành thường trú nhân (PR) trong khoảng sáu tháng, thông qua hệ thống Express Entry.
Canada tiếp nhận hơn 100.000 thường trú nhân mỗi năm thông qua Express Entry – hệ thống tuyển chọn được ví như tấm thảm đỏ trải sẵn cho những ứng viên có kỹ năng tiếng Pháp. Hệ thống này cộng thêm điểm cho ứng viên biết tiếng Pháp và thường xuyên tổ chức các vòng tuyển chọn riêng, chỉ phát thư mời nộp đơn (ITA) cho thường trú nhân Canada đối với nhóm ứng viên nói tiếng Pháp.
Đáng chú ý, khoảng 78% hồ sơ thường trú qua Express Entry được xử lý trong vòng sáu tháng hoặc ít hơn, trong giai đoạn từ tháng 8/2025 đến tháng 7/2026 – khoảng thời gian gần nhất có dữ liệu chính thức tính đến thời điểm này.
Các bước để có thường trú nhân qua Express Entry
Đối với người Haiti đang phải di dời, quy trình xin thường trú qua Express Entry bao gồm các bước sau: đáp ứng yêu cầu tối thiểu của ít nhất một chương trình Express Entry, chẳng hạn như Chương trình Lao động có tay nghề liên bang (FSWP); vượt qua kỳ kiểm tra ngôn ngữ do chính phủ chỉ định; tạo hồ sơ Express Entry và được đưa vào nhóm ứng viên; được chọn từ nhóm và nhận thư mời nộp đơn (ITA) xin thường trú; hoàn thành khám sức khỏe di trú, sau đó nộp đơn xin thường trú hoàn chỉnh cho Bộ Di trú, Người tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC). Nếu thành công, ứng viên sẽ nhận được Xác nhận thường trú nhân (COPR), thường trong khoảng sáu tháng, rồi đến Canada và chính thức trở thành thường trú nhân.
Tình trạng thường trú nhân Canada được duy trì vô thời hạn, với điều kiện bạn phải ở Canada ít nhất 730 ngày trong mỗi giai đoạn 5 năm trượt. Sau khi nhập cảnh, thẻ thường trú nhân (PR card) sẽ được gửi đến địa chỉ Canada của bạn. Thẻ có giá trị 5 năm và có thể gia hạn không giới hạn số lần. Sau ba năm sống tại Canada, thường trú nhân có thể nhập quốc tịch Canada. Quyền công dân theo diện nhập tịch được trao vĩnh viễn, không cần gia hạn hay duy trì.
Điều kiện tham gia Express Entry
Với hầu hết người Haiti đang phải di dời, Chương trình Lao động có tay nghề liên bang (FSWP) có khả năng là con đường phù hợp nhất để vào nhóm ứng viên Express Entry. Để đủ điều kiện tham gia FSWP, bạn cần có ít nhất một năm kinh nghiệm làm việc có tay nghề trong vòng 10 năm qua. Theo định nghĩa của chính phủ liên bang Canada, công việc có tay nghề bao gồm nhiều ngành nghề, từ đầu bếp, thợ làm thịt, thợ lợp mái cho đến bác sĩ, luật sư và quản lý điều hành.
Bạn cũng phải đạt ít nhất 67 điểm trên thang điểm tuyển chọn 100 điểm của FSWP. Ngoài ra, người Haiti cần đáp ứng yêu cầu ngôn ngữ tối thiểu (trình độ 7 tiếng Pháp hoặc tiếng Anh), có ít nhất bằng tốt nghiệp trung học phổ thông và chứng minh đủ tiền định cư tại Canada – số tiền phụ thuộc vào quy mô gia đình.
Ở giai đoạn tạo hồ sơ, ứng viên Express Entry cũng phải cung cấp kết quả đạt yêu cầu của kỳ kiểm tra ngôn ngữ di trú từ một đơn vị được chính phủ phê duyệt. Để được công nhận bằng cấp học tập ngoài Canada, họ cần nộp đánh giá trình độ học vấn (ECA) – một tài liệu do tổ chức bên thứ ba được chính phủ phê duyệt cấp, nhằm xác nhận bằng cấp nước ngoài với các quan chức Canada.
Hồ sơ Express Entry sau khi nộp sẽ nằm trong nhóm ứng viên tối đa 12 tháng, và ứng viên có thể được mời nộp đơn xin thường trú bất kỳ lúc nào trong khoảng thời gian đó. Chính phủ thường tổ chức các vòng mời nộp đơn hai tuần một lần. Trong các vòng tuyển chọn năm 2026, những ứng viên có kỹ năng tiếng Pháp tốt thường nhận được thư mời dù điểm số nằm trong nhóm thấp nhất – dưới phân vị thứ 32. Ngược lại, ứng viên có kinh nghiệm làm việc tại Canada nhưng không đạt ngưỡng tiếng Pháp thường phải đạt điểm trong nhóm 1-2% cao nhất (phân vị 99 hoặc 98) mới được chọn.
Sau khi nhận thư mời, ứng viên có 60 ngày để nộp đơn xin thường trú hoàn chỉnh cho IRCC, thường phải thực hiện trực tuyến. Ở giai đoạn này, họ cần cung cấp các tài liệu hỗ trợ như chứng minh tiền định cư, bản sao báo cáo ECA, xác nhận khám sức khỏe và lý lịch tư pháp cho bản thân và mọi thành viên gia đình từ 18 tuổi trở lên đã ở liên tục từ sáu tháng trở lên tại một quốc gia khác ngoài Canada trong 10 năm qua. Mọi tài liệu không phải tiếng Anh hoặc tiếng Pháp phải kèm bản dịch đạt tiêu chuẩn chính thức của chính phủ. IRCC sẽ tự động tạo danh sách kiểm tra tài liệu riêng cho từng ứng viên.
Ứng viên Express Entry phải khám sức khỏe với bác sĩ thuộc hội đồng được IRCC phê duyệt sau khi nhận thư mời nhưng trước khi nộp đơn xin thường trú. Tất cả các khoản phí liên quan đến thường trú phải thanh toán trực tuyến, và bản sao biên lai cần được đính kèm trong hồ sơ.
Sau khi IRCC xử lý và chấp thuận đơn xin thường trú, ứng viên thành công sẽ nhận được Xác nhận thường trú nhân (COPR), cùng với mỗi thành viên gia đình đi kèm. Với COPR trong tay, họ và các thành viên gia đình có thể đến Canada, đảm bảo đến trước khi COPR hết hạn; nhân viên biên phòng sẽ ký và ghi ngày lên COPR để chính thức cấp tình trạng thường trú. Thẻ thường trú nhân sẽ được gửi đến địa chỉ liên lạc tại Canada, có giá trị 5 năm và có thể gia hạn sau đó.
Thường trú nhân Canada có quyền tự do đi lại, quyền làm việc và tiếp cận các dịch vụ xã hội cũng như chương trình của chính phủ giống như công dân Canada. Thường trú nhân theo diện Express Entry và các thành viên gia đình đủ điều kiện có thể sử dụng dịch vụ dành cho người mới đến trong tối đa sáu năm tính đến ngày 1/4/2026, giảm xuống còn năm năm bắt đầu từ ngày 1/4/2027.
Sau khi tích lũy đủ ba năm (1.095 ngày) hiện diện thực tế tại Canada và đáp ứng các yêu cầu khác, thường trú nhân có thể xin nhập quốc tịch Canada. Với quốc tịch, họ có quyền bầu cử, quyền ứng cử vào cơ quan công quyền và khả năng xin hộ chiếu Canada. Quốc tịch cũng mở ra cơ hội tiếp cận một số vị trí việc làm trong chính phủ Canada yêu cầu mức độ thẩm tra an ninh cao hơn. Tất cả trẻ em sinh ra tại Canada đều tự động có quốc tịch Canada khi sinh, bất kể tình trạng quốc tịch của cha mẹ, trừ trường hợp miễn trừ ngoại giao – vốn không áp dụng cho con của thường trú nhân Canada.
