Trong một buổi livestream chia sẻ về du học và định cư Canada, cố vấn di trú được giới thiệu là Andy Lu cho rằng câu hỏi “nên chọn tỉnh bang lớn hay nhỏ” không có một đáp án chung cho tất cả mọi người. Theo nội dung buổi nói chuyện, điều quan trọng không phải là chạy theo nơi nổi tiếng hơn, mà là phải nhìn lại hồ sơ của chính mình trước khi quyết định sẽ học ở đâu.

Trọng tâm của phần chia sẻ này là: người chuẩn bị đi du học Canada nên tính luôn bài toán sau tốt nghiệp, bao gồm cơ hội việc làm và khả năng định cư, thay vì đợi đến lúc học xong mới bắt đầu tìm hiểu chương trình phù hợp.

Không phải ai cũng nên chọn cùng một tỉnh bang

Theo nội dung livestream, speaker nhấn mạnh rằng đây chỉ là các ví dụ để người xem tự soi vào hồ sơ của mình, chứ không phải công thức cứng. Tuy vậy, cách phân nhóm được đưa ra khá rõ: có những hồ sơ hợp với tỉnh bang lớn, nhưng cũng có những hồ sơ sẽ an toàn hơn nếu đi từ tỉnh bang nhỏ hoặc các thành phố nhỏ hơn.

Nhóm 1: Lao động trẻ, có chuyên môn, nên cân nhắc tỉnh bang lớn

Nhóm đầu tiên được nhắc đến là những người khoảng 24 đến 35 tuổi, đã có bằng đại học, có khoảng 2 đến 3 năm kinh nghiệm làm việc được trả lương trong các nhóm nghề chuyên môn, đồng thời có trình độ tiếng Anh tương đối tốt, được mô tả ở mức CLB 9. Với nhóm này, speaker cho rằng việc chọn các tỉnh bang lớn như Ontario hoặc British Columbia, đặc biệt là các thành phố lớn như Toronto hay Vancouver, sẽ hợp lý hơn.

Lý do được đưa ra là nhóm hồ sơ này đã có nền tảng khá tốt, nên nếu chỉ chọn tỉnh bang nhỏ thì có thể bỏ lỡ nhiều cơ hội hơn về việc làm, môi trường phát triển nghề nghiệp và các bằng cấp từ những trường lớn. Trong hướng đi này, các lộ trình định cư được nhắc đến gồm Express Entry, Canadian Experience Class (CEC) và các đợt chọn theo diện category-based. Nội dung livestream cũng cho rằng với hồ sơ đã có bằng cấp, kinh nghiệm và tiếng Anh tốt, khả năng cạnh tranh trong các nhóm này thường khả quan hơn.

Nhóm 2: Học sinh mới tốt nghiệp trung học, tỉnh bang nhỏ có thể là lựa chọn an toàn hơn

Nhóm thứ hai là các bạn vừa tốt nghiệp trung học phổ thông, thường khoảng 18 tuổi, có điểm học tập được mô tả quanh mức 6 đến 7 và gia đình có điều kiện tài chính tương đối ổn. Với nhóm này, phần chia sẻ nghiêng về phương án chọn tỉnh bang nhỏ thay vì đi thẳng vào các trung tâm lớn.

Lập luận ở đây là nếu sau khi học xong mà người học không nâng được tiếng Anh lên mức đủ mạnh để cạnh tranh, thì việc đi theo các chương trình liên bang sẽ khó hơn, vì phải cạnh tranh trực tiếp với những hồ sơ mạnh hơn về bằng cấp, tuổi và kinh nghiệm. Do đó, speaker cho rằng các tỉnh bang như Saskatchewan, Manitoba hoặc Alberta có thể phù hợp hơn, vì theo nội dung được nêu trong livestream, các tỉnh bang này có những chính sách ưu tiên hơn cho người đã tốt nghiệp ngay trong tỉnh bang của họ.

Phần chia sẻ cũng nhắc rằng tại Saskatchewan và Manitoba, sinh viên tốt nghiệp trong tỉnh có thể được hưởng lợi thế rõ hơn so với người học ở nơi khác rồi mới chuyển đến. Ý chính ở đây không phải là các tỉnh bang lớn không có cơ hội, mà là người mới tốt nghiệp phổ thông nếu chưa có hồ sơ thật mạnh thì nên đi theo hướng giảm cạnh tranh trực diện ở cấp liên bang.

Nhóm 3: Người đã có gia đình, tiếng Anh chưa mạnh, nên ưu tiên tỉnh bang nhỏ

Một nhóm khác xuất hiện khá nhiều theo chia sẻ trong livestream là những người khoảng 29 đến 40 tuổi, đã có bằng đại học, có kinh nghiệm làm việc từ 2 đến 5 năm, đã lập gia đình và có thể đi cùng vợ hoặc chồng, thậm chí có con nhỏ. Đây thường là mô hình một người đi học, người còn lại xin giấy phép làm việc để đi làm trong thời gian gia đình ở Canada.

Với nhóm này, nếu tiếng Anh chưa mạnh, speaker khuyên nên ưu tiên Manitoba, Saskatchewan hoặc các tỉnh vùng Atlantic như New Brunswick và Nova Scotia. Lý do được nêu là độ tuổi cao hơn khiến điểm trong các chương trình liên bang bị trừ nhiều hơn, trong khi tiếng Anh không đủ mạnh sẽ làm khả năng cạnh tranh càng khó hơn nếu học ở các tỉnh bang lớn.

Livestream cũng nhắc đến hướng đi qua chương trình Atlantic Immigration Program (AIP), với ví dụ rằng nếu học tại New Brunswick thì sau tốt nghiệp, trong một số trường hợp chỉ cần có job offer là đã có thể tìm hiểu lộ trình định cư mà không nhất thiết phải chờ tích lũy nhiều kinh nghiệm làm việc. Tuy nhiên, speaker cũng lưu ý người xem cần tìm hiểu kỹ ngành nghề cụ thể trước khi áp dụng.

Nhóm 4: Muốn đổi ngành, hồ sơ chưa nổi bật, nên nhìn tới cộng đồng nhỏ hơn

Nhóm cuối cùng là những người có tiếng Anh chưa cao, học lực hoặc hồ sơ chưa thật nổi bật, tài chính ở mức vừa phải và muốn chuyển sang một ngành học mới so với ngành mình từng học trước đó. Với nhóm này, nội dung livestream không chỉ nghiêng về tỉnh bang nhỏ, mà còn nhấn mạnh tới các thành phố hoặc cộng đồng nhỏ hơn trong tỉnh bang nhỏ.

Lý do là speaker cho rằng nhóm này có thể cân nhắc những hướng đi gắn với các chương trình cộng đồng hoặc khu vực nông thôn, trong đó có nhắc đến RCIP. Theo phần chia sẻ, đây là hướng đi đòi hỏi phải học và làm việc ở những khu vực đủ điều kiện, chứ không phải cứ đến tỉnh bang nhỏ là tự động áp dụng được. Vì vậy, người học phải kiểm tra kỹ xem thành phố nào, cộng đồng nào thực sự nằm trong diện chương trình.

Một điểm được nhấn mạnh thêm là nếu hồ sơ chưa mạnh thì càng không nên chọn ngành học một cách ngẫu nhiên. Theo nội dung livestream, người học nên ưu tiên những ngành mà chính tỉnh bang đó đang cần hoặc đang ưu tiên, ví dụ các nhóm liên quan đến nông nghiệp, y tế hoặc tay nghề tại Saskatchewan.

Điều này có ý nghĩa gì với người nộp hồ sơ?

Nếu chỉ nhìn vào tên thành phố hay độ nổi tiếng của trường, người nộp hồ sơ rất dễ đưa ra lựa chọn thiếu chiến lược. Phần chia sẻ trong livestream cho thấy việc chọn nơi học ở Canada nên được quyết định từ sớm, ngay khi còn ở Việt Nam, và phải gắn với câu hỏi lớn hơn: sau khi học xong, mình sẽ dễ tìm việc ở đâu và con đường định cư nào thực tế hơn với hồ sơ của mình.

Nói ngắn gọn, hồ sơ càng mạnh về tuổi, tiếng Anh, bằng cấp và kinh nghiệm thì càng có thể cân nhắc tỉnh bang lớn. Ngược lại, nếu hồ sơ còn yếu ở một hoặc nhiều mặt, tỉnh bang nhỏ hoặc cộng đồng nhỏ hơn có thể mở ra lộ trình thực tế hơn, nhất là khi địa phương đó có chính sách ưu tiên cho sinh viên tốt nghiệp tại chỗ.

Một vài lưu ý được nhắc thêm trong phần hỏi đáp

Ở phần trả lời câu hỏi, speaker tiếp tục nhấn mạnh rằng người đang học hoặc đã làm việc tại các tỉnh bang lớn vẫn có thể đồng thời cân nhắc cả chương trình liên bang lẫn chương trình tỉnh bang nếu đủ điều kiện. Ngoài ra, với những người đã tốt nghiệp ở tỉnh bang lớn nhưng thấy cơ hội định cư không còn phù hợp, việc chuyển sang tỉnh bang khác chỉ nên tính đến khi đã tìm được việc ở nơi mới, thay vì chuyển trước rồi mới bắt đầu tìm kiếm cơ hội.

Phần hỏi đáp cũng lặp lại một ý quan trọng: không phải mọi hồ sơ trẻ tuổi đều mặc định phải đi tỉnh bang nhỏ, và cũng không phải mọi hồ sơ có bằng cấp đều nên vào tỉnh bang lớn. Mấu chốt vẫn là sự phù hợp giữa hồ sơ cá nhân, ngành học và chính sách của nơi mình định đến.

Kết luận

Từ toàn bộ nội dung livestream, có thể rút ra một điểm khá rõ: chọn tỉnh bang khi du học Canada không nên là quyết định dựa trên cảm tính, mà nên là quyết định dựa trên hồ sơ thực tế của từng người. Tuổi, trình độ tiếng Anh, bằng cấp, kinh nghiệm làm việc, tài chính và mục tiêu định cư sau tốt nghiệp đều có thể làm thay đổi hướng đi phù hợp.

Nếu xem việc du học là bước đầu của một lộ trình dài hơn tại Canada, thì việc chọn ngành học, thành phố và tỉnh bang ngay từ đầu sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến những lựa chọn sau này.