Ba xu hướng nổi bật đã định hình chính sách nhập cư Canada dưới thời Bộ trưởng Di trú Lena Metlege Diab trong năm đầu tiên bà nắm quyền (từ ngày 13/5/2025): cách tiếp cận chọn lọc hơn đối với thường trú nhân, tinh gọn quản lý cư trú tạm thời, và các biện pháp thắt chặt hệ thống tị nạn.
Nhập cư kinh tế theo khu vực
Dưới thời Thủ tướng Mark Carney và Bộ trưởng Diab, nhập cư kinh tế được phân cấp mạnh về các tỉnh bang, thay vì tập trung liên bang như trước. Kế hoạch Mức nhập cư đầu tiên do bà Diab công bố đã tăng hạn ngạch thường trú nhân do tỉnh bang tuyển chọn lên 66%, đạt mục tiêu 91.500 người vào năm 2026, so với 55.000 của năm trước.
Ngược lại, hạn ngạch liên bang lần đầu tiên bị cắt giảm sau nhiều năm: từ 124.680 năm 2025 xuống còn 109.000 năm 2026. Tổng hạn ngạch kinh tế tăng nhẹ từ 232.150 lên 239.800. Thông qua Chương trình Đề cử tỉnh bang (PNP), các tỉnh có thể đề cử lao động nước ngoài đáp ứng nhu cầu cụ thể của địa phương. Ví dụ, British Columbia đã dành gần như toàn bộ hạn ngạch năm 2026 cho nhân viên y tế, thợ lành nghề, doanh nhân và ứng viên có tác động kinh tế cao.
Ưu tiên nông thôn
IRCC tiếp tục tập trung vào nhập cư nông thôn, kế thừa chính sách từ thời Bộ trưởng Marc Miller. Điểm mới là Sáng kiến Lao động trong nước (In-Canada Workers Initiative), nhằm chuyển 33.000 lao động tạm thời tại nông thôn thành thường trú nhân trong năm 2026-2027. Đến tháng 5/2026, các chi tiết cụ thể được công bố: yêu cầu ít nhất hai năm sống tại cộng đồng nhỏ, và ưu tiên xử lý hồ sơ tồn đọng qua PNP và Chương trình Đại Tây Dương. IRCC đã chuyển đổi 3.600 người trong tháng 1-2/2026, và dự kiến đạt 20.000 trong năm 2026, 13.000 còn lại vào năm 2027.
Để giải quyết thiếu lao động nông thôn, chính phủ ban hành biện pháp tạm thời trong Chương trình Lao động nước ngoài tạm thời (TFWP): cho phép tuyển tới 15% lực lượng lao động qua diện lương thấp (tăng từ 10%), áp dụng từ 1/4/2026 đến 31/3/2027 tại các tỉnh British Columbia, Manitoba, New Brunswick, Nova Scotia và Quebec.
Chọn lọc liên bang theo ngành
Năm hạng mục Express Entry mới được giới thiệu, mỗi hạng mục chỉ gồm 4 nghề hoặc ít hơn: bác sĩ có kinh nghiệm Canada, quản lý cấp cao, nhà nghiên cứu, vận tải, và quân nhân lành nghề. Đây là cách tiếp cận ‘phẫu thuật’ để lấp đầy các khoảng trống lao động cụ thể. Đến nay, IRCC đã tổ chức hai đợt rút thăm mới, mời 250 quản lý cấp cao và 391 bác sĩ. Trong khi đó, các đợt rút thăm Canadian Experience Class thường mời 2.000-8.000 người mỗi đợt.
Đồng thời, yêu cầu kinh nghiệm làm việc được nâng lên: ứng viên Express Entry cần 1 năm kinh nghiệm không liên tục trong NOC đủ điều kiện (tăng từ 6 tháng liên tục trước đây).
Tinh gọn quản lý tạm trú
Từ tháng 1/2026, IRCC bỏ yêu cầu Thư xác nhận của tỉnh bang/vùng lãnh thổ (PAL/TAL) đối với sinh viên thạc sĩ và tiến sĩ, đồng thời xử lý nhanh giấy phép du học cho nghiên cứu sinh tiến sĩ trong vòng 2 tuần. Tháng 4/2026, IRCC bỏ yêu cầu giấy phép làm việc co-op cho sinh viên sau trung học tham gia thực tập, và kéo dài thời hạn hiệu lực của thư WP-EXT từ 180 ngày lên 365 ngày.
Chính phủ cũng gia hạn hai chính sách công tạm thời cho phép công dân Iran và Ukraine gia hạn giấy phép lao động đến tháng 3/2027.
Cải cách lập pháp và đề xuất mới
Đạo luật C-12 được ban hành, siết chặt chính sách tị nạn (cấm nộp đơn sau 1 năm nhập cảnh, ngừng xét đơn nếu người nộp đơn tự ý rời Canada) và trao quyền hành pháp rộng cho Thống đốc trong Hội đồng, bao gồm ngừng xử lý hồ sơ, thay đổi giấy tờ nhập cư hiện có. Một báo cáo của Tổng Kiểm toán tháng 3/2026 cho thấy hơn 153.000 giấy phép du học có dấu hiệu gian lận trong năm 2023-2024.
IRCC đang đề xuất đại tu hệ thống Express Entry: hợp nhất ba chương trình hiện tại thành một, yêu cầu bằng tốt nghiệp trung học, CLB 6 và 1 năm kinh nghiệm tích lũy. Hệ thống CRS cũng được đề xuất thay đổi, ưu tiên lao động lương cao, khôi phục điểm offer việc làm (chỉ cho lao động lương cao), và tăng điểm cho chứng chỉ nghề. Các thay đổi về giấy phép du học và làm việc cho sinh viên quốc tế cũng đang được tham vấn từ mùa xuân 2026.
