Từ Blaine đến Sumas, nhiều thị trấn của bang Washington nằm sát biên giới Canada đến mức các gia đình qua lại biên giới qua nhiều thế hệ – và ảnh hưởng của họ – đã trở thành một phần của cộng đồng. Thậm chí, Point Roberts, một thị trấn của Washington, chỉ có thể đến bằng đường bộ qua Canada – cư dân phải rời Mỹ, lái xe qua British Columbia rồi quay lại Mỹ chỉ để tới được thị trấn này.
Sự gần gũi với Canada này đã dẫn đến một hệ quả bất ngờ sau khi Canada thay đổi luật quốc tịch vào tháng 12/2025, khiến hàng triệu người Mỹ có tổ tiên Canada trở thành công dân song tịch Mỹ-Canada chỉ sau một đêm.
Con số nói lên điều gì
Theo dữ liệu của Cục Điều tra Dân số Mỹ, khoảng 24.000 cư dân bang Washington khai báo có tổ tiên Canada vào năm 2024, trong khi 38.000 người khác khai báo có tổ tiên Pháp-Canada. Đây là hai hạng mục điều tra riêng biệt. Vì đây là số liệu tự khai báo, con số thực tế có thể cao hơn nhiều, do nhiều người có thể không biết về lịch sử gia đình của chính mình.
Vào ngày 15/12/2025, Canada đã bãi bỏ giới hạn thế hệ thứ nhất đối với quyền công dân theo dòng dõi, áp dụng cho những người sinh trước ngày đó. Điều này có nghĩa là những người Mỹ có thể chứng minh chuỗi quan hệ gia đình liên tục với một tổ tiên người Canada – dù cách bao nhiêu thế hệ – giờ đây đã là công dân Canada. Họ không cần phải nộp đơn xin nhập tịch Canada. Điều họ cần làm là xin giấy chứng nhận quốc tịch Canada, một tài liệu xác nhận tình trạng công dân của họ và cho phép họ tiếp cận các quyền lợi đi kèm, bao gồm cả hộ chiếu Canada.
Lịch sử di cư và giao thương lâu dài
Trong phần lớn thế kỷ 19, biên giới giữa Washington và Canada gần như không được kiểm soát, cho phép các gia đình và hoạt động thương mại qua lại dễ dàng. Trong khi đó, các lĩnh vực gỗ, khai khoáng và nông nghiệp của Washington mở rộng nhanh chóng trong những năm 1880. Ngành gỗ đã được hưởng lợi từ nhu cầu do Cơn sốt vàng California tạo ra, còn việc xây dựng đường sắt và sự phát triển của các khu định cư tiếp tục thúc đẩy sự mở rộng này. Điều này thu hút người nhập cư từ các nơi khác của Mỹ và từ Canada.
Đến năm 1890, cuộc điều tra dân số liên bang đầu tiên sau khi Washington trở thành tiểu bang cho thấy 17.412 cư dân sinh ra tại Canada, là nhóm người nước ngoài lớn nhất trong tiểu bang, vượt qua Đức, Thụy Điển và Anh. Nhiều người trong số này đã gây dựng cuộc sống tại Washington. Ngày nay, tiểu bang vẫn tiếp tục tôn vinh lịch sử và mối quan hệ với Canada. Tại Blaine, Cổng Hòa bình (Peace Arch) nằm ngay trên biên giới, và lễ hội Hands Across the Border được tổ chức tại đây để kỷ niệm các cộng đồng và văn hóa chung của hai nước.
Không một sự kiện nào trong số này có thể chứng minh quyền công dân của bất kỳ cá nhân nào ở Washington. Nhưng cùng nhau, chúng là dấu tích hữu hình của một mối quan hệ lâu dài.
Bạn có phải là công dân Canada theo dòng dõi?
Năm nay, hàng nghìn người Washington có ít nhất một tổ tiên người Canada có thể đã là công dân song tịch Mỹ-Canada, ngay cả khi họ chưa biết điều đó. Nếu bạn tin rằng mình có tổ tiên người Canada – có thể là ông bà, cụ hoặc xa hơn – điều đầu tiên cần làm là trò chuyện với người thân lớn tuổi. Có thể là có một tổ tiên từng sống ở Canada nhiều năm trước, có kỷ niệm đẹp về British Columbia, nói tiếng Pháp, hoặc mang họ Pháp-Canada. Điều này có thể giúp bạn xác định đúng tổ tiên và các giấy tờ cần thiết cho đơn xin chứng nhận quốc tịch thành công.
Những người nhận được giấy chứng nhận quốc tịch Canada có thể dùng nó để xin hộ chiếu Canada, theo Chỉ số Henley năm 2026, hộ chiếu Canada xếp hạng cao hơn hộ chiếu Mỹ.
Lợi ích của việc trở thành công dân Canada
Kể từ khi Đạo luật C-3 có hiệu lực, hàng nghìn người Mỹ đã nộp đơn xin giấy chứng nhận quốc tịch Canada. Nhiều người trong số họ không có ý định chuyển đến Canada ngay lập tức mà nộp đơn như một phương án dự phòng. Một công dân song tịch Mỹ-Canada có quyền và đặc quyền của cả hai quốc gia. Họ có thể tự do nhập cảnh, sinh sống, làm việc và học tập tại một trong hai nước, và nếu thiết lập cư trú tại Canada, họ có thể tiếp cận hệ thống y tế và các dịch vụ xã hội của chính phủ Canada.
Họ cũng có thể truyền quyền công dân này cho con cái của mình (mặc dù trẻ em sinh ra ở nước ngoài từ ngày 15/12/2025 trở đi với cha mẹ là công dân Canada cũng sinh ra ở nước ngoài cần cha mẹ đó chứng minh 1.095 ngày cư trú thực tế tại Canada). Đối với trẻ em sinh trước ngày đó, điều này mở ra cơ hội học tập tại Canada với chi phí chỉ bằng một phần nhỏ so với sinh viên quốc tế, cùng với việc tiếp cận chương trình International Experience Canada – cho phép họ làm việc và học tập tại hơn 35 quốc gia, chủ yếu ở châu Âu.
Việc xin giấy chứng nhận quốc tịch Canada không gây ra nghĩa vụ thuế đối với những người không chuyển đến Canada. Người Mỹ chỉ phải chịu thuế thu nhập Canada nếu họ thiết lập cư trú tại Canada hoặc có quan hệ tài chính ở đó, chẳng hạn như sở hữu bất động sản, doanh nghiệp hoặc các tài sản khác tại quốc gia này.
