Luật mới — ai được hưởng lợi?
Một sửa đổi gần đây của Luật Công dân Canada đã loại bỏ giới hạn thế hệ trong quyền thừa kế quốc tịch Canada đối với người Mỹ sinh trước ngày 15 tháng 12 năm 2025. Kết quả: hàng trăm nghìn công dân Mỹ có nguồn gốc Canada giờ có thể yêu cầu chứng nhận công dân Canada và sau đó xin hộ chiếu Canada.
Vì sao cư dân Massachusetts được nhắc đến nhiều?
Khoảng 10% cư dân hiện nay của Massachusetts ước tính có gốc gác Canada, do làn sóng di cư hàng loạt của 900.000 người nói tiếng Pháp từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20 (1840–1930), theo nghiên cứu của Patrick White và số liệu của Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ. Vì vậy cư dân Massachusetts nằm ở tuyến đầu của “cơn sốt” xin chứng nhận công dân Canada.
Nhiều người trong số này là người đã sống nhiều thế hệ ở Mỹ và không có ý định chuyển đến Canada; họ xin hộ chiếu như một phương án dự phòng.
Thủ tục xin chứng nhận công dân và hộ chiếu
Người đủ điều kiện nộp đơn xin giấy chứng nhận công dân Canada lên Bộ Di trú, Người tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC). Hồ sơ giấy tờ cần bản sao các giấy tờ chính thức: giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn, giấy rửa tội hoặc các văn bản chứng minh dòng dõi liên tục từ ít nhất một tổ tiên Canada.
Người xin không “trở thành công dân” nữa mà chỉ yêu cầu IRCC cấp chứng nhận xác nhận họ đã là công dân Canada theo luật dựa trên nguồn gốc. Sau khi có chứng nhận, họ có thể nộp hồ sơ xin hộ chiếu Canada.
Ứng viên có thể tự nộp hoặc thuê đại diện được phép (luật sư di trú Canada hoặc tư vấn viên di trú được cấp phép). Tuy nhiên các đại diện không có quyền đẩy nhanh thời gian xử lý hồ sơ của IRCC.
Khó khăn và thời gian chờ
Thách thức lớn nhất thường là thu thập các giấy tờ gốc, đặc biệt từ tỉnh Quebec. Cơ quan đăng ký quốc dân Quebec, Directeur de l’état civil (DEC), yêu cầu tiêu chí nghiêm ngặt để cấp bản sao; thư viện và kho lưu trữ quốc gia BAnQ (Bibliothèque et Archives nationales du Québec) là nguồn duy nhất cho hồ sơ Quebec hơn 100 năm tuổi.
Đang có lượng yêu cầu tăng vọt: BAnQ báo cáo mức tăng 3000% trong số yêu cầu nhận được. Một số người cân nhắc thuê đại diện đặt tại Quebec vì BAnQ ưu tiên yêu cầu từ cư dân Quebec, theo phát biểu của lưu trữ viên Sarah Hanahem được CBC đưa tin.
Thời gian xử lý hiện tại cho chứng nhận công dân là khoảng 10 tháng (tăng từ 5 tháng vào tháng 7/2025). Sau khi có chứng nhận, thời gian cấp hộ chiếu nhanh hơn nhiều: khoảng 10–20 ngày, và chính phủ Canada cung cấp cam kết hoàn tiền nếu vượt 30 ngày.
Quyền lợi và nghĩa vụ thuế
Công dân song tịch Mỹ–Canada có đầy đủ quyền lợi của công dân Canada: nhập cảnh và cư trú, làm việc không hạn chế, quyền bầu cử và, nếu định cư tại Canada, được hưởng chăm sóc y tế và các dịch vụ xã hội tương tự người sinh tại Canada.
Việc xin chứng nhận công dân hay hộ chiếu không tự động tạo nghĩa vụ thuế mới. Canada đánh thuế dựa trên nơi cư trú, không đánh thuế thu nhập toàn cầu như Hoa Kỳ. Ngoài ra Canada không áp dụng thuế quà tặng hay thuế thừa kế theo cách Mỹ làm.
Tóm tắt: Luật mới mở rộng quyền thừa kế quốc tịch Canada, tạo cơ hội cho nhiều người Mỹ có tổ tiên Canada — đặc biệt ở Massachusetts — xin chứng nhận công dân và hộ chiếu. Quy trình chính thức vẫn phụ thuộc vào việc thu thập giấy tờ lịch sử và thời gian xử lý của các cơ quan Quebec và IRCC.
Nếu quan tâm, bạn có thể cân nhắc xin tư vấn chuyên gia để đánh giá hồ sơ và thủ tục tiếp theo.
