Ngày 13/6/2026, Cơ quan đăng ký quốc tịch Canada đã gửi thư hàng loạt tới những người sinh ra bên ngoài Canada, yêu cầu họ nộp lại ngay giấy chứng nhận quốc tịch trong thời gian bị điều tra. Quyết định này được đưa ra theo quy định tại mục 26(1) của Quy chế Quốc tịch.
Động thái của chính phủ có thể bị coi là bất hợp pháp. Luật sư di trú Ala Bujac nhận định với CIC News ngày 17/6: “Điều khoản này của Quy chế Quốc tịch dường như đe dọa mọi quyền công dân của những người Canada không sinh ra trên đất nước này.” Ông cho rằng việc ban hành các lá thư này có thể bị thách thức vì vi phạm Hiến chương về Quyền và Tự do của Canada.
Theo Hiến chương, mọi người đều được bảo vệ khỏi sự phân biệt đối xử, đặc biệt là dựa trên “nguồn gốc quốc gia hoặc dân tộc”. Ngoài ra, mọi công dân Canada theo Luật Quốc tịch đều được hưởng đầy đủ các quyền theo Hiến chương.
Một công dân theo diện “sinh ra từ cha mẹ là công dân” (citizen by descent) buộc phải nộp lại giấy chứng nhận vẫn giữ quyền công dân về mặt pháp lý, nhưng không thể thực hiện các quyền đó trên thực tế vì thiếu giấy tờ chứng minh. Trong khi đó, công dân sinh ra tại Canada có thể chứng minh quốc tịch bằng giấy khai sinh, loại giấy tờ không bị yêu cầu nộp lại theo mục 26(1).
Theo luật sư Bujac, tòa án có thể kết luận rằng những công dân theo diện “sinh ra từ cha mẹ là công dân” bị thiệt thòi dựa trên nguồn gốc quốc gia do hậu quả của quy định này. Tính hợp hiến của mục 26(1) sẽ phụ thuộc vào việc tòa án có cho rằng sự vi phạm quyền bình đẳng theo Mục 15(1) của Hiến chương có thể được chấp nhận theo Mục 1 hay không. Mục 1 cho phép giới hạn các quyền nếu được pháp luật quy định và có thể chứng minh là hợp lý trong một xã hội tự do và dân chủ.
Nếu những người bị ảnh hưởng theo đuổi vụ kiện dựa trên Hiến chương, có thể phải mất nhiều năm mới có câu trả lời.
