Nếu chỉ nhìn vào các tiêu đề gần đây, nhiều người sẽ rút ra một kết luận ngắn gọn: Canada đang siết nhập cư. Nhận định đó không sai, nhưng vẫn chưa phản ánh đầy đủ bức tranh hiện nay.

Điều đang diễn ra không chỉ là giảm số lượng. Dữ liệu và các thông báo chính sách trong năm 2026 cho thấy Canada còn đang điều chỉnh lại cách phân bổ nhập cư, với trọng tâm lớn hơn vào nhu cầu lao động địa phương, các chương trình tỉnh bang và các cộng đồng ngoài những trung tâm truyền thống như Toronto hay Vancouver.

Số liệu đầu năm 2026 cho thấy xu hướng giảm là có thật

Theo dữ liệu mà Juno News đăng ngày July 28, 2026, dẫn phân tích từ Association for Canadian Studies, Canada đã tiếp nhận 83,130 thường trú nhân trong quý I/2026, giảm từ 104,320 của cùng kỳ năm 2025, tức giảm khoảng 20%.

Các con số này nhìn chung phù hợp với dữ liệu công khai của IRCC. Trên trang thống kê permanent residents cập nhật đến May 31, 2026, IRCC cho thấy tổng số PR trong ba tháng đầu năm 2026 gồm cả admissions dưới Levels Plan và các one-time initiatives cộng lại xấp xỉ 83,135, rất sát với mức 83,130 được báo chí dẫn lại.

Cùng hướng đó, Juno News cũng cho biết study permits giảm 24% và asylum claims giảm 35% trong cùng giai đoạn đầu năm 2026. Hai chỉ dấu này cho thấy thay đổi chính sách không còn dừng ở mức tuyên bố, mà đã phản ánh vào số liệu vận hành thực tế.

Vì sao báo chí nhắc nhiều đến Ấn Độ?

Một điểm được báo chí Canada nhấn mạnh là tác động của đợt giảm này thể hiện rất rõ ở nhóm quốc tịch có tỷ trọng lớn, đặc biệt là Ấn Độ. Theo bài viết của National Post được các trang tổng hợp trích dẫn ngày July 25, 2026, gần một nửa mức giảm PR trong quý I/2026 đến từ công dân Ấn Độ.

Điều này không nhất thiết có nghĩa Canada đang “nhắm” riêng vào Ấn Độ. Cách hiểu hợp lý hơn là: khi tổng quy mô nhập cư và du học bị kéo xuống, nhóm quốc tịch vốn chiếm tỷ trọng lớn nhất sẽ là nhóm giảm mạnh nhất về số tuyệt đối.

Với người theo dõi thị trường nhập cư, đây là một tín hiệu quan trọng: xu hướng giảm hiện nay là thay đổi cấu trúc hệ thống, không phải một biến động ngắn hạn ở một nhóm hồ sơ riêng lẻ.

Điểm đáng chú ý hơn không chỉ là giảm số lượng, mà là đổi trọng tâm phân bổ

Nhiều năm qua, phần lớn người nhập cư vẫn tập trung vào những điểm đến quen thuộc như Ontario, British Columbia, Quebec và Alberta. Tuy nhiên, các thông điệp chính sách gần đây từ IRCC cho thấy chính phủ liên bang đang muốn hệ thống nhập cư phục vụ rõ hơn cho nhu cầu lao động theo vùng, nhất là ở những nơi thiếu nhân lực nhưng ít thu hút người mới đến hơn.

Thông cáo của IRCC ngày June 23, 2026 sau cuộc họp của các bộ trưởng di trú liên bang – tỉnh bang nhấn mạnh các ưu tiên như regional, rural and northern contexts, tình trạng thiếu lao động và vai trò của Provincial Nominee Programs (PNPs) trong việc đáp ứng các nhu cầu đó.

Ngoài ra, IRCC cũng đã công bố sáng kiến tăng tốc chuyển 33,000 người lao động đang ở Canada sang thường trú trong giai đoạn 2026-2027, với thông điệp rõ ràng là hỗ trợ các cộng đồng nhỏ và từ xa đang thiếu lao động ở những lĩnh vực thiết yếu.

Immigration Levels Plan 2026-2028 cho thấy PNP đang được đẩy lên mạnh

Xu hướng này hiện rõ nhất trong Supplementary Information for the 2026-2028 Immigration Levels Plan của Canada.

Theo tài liệu này, tổng chỉ tiêu thường trú nhân của Canada được giữ ở mức 380,000 người mỗi năm trong giai đoạn 2026-2028. Tuy nhiên, riêng Provincial Nominee Program lại được nâng lên 91,500 suất trong năm 2026, tăng mạnh so với mức 55,000 của kế hoạch trước đó cho năm 2026 trong Levels Plan 2024-2026.

Đây là một thay đổi rất đáng chú ý. Nó cho thấy Ottawa không chỉ giảm tốc độ chung, mà còn đang trao nhiều không gian hơn cho các tỉnh và vùng lãnh thổ trong việc chọn người nhập cư phù hợp với nhu cầu lao động địa phương.

Ở một tài liệu chuyển giao của IRCC công bố trong năm 2026, bộ này còn cho biết các tỉnh và vùng lãnh thổ đã nhận 43,999 allocation spaces để đề cử ứng viên dưới PNP trong năm 2026. IRCC lưu ý rằng mỗi suất đề cử thường dẫn tới khoảng 1.8 admissions khi tính cả người đi cùng, vì vậy các suất đề cử này dự kiến sẽ tạo ra gần 80,000 lượt thường trú nhân trong tương lai thông qua PNP.

Các tỉnh nhỏ có thể ngày càng quan trọng hơn trong chiến lược hồ sơ

Khi PNP tăng vai trò, những tỉnh vốn không phải lựa chọn đầu tiên của đa số du học sinh và lao động quốc tế có thể trở nên đáng chú ý hơn. Điều này không có nghĩa mọi tỉnh nhỏ đều “dễ định cư”, nhưng có nghĩa là địa điểm học và làm việc có thể ảnh hưởng lớn hơn trước đến cơ hội ở lại.

Thực tế, một số địa phương đã công khai siết cách chọn hồ sơ theo đúng nhu cầu lao động. New Brunswick hiện dùng candidate pool cho cả một số diện của NBPNP và Atlantic Immigration Program, đồng thời ghi rõ rằng lựa chọn sẽ dựa trên provincial labour market needs, lượng allocation còn lại và các ưu tiên khác của tỉnh. Đây là một ví dụ khá rõ cho thấy hệ thống đang dịch từ tư duy “đủ điều kiện là nộp” sang tư duy “đúng nhu cầu thì mới có lợi thế hơn”.

Trong bối cảnh đó, các tỉnh như Saskatchewan, Manitoba, New Brunswick, Nova Scotia, Newfoundland and Labrador hay Prince Edward Island có thể tiếp tục thu hút sự quan tâm lớn hơn từ những người muốn xây hồ sơ thông qua học tập, việc làm và định cư tại địa phương.

Điều này có ý nghĩa gì với người Việt Nam?

Với người Việt đang cân nhắc du học hoặc định cư Canada, thay đổi quan trọng nhất có lẽ là chiến lược không nên chỉ xoay quanh câu hỏi làm sao để đẩy CRS thật cao.

Trong giai đoạn hiện nay, các yếu tố ngày càng đáng chú ý hơn gồm:

• học tập tại tỉnh hoặc cộng đồng có nhu cầu giữ người ở lại,
• có kinh nghiệm làm việc thực tế tại địa phương,
• có job offer từ employer phù hợp với nhu cầu nhân lực của tỉnh,
• làm việc trong các ngành đang thiếu lao động,
• thể hiện khả năng sinh sống lâu dài ngoài các trung tâm quá đông người nhập cư.

Nói cách khác, địa điểm đang trở thành một biến số quan trọng hơn trước. Việc chọn học ở đâu, làm việc ở đâu và xây quan hệ với employer nào có thể ảnh hưởng đến cơ hội định cư không kém, thậm chí có lúc còn thực tế hơn việc chỉ tập trung nâng điểm hồ sơ trên giấy.

Góc nhìn tổng thể: Canada không đóng cửa, mà đang tái phân bổ cơ hội

Nếu nhìn toàn bộ dữ liệu và các động thái chính sách trong năm 2026, có thể thấy Canada đang cố đưa hệ thống nhập cư về mức mà chính phủ gọi là sustainable levels. Điều đó đi kèm với giảm bớt áp lực từ temporary residents, giữ PR ở mức thấp hơn giai đoạn đỉnh và ưu tiên nhiều hơn cho những người đã ở Canada, đang làm việc và có khả năng lấp các khoảng trống lao động cụ thể.

Vì vậy, câu hỏi thực tế hơn trong vài năm tới có lẽ không còn chỉ là “làm sao để đi được Toronto hay Vancouver”, mà là tỉnh nào đang cần đúng ngành nghề của mình nhất.

Kết luận

Canada đúng là đang giảm tốc nhập cư nếu so với giai đoạn tăng mạnh trước đó. Nhưng thay đổi lớn hơn nằm ở cách cơ hội được phân bổ: ít dàn trải hơn, gắn với nhu cầu lao động cụ thể hơn và mở thêm không gian cho các tỉnh nhỏ, khu vực nông thôn hoặc cộng đồng ngoài các đô thị lớn.

Với người đang lên kế hoạch du học hoặc định cư, đây có thể là lúc cần điều chỉnh cách nhìn. Thay vì chỉ tập trung vào số lượng chỉ tiêu chung hay điểm CRS, có lẽ nên nhìn kỹ hơn vào tỉnh bang, ngành nghề và khả năng bám thị trường lao động địa phương. Trong giai đoạn 2026-2028, đó có thể mới là nơi cơ hội xuất hiện rõ nhất.

Nguồn: IRCC, Supplementary Information for the 2026-2028 Immigration Levels Plan; IRCC statistics pages cập nhật đến May 31, 2026; IRCC news release ngày June 23, 2026; IRCC news release ngày May 4, 2026; Juno News ngày July 28, 2026; National Post feed ngày July 25, 2026. Bài viết mang tính chất tham khảo, không phải tư vấn định cư cá nhân.