Chính phủ liên bang Canada thông báo ngày 30 tháng 10 rằng nước này sẽ bắt đầu đàm phán với Liên minh châu Âu (EU) để mở rộng sự tham gia vào Erasmus+. Đây là chương trình của EU tài trợ cho các hoạt động giáo dục quốc tế, đào tạo và trao đổi.
Kế hoạch này nằm trong loạt sáng kiến được công bố tại Hội nghị thượng đỉnh Canada–EU diễn ra ở Montréal trong hai ngày 29 và 30 tháng 10. Tại đây, hai bên cũng ra mắt một khuôn khổ hợp tác rộng hơn mang tên Liên minh vì Tương lai (Alliance for the Future).
Canada đang tham gia Erasmus+ đến đâu
Erasmus+ tài trợ cho cá nhân học tập ở nước ngoài và cho các dự án hợp tác giữa tổ chức, trải rộng từ trường phổ thông đến thể thao. Chỉ 27 nước thành viên EU và 6 nước liên kết được tham gia đầy đủ. Các nước không liên kết vẫn có thể tham gia một số hạng mục nhất định.
Hiện EU xếp Canada vào nhóm “nước thứ ba không liên kết với chương trình”. Điều này có nghĩa các trường đại học và tổ chức của Canada chỉ được tham gia một phần Erasmus+, kèm theo những tiêu chí và điều kiện riêng. Người đủ điều kiện có thể nhận hỗ trợ tài chính cho chi phí học tập hoặc đào tạo ở nước ngoài, gồm cả tiền đi lại và sinh hoạt.
Các hoạt động chính của Erasmus+ gồm:
- Trao đổi sinh viên: sinh viên sau trung học học một phần chương trình tại trường ở nước ngoài.
- Thực tập: các đợt đào tạo thực hành cho sinh viên và người mới tốt nghiệp đủ điều kiện.
- Trao đổi nhân sự: cơ hội giảng dạy và phát triển chuyên môn cho giảng viên và nhân viên các cơ sở giáo dục sau trung học.
- Chương trình thạc sĩ liên kết: do nhiều trường ở nhiều nước cùng giảng dạy, có học bổng cho ứng viên được chọn.
- Trao đổi thanh niên: dự án quy tụ người trẻ từ nhiều nước cùng học tập và phát triển kỹ năng.
Trên thực tế, trường đại học Canada không thể tự nộp đơn xin tài trợ trao đổi. Các trường tại nước thành viên EU hoặc nước liên kết phải hợp tác và nộp đơn thay, nhờ đó sinh viên có thể học ở nước ngoài từ 2 đến 12 tháng và được công nhận tín chỉ.
Theo Ủy ban châu Âu, các dự án được chọn giai đoạn 2022–2024 dự kiến đưa 1.007 sinh viên và nhân sự từ Canada sang EU và các nước liên kết, theo chiều ngược lại là 866 người. Người Canada hiện cũng có thể xin học bổng Erasmus Mundus Joint Masters do EU tài trợ, chi trả học phí, đi lại và sinh hoạt phí. Từ năm 2021 đến 2024, có 91 người Canada nhận học bổng này. Giai đoạn hiện tại của Erasmus+ kết thúc vào năm 2027.
Chính phủ liên bang chưa công bố phạm vi mở rộng, lộ trình đàm phán hay thời điểm các thay đổi có hiệu lực. Thông cáo ngày 30 tháng 10 chỉ nêu rằng trong những tháng tới, Canada và EU sẽ đàm phán để có “thêm cơ hội cho người Canada học tập, sinh sống và làm việc tại châu Âu”. Tài liệu kèm theo của Văn phòng Thủ tướng cho biết Canada cũng sẽ tìm hiểu một mô hình hợp tác dịch chuyển thanh niên thế hệ mới, giúp người trẻ Canada và châu Âu tiếp cận cơ hội ở cả hai khu vực.
Chương trình IEC với các nước EU
Canada hiện đã có thỏa thuận dịch chuyển thanh niên với 22 trong 27 nước EU thông qua chương trình International Experience Canada (IEC). Chương trình này vận hành theo nguyên tắc có đi có lại, cho phép công dân trẻ của các nước tham gia nhận giấy phép lao động tại Canada.
IEC có ba diện:
- Working Holiday: cấp giấy phép lao động mở, cho phép làm việc cho hầu hết nhà tuyển dụng tại Canada.
- Young Professionals: cấp giấy phép lao động gắn với một nhà tuyển dụng cụ thể.
- International Co-op (Internship): cấp giấy phép lao động gắn với một nhà tuyển dụng cụ thể.
Cả 22 nước EU này đều được tham gia diện Working Holiday, nhưng không phải nước nào cũng có đủ ba diện. Ứng viên thường phải từ 18 đến 35 tuổi, giấy phép thường có thời hạn 12 hoặc 24 tháng tùy quốc tịch và thỏa thuận áp dụng.
Điều cần lưu ý: theo những gì đã công bố, đợt đàm phán này nhắm tới cơ hội cho người Canada và người châu Âu, và hiện chưa có chi tiết cụ thể nào về phạm vi hay thời gian áp dụng. Ai quan tâm nên theo dõi thông báo chính thức từ chính phủ Canada và EU trong những tháng tới.
