Canada siết quản lý cư dân tạm trú từ năm 2026

Chính phủ Canada vừa công bố một thay đổi lớn trong chính sách quản lý nhập cư khi lần đầu tiên triển khai hệ thống theo dõi việc xuất nhập cảnh của người cư trú tạm thời. Động thái này được xem là bước đi quan trọng nhằm kiểm soát tình trạng ở quá hạn visa, cải thiện dữ liệu nhập cư và tăng tính minh bạch trong hệ thống quản lý dân cư.

Bộ trưởng Di trú Canada Lena Metlege Diab xác nhận rằng Bộ Di trú, Người tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) sẽ bắt đầu theo dõi thời điểm người tạm trú rời khỏi Canada sau khi giấy phép hết hạn.

Chương trình mới sẽ áp dụng với:

• Lao động nước ngoài tạm thời
• Du học sinh quốc tế
• Người có giấy phép cư trú tạm thời

Đây là lần đầu tiên Canada triển khai cơ chế giám sát toàn diện về việc người nước ngoài có thực sự rời khỏi quốc gia này khi visa hết hiệu lực hay không.

Vì sao Canada triển khai hệ thống theo dõi mới?

Trong nhiều năm qua, Canada bị cho là chưa có hệ thống đầy đủ để kiểm tra liệu người cư trú tạm thời có rời khỏi đất nước đúng thời hạn hay không.

Điều này dẫn tới nhiều lo ngại liên quan đến:

• Tình trạng ở lại quá hạn
• Gian lận nhập cư
• Thiếu chính xác trong dữ liệu dân số
• Áp lực lên nhà ở và dịch vụ công

Các chuyên gia kinh tế cho rằng số lượng người ở lại Canada sau khi visa hết hạn có thể cao hơn đáng kể so với dữ liệu chính thức.

Việc thiếu hệ thống kiểm soát xuất cảnh khiến chính phủ khó xác định:

• Ai đã rời khỏi Canada
• Ai đang cư trú bất hợp pháp
• Quy mô thực tế của nhóm cư dân tạm thời

Bộ trưởng Di trú Canada nói gì?

Trong phiên điều trần trước Ủy ban Di trú Hạ viện Canada, Bộ trưởng Lena Metlege Diab cho biết chính phủ đang triển khai một chương trình thí điểm nhằm theo dõi dữ liệu xuất nhập cảnh của người cư trú tạm thời.

Theo bà, chương trình sẽ không chỉ áp dụng cho du học sinh mà cho toàn bộ người tạm trú tại Canada.

Phát biểu này được đưa ra sau khi các nghị sĩ đối lập chất vấn về:

• Gian lận nhập cư
• Vi phạm điều kiện study permit
• Tình trạng kiểm soát lỏng lẻo đối với người tạm trú

Chính phủ Canada hiện muốn xây dựng hệ thống dữ liệu chính xác hơn để quản lý nhập cư hiệu quả hơn trong tương lai.

Chương trình theo dõi sẽ hoạt động như thế nào?

Từ đầu tháng 5/2026, IRCC phối hợp cùng Cơ quan Dịch vụ Biên giới Canada (CBSA) bắt đầu thu thập dữ liệu xuất nhập cảnh của người cư trú tạm thời.

Hệ thống mới sẽ ghi nhận:

• Thời điểm nhập cảnh
• Thời điểm xuất cảnh
• Tình trạng giấy phép cư trú
• Dữ liệu visa và permit

Qua đó, Canada có thể xác định:

• Người nào đã rời đi đúng hạn
• Người nào ở quá hạn
• Người nào thay đổi tình trạng cư trú hợp pháp

Những nhóm nào bị ảnh hưởng?

Du học sinh quốc tế

Du học sinh là một trong những nhóm được theo dõi chặt chẽ nhất trong chương trình mới.

Trong những năm gần đây, Canada ghi nhận nhiều trường hợp:

• Không còn học tập nhưng vẫn ở lại
• Làm việc trái phép
• Vi phạm điều kiện study permit

Theo báo cáo của Tổng Kiểm toán Canada, trong giai đoạn 2023–2024 đã có hơn 153.000 trường hợp nghi ngờ vi phạm study permit.

Tuy nhiên chỉ khoảng 4.000 trường hợp được điều tra thực tế.

Lao động nước ngoài tạm thời

Người giữ work permit cũng sẽ nằm trong hệ thống theo dõi mới.

Canada hiện phụ thuộc lớn vào lao động nước ngoài trong các ngành:

• Nông nghiệp
• Chăm sóc sức khỏe
• Nhà hàng khách sạn
• Xây dựng
• Dịch vụ cộng đồng

Do đó chính phủ muốn kiểm soát chính xác tình trạng cư trú của nhóm lao động này.

Người cư trú tạm thời khác

Các diện visa tạm trú khác cũng có thể nằm trong phạm vi quản lý của chương trình mới nhằm tạo cơ sở dữ liệu đồng bộ toàn quốc.

Canada đang muốn giảm số lượng cư dân tạm trú

Việc triển khai hệ thống theo dõi xuất nhập cảnh nằm trong chiến lược lớn hơn của chính phủ Canada nhằm giảm tỷ lệ cư dân tạm thời xuống dưới 5% dân số vào cuối năm 2027.

Trong thời gian qua, số lượng người tạm trú tăng nhanh đã tạo áp lực lớn lên:

• Giá nhà
• Hệ thống y tế
• Trường học
• Hạ tầng giao thông
• Dịch vụ công cộng

Canada hiện muốn chuyển hướng sang mô hình nhập cư ổn định hơn bằng cách:

• Giảm tăng trưởng cư dân tạm trú
• Tăng kiểm soát visa
• Ưu tiên thường trú nhân lâu dài
• Theo dõi chặt tình trạng cư trú

Dữ liệu mới sẽ giúp Canada làm gì?

Quản lý nhập cư chính xác hơn

Trước đây Canada thiếu dữ liệu chính xác về việc ai đã rời khỏi đất nước.

Hệ thống mới sẽ giúp:

• Xác định quy mô cư dân tạm thời thực tế
• Kiểm soát visa hiệu quả hơn
• Phát hiện ở quá hạn nhanh hơn
• Giảm gian lận nhập cư

Hỗ trợ hoạch định chính sách

Dữ liệu chính xác giúp chính phủ xây dựng kế hoạch tốt hơn cho:

• Nhà ở
• Lao động
• Giáo dục
• Y tế
• Hạ tầng xã hội

Tăng tính minh bạch

Hệ thống theo dõi cũng giúp cải thiện niềm tin của người dân đối với chính sách nhập cư Canada.

Người cư trú hợp pháp có cần lo lắng?

Đối với phần lớn người đang cư trú hợp pháp tại Canada, chương trình mới không phải là vấn đề đáng lo ngại.

Nếu:

• Có permit hợp lệ
• Tuân thủ điều kiện visa
• Gia hạn đúng quy định
• Học tập hoặc làm việc hợp pháp

thì việc theo dõi dữ liệu chỉ mang tính quản lý hành chính.

Ngược lại, những trường hợp:

• Ở lại quá hạn
• Làm việc trái phép
• Không tuân thủ điều kiện study permit
• Gian lận giấy tờ

có thể bị phát hiện dễ dàng hơn trong thời gian tới.

Du học sinh quốc tế cần chú ý điều gì?

Canada đang siết quản lý mạnh hơn đối với du học sinh quốc tế.

Những điều cần đặc biệt lưu ý gồm:

Duy trì tình trạng học tập hợp lệ

Du học sinh cần:

• Theo học đầy đủ
• Duy trì tình trạng active student
• Không bỏ học trái phép

Tuân thủ quy định làm việc

Cần làm việc đúng số giờ được cho phép theo quy định visa.

Theo dõi thời hạn permit

Không để study permit hoặc visa hết hạn mà chưa gia hạn.

Lao động nước ngoài nên chuẩn bị ra sao?

Người giữ work permit nên:

• Theo dõi ngày hết hạn permit
• Gia hạn đúng thời gian
• Giữ hồ sơ việc làm đầy đủ
• Tuân thủ điều kiện lao động

Ngoài ra, việc duy trì hồ sơ sạch sẽ sẽ hỗ trợ tốt hơn cho các chương trình định cư PR trong tương lai.

Canada đang thay đổi mạnh chính sách nhập cư

Trong hai năm gần đây, Canada liên tục điều chỉnh chính sách nhập cư nhằm cân bằng giữa:

• Nhu cầu lao động
• Áp lực dân số
• Nhà ở
• Hạ tầng xã hội

Các thay đổi đáng chú ý gồm:

• Giảm số lượng study permit
• Tăng kiểm tra trường học
• Giới hạn số lượng người tạm trú
• Tăng tốc cấp PR cho lao động đã hòa nhập
• Siết quản lý visa và permit

Hệ thống theo dõi xuất nhập cảnh là một phần trong chiến lược này.

Tác động đối với người muốn định cư Canada

Động thái mới cho thấy Canada ngày càng ưu tiên:

• Người cư trú hợp pháp
• Người có đóng góp thực tế
• Người tuân thủ quy định nhập cư

Điều này đồng nghĩa rằng những người có hồ sơ minh bạch và lịch sử cư trú tốt sẽ có lợi thế hơn khi xin:

• PR Canada
• Gia hạn visa
• Work permit
• Study permit
• Quốc tịch Canada

Liệu Canada có siết nhập cư hoàn toàn?

Mặc dù Canada đang tăng cường kiểm soát, quốc gia này vẫn cần lượng lớn người nhập cư để:

• Bù đắp thiếu hụt lao động
• Hỗ trợ tăng trưởng kinh tế
• Giải quyết vấn đề già hóa dân số

Tuy nhiên, mô hình nhập cư đang thay đổi theo hướng:

• Chất lượng thay vì số lượng
• Kiểm soát chặt hơn
• Ưu tiên người phù hợp
• Dữ liệu minh bạch hơn

Kết luận

Việc Canada bắt đầu theo dõi thời điểm người cư trú tạm thời rời khỏi đất nước đánh dấu một thay đổi quan trọng trong hệ thống quản lý nhập cư của quốc gia này.

Thông qua chương trình thí điểm mới, Canada kỳ vọng sẽ kiểm soát tốt hơn tình trạng ở quá hạn, giảm gian lận nhập cư và xây dựng cơ sở dữ liệu chính xác hơn về người tạm trú.

Đối với du học sinh và lao động nước ngoài hợp pháp, đây chủ yếu là bước nâng cấp quản lý hành chính. Tuy nhiên, những ai vi phạm điều kiện cư trú có thể sẽ đối mặt với việc kiểm tra chặt chẽ hơn trong thời gian tới.

Trong bối cảnh Canada tiếp tục điều chỉnh chính sách nhập cư để cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và áp lực xã hội, việc duy trì hồ sơ minh bạch và tuân thủ đầy đủ quy định sẽ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.