Nếu bạn khẳng định quyền công dân Canada thông qua ông bà, cụ hoặc họ hàng xa hơn, viên chức di trú sẽ phải lần theo từng thế hệ một. Với mỗi cặp cha mẹ – con cái trong dòng dõi, viên chức quyết định liệu mối liên hệ đó có khả năng đúng hơn là sai hay không.
Ngưỡng đó gọi là “cân bằng xác suất” (balance of probabilities). Hướng dẫn ra quyết định của Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) đặt mức này ở bất kỳ giá trị nào trên 50%. Cùng văn bản hướng dẫn cũng yêu cầu viên chức mặc định bằng chứng của bạn là đúng, trừ khi có lý do chính đáng và thuyết phục để nghi ngờ, đồng thời cảnh báo họ không nên “quá đa nghi”.
Hướng dẫn đưa ra khuôn khổ, nhưng quyết định cuối cùng thuộc về viên chức xem xét hồ sơ. Người đó diễn giải luật, cân nhắc tài liệu và đánh giá liệu trường hợp của bạn có đạt tiêu chuẩn hay không. Vì phụ thuộc nhiều vào cách đọc bằng chứng của một người, người nộp đơn thường rất nỗ lực để hồ sơ mạnh nhất có thể.
Tuy nhiên, trách nhiệm cung cấp bằng chứng đầy đủ vẫn thuộc về bạn. Nếu bằng chứng ở một điểm nào đó ngang bằng nhau, viên chức coi điểm đó là chưa được chứng minh.
Viên chức kiểm tra mọi mắt xích theo hai cách: mỗi tài liệu chứng minh được bao nhiêu, và mỗi thế hệ có kết nối với thế hệ kế tiếp hay không.
Viên chức đánh giá từng tài liệu dựa trên giá trị riêng
Mỗi tài liệu trong hồ sơ được đo lường mức độ chứng minh. Hướng dẫn ra quyết định của IRCC yêu cầu viên chức đặt câu hỏi như: đây có phải tài liệu tốt nhất hiện có? Tài liệu có được cấp bởi cơ quan không có lợi ích liên quan đến kết quả? Đây có phải hồ sơ gần thời điểm xảy ra sự kiện nhất?
IRCC cũng phân loại tài liệu công dân theo huyết thống thành hai nhóm: chính và phụ. Các nhóm này thể hiện mức độ quan trọng của tài liệu với tư cách bằng chứng, không phải nguồn gốc. Giấy khai sinh cấp tỉnh là tài liệu chính. Giấy rửa tội hoặc mục điều tra dân số là tài liệu phụ, ngay cả khi nhà thờ hoặc cơ quan lưu trữ cấp bản sao.
Viên chức phải xem xét mọi tài liệu liên quan bạn nộp. Tài liệu chính vẫn có trọng lượng lớn nhất, và không một tài liệu phụ nào có thể thay thế tài liệu chính bị thiếu. CIC News đã đăng danh sách đầy đủ các tài liệu chính và phụ của IRCC.
Bằng chứng mơ hồ hoặc gián tiếp có trọng lượng thấp hơn bằng chứng trực tiếp, chi tiết. Hướng dẫn liệt kê các dấu hiệu cảnh báo: lỗi chính tả trên tài liệu chính thức, thiếu chữ ký hoặc ngày tháng, mâu thuẫn với hồ sơ khác, dấu hiệu chỉnh sửa.
Viên chức coi bản sao màu rõ ràng như bản gốc, trừ khi có điều gì đó gây nghi ngờ. Nếu lo ngại về độ tin cậy có thể ảnh hưởng đến quyết định, viên chức phải cho bạn cơ hội phản hồi.
Chương trình đảm bảo chất lượng của IRCC cũng chọn ngẫu nhiên một số đơn để phỏng vấn. Tại buổi phỏng vấn, viên chức kiểm tra tài liệu gốc và có thể yêu cầu thêm bằng chứng, thậm chí xét nghiệm ADN để xác nhận quan hệ cha mẹ – con cái.
Những người nộp đơn giải quyết mâu thuẫn giữa các hồ sơ trước khi nộp – bằng bản ghi đã chỉnh sửa hoặc giải thích ngắn gọn – sẽ khiến viên chức ít có lý do để dừng lại.
Mỗi thế hệ cần một mắt xích riêng
Với mỗi thế hệ giữa bạn và tổ tiên Canada, viên chức tìm bằng chứng về quan hệ cha mẹ – con cái. Hướng dẫn CIT 0001 của IRCC yêu cầu tài liệu xác thực, đáng tin cậy và có thể kiểm chứng cho từng thế hệ. Những tài liệu này phải đến từ cơ quan gốc, như phòng thống kê hộ tịch hoặc sổ đăng ký dân sự. Hồ sơ từ bên thứ ba, như bản in từ trang web phả hệ, không thể tự mình hỗ trợ đơn.
IRCC cũng yêu cầu một bản tường trình bằng văn bản về ngày sinh của tổ tiên, càng chi tiết càng tốt.
Cha mẹ được tính là “cha mẹ hợp pháp khi sinh”, tức người được ghi trên giấy khai sinh gốc của bạn. Cha mẹ nhận nuôi sau đó không được tính. Từ tháng 7/2020, cha mẹ hợp pháp khi sinh có thể truyền quốc tịch ngay cả khi không phải cha mẹ sinh học. Điều này quan trọng với các gia đình hình thành qua mang thai hộ hoặc sinh sản có hỗ trợ.
Nhiều trường hợp sinh xa xưa không có hồ sơ dân sự. Tháng 5/2026, IRCC trả lời câu hỏi bằng văn bản tại Quốc hội (Q-1009) bằng cách liệt kê các bằng chứng khác viên chức có thể cân nhắc: hồ sơ bệnh viện, ghi chép của bác sĩ hoặc nữ hộ sinh về ca sinh, giấy rửa tội cấp ngay sau sinh, hồ sơ điều tra dân số, bản kê khai tàu.
Khi tài liệu chính thức không có sẵn, người nộp đơn phải giải thích lý do bằng văn bản và chứng minh đã cố gắng xin. CIC News đã đề cập cách xử lý khi giấy khai sinh của tổ tiên không tồn tại.
Một số quy tắc khiến các gia đình bất ngờ: IRCC không chấp nhận giấy khai sinh hoặc giấy kết hôn của Quebec cấp trước ngày 1/1/1994. Giấy khai sinh đã thay đổi hoặc thay thế cần giải thích bằng văn bản.
Hồ sơ từ quốc gia khác có giới hạn riêng. Viên chức không diễn giải luật quốc tịch nước ngoài, và việc xin hồ sơ nước ngoài là trách nhiệm của người nộp đơn. Giấy khai sinh nước ngoài có thể cho thấy cha mẹ của một người, nhưng không thể tự mình xác lập quốc tịch Canada. Trong phản hồi Q-1009, IRCC nói giấy khai sinh nước ngoài ghi tên ông bà Canada phải đi kèm bằng chứng riêng rằng ông bà là công dân.
Mọi tài liệu không phải tiếng Anh hoặc tiếng Pháp đều cần dịch. Hướng dẫn của IRCC quy định người dịch: dịch giả được chứng nhận Canada, là thành viên tốt của hiệp hội dịch giả cấp tỉnh hoặc vùng lãnh thổ; hoặc bất kỳ người nào thông thạo cả hai ngôn ngữ, phải ký bản tuyên thệ xác nhận kỹ năng ngôn ngữ và độ chính xác của bản dịch. Công chứng viên, ủy viên tuyên thệ hoặc ủy viên lấy lời khai chứng thực bản tuyên thệ đó tại Canada. Ngoài Canada, công chứng viên thực hiện. Bản dịch không được do người nộp đơn hoặc thành viên gia đình thực hiện, bao gồm cha mẹ, anh chị em, vợ/chồng, ông bà, con cái, cô, dì, chú, bác, cháu, hoặc anh chị em họ.
Tên gọi thay đổi qua các thế hệ. Hướng dẫn của IRCC lưu ý nhân viên thường ghi tên người định cư theo âm hoặc dạng Anh hóa. Hồ sơ có thay đổi chính tả thường vững hơn khi có giấy kết hôn, lệnh tòa hoặc giải thích ngắn gọn cho thấy tên đã thay đổi thế nào.
Hồ sơ công dân theo huyết thống là một lập luận bằng tài liệu. Nó có thể phải thỏa mãn nhiều luật công dân cùng lúc, trước một viên chức được đào tạo để cân nhắc cả hai phía và có quyền diễn giải. Nhiều người có một cha mẹ Canada và hồ sơ rõ ràng tự nộp đơn. Những hồ sơ khác qua ông bà, cụ, dựa vào tình trạng trước năm 1947, hoặc liên quan đến mất quốc tịch hay thiếu hồ sơ thường khiến người nộp tìm đến luật sư di trú, người biết IRCC chấp nhận hồ sơ nào và có thể xây dựng hồ sơ đạt tiêu chuẩn viên chức mong đợi.
Nếu bạn không chắc dòng dõi của mình có đủ điều kiện, công cụ tính công dân theo huyết thống của CanadaVisa có thể cho bạn thấy vị trí của mình.
