Sáng qua, tôi có một buổi trao đổi với một người mẹ đang chuẩn bị kế hoạch đưa cả gia đình sang Canada.

Điều khiến tôi nhớ nhất không phải là câu chuyện về định cư hay công việc, mà là điều chị chia sẻ ngay từ những phút đầu tiên.

“Chị chỉ mong các con được học trong một môi trường tốt và nếu có thể thì được học miễn phí.”

Đó là lý do khiến chị bắt đầu tìm hiểu về Canada.

Càng tìm hiểu, chị càng thấy rất nhiều quảng cáo về các chương trình định cư. Mỗi đơn vị đều giới thiệu một lộ trình khác nhau, từ đầu tư, du học đến lao động, khiến chị không biết đâu mới thực sự là con đường phù hợp với gia đình mình.

Ban đầu, chị từng cân nhắc các chương trình đầu tư tỉnh bang. Tuy nhiên, sau khi tính toán, chị nhận thấy gia đình phải chuẩn bị nguồn tài chính khoảng 5–7 tỷ đồng, kèm theo yêu cầu chứng minh tài chính và một kế hoạch đầu tư kéo dài. Với điều kiện của mình, đây không phải lựa chọn khả thi.

Cuối cùng, chị quyết định đi theo con đường du học thạc sĩ.

Nếu chỉ nhìn bề ngoài, đây là lựa chọn rất phổ biến. Nhưng khi nghe chị chia sẻ chi tiết, tôi mới nhận ra một điều đáng suy nghĩ.

Mục tiêu cuối cùng của chị chưa bao giờ là tấm bằng thạc sĩ.

Điều chị thực sự mong muốn là có thường trú nhân Canada (Permanent Resident – PR) để cả gia đình ổn định cuộc sống và các con được học miễn phí tại hệ thống trường công.

Thế nhưng, để đi đến mục tiêu đó, chị lại phải lựa chọn một hành trình khá dài.

Theo kế hoạch, chị mất gần một năm để chuẩn bị hồ sơ du học. Sau khi sang Canada, chị phải học tiếng khoảng sáu tháng trước khi chính thức bước vào chương trình thạc sĩ kéo dài gần hai năm.

Điều khiến chị áp lực nhất lại chính là khoảng thời gian học tiếng.

Trong sáu tháng đó, các con chưa được hưởng chính sách học miễn phí như chị mong muốn. Gia đình phải chi khoảng 50 triệu đồng mỗi tháng chỉ riêng tiền học của con, chưa kể chi phí sinh hoạt, thuê nhà và các khoản phát sinh khác.

Chị tâm sự rằng nếu trước đây được đánh giá hồ sơ đầy đủ hơn, biết rằng hồ sơ của mình có thể có những lộ trình phù hợp khác để hướng tới PR, chị sẽ có thêm cơ sở để cân nhắc thay vì mặc định rằng phải đi qua con đường du học thạc sĩ.

Bởi nếu mục tiêu cuối cùng là PR, thì khi cả gia đình trở thành thường trú nhân, các con sẽ được tiếp cận hệ thống trường công với chính sách dành cho thường trú nhân theo quy định của Canada. Quan trọng hơn, chị cũng không còn phải quá lo lắng về bài toán “đầu ra” sau khi hoàn thành chương trình thạc sĩ, bởi điều gia đình cần ngay từ đầu là một kế hoạch định cư lâu dài.

Câu chuyện của chị khiến tôi nhận ra rằng rất nhiều gia đình đang bắt đầu bằng câu hỏi:

“Nên chọn chương trình du học nào?”

Trong khi câu hỏi nên được đặt ra trước lại là:

“Mục tiêu cuối cùng của gia đình mình là gì?”

Nếu mục tiêu là để con được học trong môi trường giáo dục chất lượng cao, được hưởng chính sách học miễn phí của trường công và cả gia đình có thể xây dựng cuộc sống lâu dài tại Canada, thì việc tìm hiểu con đường trở thành thường trú nhân (PR) ngay từ đầu có thể giúp tiết kiệm rất nhiều thời gian, chi phí và tránh đi những lộ trình vòng.

Không phải cứ du học trước thì con mới được học miễn phí tại Canada

Đây là điều nhiều phụ huynh Việt Nam vẫn đang hiểu chưa đầy đủ.

Không ít người cho rằng muốn con được học miễn phí tại Canada thì cách duy nhất là cho con đi du học từ sớm. Thực tế, đây không phải con đường duy nhất và cũng chưa chắc là lựa chọn tối ưu đối với mọi gia đình.

Điều nhiều người chưa biết là khi bố hoặc mẹ trở thành thường trú nhân Canada (Permanent Resident – PR), con đi cùng gia đình có thể được hưởng nhiều quyền lợi về giáo dục. Trong đó, quyền lợi quan trọng nhất là được học tại hệ thống trường công lập mà không phải đóng học phí.

Chính vì vậy, ngày càng nhiều gia đình lựa chọn xây dựng lộ trình hướng tới PR trước, sau đó mới đưa con sang học, thay vì đầu tư rất nhiều tiền cho một kế hoạch du học kéo dài mà mục tiêu cuối cùng vẫn là định cư.

Trong bài viết này, tôi sẽ chia sẻ những thông tin quan trọng để bạn hiểu rõ vì sao nhiều gia đình đang lựa chọn hướng đi này, đồng thời giúp bạn phân biệt đâu là mục tiêu và đâu chỉ là phương tiện trên hành trình đưa con đến Canada.

---

Hiểu đúng về việc học miễn phí tại Canada

Sau cuộc trò chuyện hôm đó, tôi nhận ra có một hiểu lầm mà rất nhiều phụ huynh đang gặp phải.

Nhiều người nghĩ rằng chỉ khi con sang Canada theo diện du học thì mới có cơ hội tiếp cận nền giáo dục chất lượng cao. Cũng có người cho rằng chỉ công dân Canada mới được học miễn phí.

Thực tế không hoàn toàn như vậy.

Theo chính sách giáo dục của Canada, trẻ em là con của công dân hoặc thường trú nhân (Permanent Resident – PR) được học tại hệ thống trường công lập mà không phải đóng học phí từ bậc tiểu học đến hết trung học phổ thông theo quy định của từng tỉnh bang.

Đó cũng chính là lý do ngày càng nhiều gia đình không còn đặt mục tiêu đầu tiên là “đưa con đi du học”, mà chuyển sang tìm hiểu cách để cả gia đình có được quy chế thường trú nhân trước.

Khi nhìn dưới góc độ tài chính, sự khác biệt giữa hai lựa chọn này là rất lớn.

Nếu con đi theo diện học sinh quốc tế, gia đình sẽ phải chuẩn bị học phí, sinh hoạt phí và nhiều khoản chi khác trong suốt thời gian học.

Ngược lại, nếu bố hoặc mẹ đã trở thành thường trú nhân, con sẽ được tiếp cận hệ thống giáo dục công lập với chính sách dành cho cư dân thường trú. Đây là quyền lợi mà nhiều gia đình chỉ biết đến sau khi đã tìm hiểu rất sâu về hệ thống nhập cư của Canada.

Đó cũng là điều khiến tôi nhớ đến câu chuyện của người mẹ sáng qua.

Nếu mục tiêu cuối cùng của chị là giúp con được học miễn phí và cả gia đình định cư lâu dài, thì điều quan trọng nhất đáng lẽ không phải là tìm trường thạc sĩ nào phù hợp.

Điều đáng làm trước tiên là đánh giá xem hồ sơ của mình có những con đường nào để hướng tới PR.

Bởi đôi khi, một quyết định được đưa ra khi chưa có đầy đủ thông tin sẽ khiến hành trình kéo dài thêm vài năm và phát sinh rất nhiều chi phí không cần thiết.

Rất nhiều gia đình chọn các lộ trình đi làm trước rồi tính cách định cư sau, trong khi nếu có nhiều thông tin hơn, để biết rằng gia đình mình có thể phù hợp với chương trình định cư Canada thì đã không phải xoay sở tìm cách gia hạn giấy phép lao động hết lần này đến lần khác.

PR mới là mục tiêu, du học chỉ là một trong nhiều con đường

Trong quá trình làm việc với nhiều gia đình, tôi nhận thấy có một điểm chung.

Rất nhiều người bắt đầu bằng cách tìm kiếm:

• Du học Canada.
• Học thạc sĩ tại Canada.
• Trường nào dễ xin visa.
• Ngành nào dễ ở lại.
• Công việc nào có thể sang được Canada
• Công việc nào bảo lãnh được gia đình
• Sang bao lâu được định cư

Những câu hỏi này đều không sai.

Nhưng nếu mục tiêu cuối cùng là định cư, thì chúng lại chưa phải câu hỏi đầu tiên nên đặt ra.

Điều quan trọng hơn là xác định:

Gia đình mình đang muốn đạt được điều gì sau 5 đến 10 năm nữa?

Nếu câu trả lời là:

• Cả gia đình cùng sinh sống lâu dài tại Canada.
• Con được học miễn phí.
• Vợ hoặc chồng có thể làm việc ổn định.
• Sau này cả nhà có cơ hội trở thành công dân Canada.

Thì mục tiêu đó đều xoay quanh một điểm chung, đó là thường trú nhân (PR).

Khi nhìn rõ đích đến, việc lựa chọn con đường sẽ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều.

Du học có thể là một lộ trình.

Lao động tay nghề cũng có thể là một lộ trình.

Đề cử tỉnh bang cũng là một lộ trình.

Điều quan trọng không phải là chương trình nào nổi tiếng hơn, mà là chương trình nào phù hợp nhất với hồ sơ của gia đình.

Khi bố mẹ có PR, điều gì sẽ thay đổi?

Đây là phần khiến rất nhiều phụ huynh quan tâm.

Bởi mục tiêu lớn nhất của họ không phải là sở hữu một tấm thẻ PR.

Điều họ thực sự mong muốn là những quyền lợi mà quy chế thường trú nhân mang lại cho cả gia đình.

Đối với các con, quyền lợi dễ thấy nhất chính là cơ hội được học tại hệ thống trường công lập theo chính sách dành cho thường trú nhân.

Điều này đồng nghĩa với việc cha mẹ không còn phải chi trả mức học phí dành cho học sinh quốc tế trong suốt nhiều năm học phổ thông.

Khoản chi phí tiết kiệm được có thể lên tới hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng nếu tính trong cả quá trình học của một đứa trẻ.

Không chỉ vậy, khi sang Canada cùng gia đình ngay từ sớm, các con còn có thêm thời gian để thích nghi với môi trường mới.

Các con được học cùng bạn bè bản địa, làm quen với ngôn ngữ, văn hóa và phương pháp giáo dục của Canada từ nhỏ.

Đây là lợi thế rất lớn so với việc sang học khi đã ở độ tuổi lớn hơn.

Bên cạnh giáo dục, cả gia đình còn có cơ hội tiếp cận các chính sách dành cho thường trú nhân theo quy định hiện hành, tạo nền tảng ổn định để xây dựng cuộc sống lâu dài.

Con phụ thuộc được hiểu như thế nào?

Trong buổi trao đổi, người mẹ cũng đặt cho tôi một câu hỏi mà rất nhiều phụ huynh khác thường quan tâm.

“Con tôi bao nhiêu tuổi thì vẫn được đi cùng hồ sơ?”

Theo quy định hiện hành, người phụ thuộc thông thường là người dưới 22 tuổi và chưa kết hôn hoặc chưa có bạn đời.

Ngoài ra, vẫn có những trường hợp đặc biệt liên quan đến tình trạng sức khỏe và sự phụ thuộc tài chính theo quy định của cơ quan di trú.

Đây là một thông tin rất quan trọng.

Bởi nếu chuẩn bị kế hoạch định cư sớm, cha mẹ sẽ có nhiều cơ hội hơn để đưa con đi cùng trong hồ sơ và giúp con được tiếp cận các quyền lợi giáo dục ngay khi gia đình ổn định cuộc sống tại Canada.

---

Chi phí lớn nhất đôi khi không phải là tiền, mà là chọn sai lộ trình

Sau cuộc trò chuyện với người mẹ ấy, tôi đã ngồi lại và thử nhìn toàn bộ hành trình mà chị lựa chọn.

Gần một năm chuẩn bị hồ sơ.

Sáu tháng học tiếng.

Hai mươi tháng học chương trình thạc sĩ.

Đó là chưa kể chi phí thuê nhà, sinh hoạt, bảo hiểm và rất nhiều khoản phát sinh khác trong suốt thời gian cả gia đình sinh sống tại Canada.

Nhưng điều khiến chị trăn trở nhất lại không phải số tiền đã bỏ ra.

Điều khiến chị tiếc nhất là: “Giá như mình biết sớm hơn rằng còn có những lộ trình khác phù hợp với hồ sơ của mình.”

Trong sáu tháng học tiếng, các con chưa được hưởng chính sách học miễn phí mà chị kỳ vọng. Mỗi tháng, gia đình phải chi khoảng 50 triệu đồng chỉ riêng tiền học của con, 50 triệu đồng cho việc học của chị, chưa kể những khoản chi phí khác.

Đến lúc đó, chị mới nhận ra rằng mục tiêu lớn nhất của gia đình chưa bao giờ thay đổi.

Đó là có thường trú nhân Canada (PR).

Nếu đích đến là PR thì điều đáng làm đầu tiên không phải là tìm trường nào dễ học hay chương trình nào có thể tìm được việc làm sau khi học, mà là đánh giá xem hồ sơ của mình phù hợp với con đường nào để đạt được mục tiêu đó nhanh và hiệu quả hơn.

Tất nhiên, không có một lộ trình nào phù hợp với tất cả mọi người. Có những hồ sơ chỉ có thể đi bằng con đường du học. Nhưng cũng có những hồ sơ hoàn toàn có thể cân nhắc những lựa chọn khác để hướng tới thường trú nhân.

Điều đáng tiếc là rất nhiều gia đình chỉ biết đến những lựa chọn đó sau khi đã đi được nửa chặng đường.

Đôi khi, chi phí lớn nhất không phải là tiền.

Mà là mất thêm vài năm để đi một con đường vòng mới đến được đúng nơi mình muốn đến.

---

Trước khi quyết định, cha mẹ nên tự trả lời 3 câu hỏi này

Sau nhiều lần trao đổi với các gia đình đang có kế hoạch sang Canada, tôi nhận ra rằng hầu hết mọi người đều bắt đầu bằng việc tìm kiếm chương trình.

Trong khi đó, điều nên làm trước tiên lại là xác định mục tiêu.

Nếu bạn cũng đang chuẩn bị kế hoạch cho cả gia đình, hãy thử trả lời ba câu hỏi dưới đây.

Mục tiêu cuối cùng của gia đình là gì?

Bạn muốn có một tấm bằng quốc tế?

Hay bạn muốn cả gia đình được sinh sống lâu dài tại Canada?

Bạn muốn con được học trong môi trường giáo dục chất lượng cao?

Hay mong muốn lớn nhất là các con được học miễn phí tại trường công và có nhiều cơ hội phát triển hơn trong tương lai?

Nếu mục tiêu cuối cùng là định cư lâu dài, thì mọi quyết định sau đó đều nên hướng về mục tiêu này.

Khi xác định đúng đích đến, việc lựa chọn lộ trình sẽ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều.

Con đường mình đang chọn có phải là phù hợp nhất?

Không có con đường nào là tốt nhất cho tất cả mọi người.

Chỉ có con đường phù hợp nhất với hồ sơ của từng gia đình.

Có người phù hợp với lộ trình du học.

Có người phù hợp với các chương trình lao động tay nghề.

Có người lại đủ điều kiện tham gia các chương trình PNP, RCIP, hay đầu tư tỉnh bang để hướng đến thường trú nhân.

Điều quan trọng là hiểu rõ hồ sơ của mình trước khi đưa ra quyết định.

Đừng lựa chọn chỉ vì thấy nhiều người đang đi theo hướng đó.

Mình đã tính hết toàn bộ chi phí chưa?

Rất nhiều gia đình khi lập kế hoạch chỉ tập trung vào học phí.

Nhưng trên thực tế, học phí chỉ là một phần trong tổng chi phí.

Bạn còn phải tính đến:

• Chi phí thuê nhà.
• Chi phí sinh hoạt.
• Bảo hiểm.
• Đi lại.
• Chi phí chăm sóc con.
• Tiền học của con trong trường hợp chưa được hưởng chính sách trường công.
• Những khoản phát sinh trong suốt nhiều năm sinh sống tại Canada mà chưa được nộp PR.

Khi cộng tất cả các khoản này lại, con số thực tế thường lớn hơn rất nhiều so với dự tính ban đầu.

Đó là lý do việc xây dựng lộ trình ngay từ đầu luôn quan trọng hơn việc đưa ra quyết định thật nhanh.

---

Những hiểu lầm phổ biến về việc học miễn phí tại Canada

Trong quá trình tìm hiểu và trao đổi với nhiều gia đình, tôi nhận thấy có một số hiểu lầm lặp đi lặp lại.

Nếu không làm rõ từ đầu, rất nhiều người sẽ lựa chọn lộ trình chưa thực sự phù hợp với mục tiêu của mình.

Hiểu lầm thứ nhất: Muốn con học miễn phí thì phải cho con đi du học

Đây có lẽ là hiểu lầm phổ biến nhất.

Nhiều phụ huynh nghĩ rằng chỉ cần cho con sang Canada theo diện du học thì sau này sẽ được hưởng các quyền lợi như học sinh bản địa.

Thực tế, việc được học miễn phí tại trường công không phụ thuộc vào việc con đi du học hay không, mà phụ thuộc vào tình trạng cư trú của gia đình theo quy định của Canada.

Đó cũng là lý do nhiều gia đình hiện nay lựa chọn hướng tới thường trú nhân trước thay vì chỉ tập trung vào kế hoạch du học.

Hiểu lầm thứ hai: Có PR thì chỉ bố mẹ được hưởng lợi

Thực tế, người hưởng lợi nhiều nhất lại chính là các con.

Các con có cơ hội học tập trong hệ thống trường công, hòa nhập với môi trường giáo dục Canada từ sớm, phát triển ngôn ngữ tự nhiên và có nhiều thời gian thích nghi với cuộc sống mới.

Đây là những giá trị rất khó đo bằng tiền.

Hiểu lầm thứ ba: Chương trình nào cũng giống nhau

Nhiều người chỉ quan tâm đến việc chương trình nào đang được quảng cáo nhiều nhất: du học và đầu tư.

Nhưng trên thực tế, mỗi chương trình đều được thiết kế cho một nhóm đối tượng khác nhau.

Một lộ trình phù hợp với người này chưa chắc đã phù hợp với người khác.

Điều quan trọng nhất vẫn là đánh giá đúng hồ sơ trước khi quyết định.

---

Những gia đình nào nên cân nhắc lộ trình định cư trước rồi mới cho con học?

Không phải gia đình nào cũng cần lựa chọn con đường này.

Tuy nhiên, nếu bạn thuộc một trong những nhóm dưới đây thì đây là hướng đi rất đáng để tìm hiểu.

• Gia đình muốn cả bố mẹ và các con cùng sang Canada.
• Mục tiêu cuối cùng là định cư lâu dài chứ không chỉ lấy bằng cấp.
• Muốn con được học tại hệ thống trường công.
• Muốn tối ưu tổng chi phí trong nhiều năm.
• Không muốn chịu áp lực phải tìm cách ở lại Canada sau khi hoàn thành chương trình học hay làm việc.

Nếu mục tiêu của gia đình bạn cũng giống như vậy, hãy dành thời gian tìm hiểu thật kỹ các lộ trình hướng đến thường trú nhân trước khi đưa ra quyết định.

Một lựa chọn đúng ngay từ đầu có thể giúp bạn tiết kiệm rất nhiều thời gian, chi phí và công sức.

---

Câu hỏi thường gặp

Có phải cứ có PR thì con sẽ được học miễn phí?

Theo quy định hiện hành, con của thường trú nhân có thể được học tại hệ thống trường công theo chính sách giáo dục của từng tỉnh bang.

Nếu bố mẹ chưa có PR thì con có được học miễn phí không?

Trong một số trường hợp, con của người đang học tập hoặc làm việc hợp pháp tại Canada vẫn có thể đủ điều kiện học tại trường công theo quy định của địa phương.

Có nên chọn du học chỉ để lấy PR?

Điều này phụ thuộc vào mục tiêu và hồ sơ của từng gia đình.

Nếu mục tiêu cuối cùng là thường trú nhân, bạn nên đánh giá toàn diện các lựa chọn trước khi quyết định thay vì mặc định chỉ có một con đường.

PR có phải là quốc tịch Canada không?

Không.

PR là thường trú nhân. Sau khi đáp ứng đủ điều kiện cư trú theo quy định, thường trú nhân mới có thể nộp hồ sơ xin nhập quốc tịch Canada.

Con bao nhiêu tuổi vẫn được đi cùng hồ sơ?

Theo quy định hiện hành, người phụ thuộc thông thường là người dưới 22 tuổi, chưa kết hôn hoặc chưa có bạn đời. Một số trường hợp đặc biệt có thể được xem xét theo quy định riêng.

---

Lời kết

Điều tôi rút ra sau cuộc trò chuyện với người mẹ sáng qua rất đơn giản.

Rất nhiều gia đình dành hàng tháng, thậm chí hàng năm để tìm hiểu trường nào tốt, ngành nào dễ xin visa hay chương trình nào nổi tiếng.

Nhưng lại chưa dành đủ thời gian để trả lời câu hỏi quan trọng nhất:

Gia đình mình thực sự muốn điều gì sau 5 hoặc 10 năm nữa?

Nếu mong muốn lớn nhất là các con được học trong môi trường giáo dục chất lượng, được hưởng chính sách trường công và cả gia đình có cơ hội ổn định cuộc sống lâu dài tại Canada, thì hãy bắt đầu bằng việc tìm hiểu các lộ trình hướng đến thường trú nhân (PR).

Một quyết định đúng ngay từ đầu không chỉ giúp tiết kiệm tiền.

Nó còn giúp bạn tiết kiệm thời gian, giảm áp lực và tránh phải đi một hành trình dài hơn mức cần thiết mới đến được mục tiêu mà gia đình đã đặt ra từ những ngày đầu.

Muốn biết hồ sơ của bạn phù hợp với chương trình định cư Canada nào? Hãy tham gia nhóm Zalo https://zalo.me/g/lsrdse671 và theo dõi Facebook của chúng tôi để tham dự các webinar miễn phí hằng tuần, hằng tháng, nơi RCIC sẽ trực tiếp cập nhật chính sách mới và giải đáp câu hỏi của bạn.