Ngày 4/7, hàng triệu người Mỹ đang kỷ niệm Ngày Độc lập mà không biết rằng họ đã âm thầm có thêm nhiều lựa chọn mới. Một cánh cửa dẫn đến quốc tịch Canada, với tất cả các quyền lợi về du lịch, y tế, hưu trí và an sinh xã hội, đã mở ra cho họ từ tháng 12/2025, khi dự luật C-3 được thông qua.
Theo luật quốc tịch mới của Canada, những người này đã là công dân, chỉ cần nộp đơn xin chứng minh quốc tịch bằng cách chứng minh dòng dõi trực tiếp từ tổ tiên người Canada. Không có giới hạn thế hệ.
Điều này có nghĩa là số người Mỹ đủ điều kiện nhận hộ chiếu thứ hai cao hơn nhiều so với nhận thức thông thường. Khoảng 900.000 người Canada gốc Pháp đã rời Quebec đến các nhà máy dệt ở New England từ năm 1840 đến 1930, và con cháu của họ đã Anh hóa họ để hòa nhập. Bang Maine hiện có tỷ lệ người gốc Pháp cao nhất nước Mỹ, gần 1/5 dân số, và ở một số quận, tỷ lệ này là 1/3.
Với nhiều người Mỹ đang tự đánh giá lại tương lai, điều này thay đổi hoàn toàn những năm tháng phía trước. Đối với những người nghĩ đến nghỉ hưu, nó thay đổi cả cách tính toán.
Lợi ích từ hộ chiếu thứ hai
Đối với nhiều người Mỹ sắp nghỉ hưu, sức hấp dẫn không chỉ là mua một căn nhà. Đó là một cuộc sống thứ hai song song với cuộc sống hiện tại: mùa hè ở Montreal, mùa đông về nhà, và không có nhân viên biên phòng quyết định bạn được ở lại bao lâu. Quốc tịch Canada biến điều đó thành bình thường. Bạn có thể đến và đi theo lịch trình của riêng mình, không bị giới hạn thời gian lưu trú.
Bạn cũng có thể làm việc tại Canada. Quốc tịch cho phép bạn nhận việc, làm tư vấn, tham gia hội đồng quản trị hoặc điều hành một công việc thời vụ mà không cần giấy phép lao động. Đối với những người về hưu bán phần, đó là sự khác biệt giữa việc thăm một đất nước và sống một cuộc sống ở đó. Hộ chiếu Canada cũng mở ra cơ hội lưu trú dài hạn dễ dàng hơn tại các nước thuộc Khối thịnh vượng chung như Australia và New Zealand.
Về tài chính, tiền tiết kiệm hưu trí của người Mỹ có giá trị hơn khi tỷ giá hối đoái thuận lợi, và chi phí sinh hoạt hàng ngày ở phần lớn Canada thấp hơn so với các thành phố ven biển của Mỹ.
Vấn đề chăm sóc sức khỏe
Những người về hưu Mỹ lo ngại về tài chính của Medicare và các khoảng trống bảo hiểm. Quốc tịch Canada mở ra cơ hội tiếp cận hệ thống y tế công, nhưng cần lưu ý: hộ chiếu không tự động cấp thẻ y tế tỉnh bang. Mỗi tỉnh bang yêu cầu cư trú (thường từ 2-3 tháng) để được bảo hiểm y tế. Quốc tịch cho phép bạn thiết lập quyền cư trú theo thời gian của mình, mà không cần xin phép nhập cư.
Truyền lại cho thế hệ sau
Khi bạn có chứng minh quốc tịch Canada, bạn có thể truyền lại cho con cái. Giới hạn thế hệ đầu tiên trước đây đã bị loại bỏ. Giờ đây, con bạn có thể nhận quốc tịch, và cháu của bạn cũng vậy. Tuy nhiên, đối với trẻ sinh ra bên ngoài Canada từ ngày 15/12/2025, cha mẹ sinh ra ở nước ngoài phải chứng minh mối liên hệ thực sự với Canada: ít nhất 1.095 ngày có mặt tại Canada (khoảng 3 năm) trước khi trẻ sinh ra. Thời gian sống, làm việc hoặc học tập tại Canada đều được tính, và không cần liên tục.
Hơn cả nghỉ hưu
Hộ chiếu Canada xếp trên hộ chiếu Mỹ trong chỉ số Henley và mở ra quyền làm việc kỳ nghỉ tại hơn 36 quốc gia thông qua Chương trình Kinh nghiệm Quốc tế Canada (IEC), bao gồm Vương quốc Anh (tối đa 3 năm), Pháp, Đức, Tây Ban Nha, Australia và Nhật Bản. Người Mỹ chỉ có hộ chiếu Mỹ chỉ được tiếp cận 6 quốc gia. Nếu bạn có con hoặc cháu, bạn đã trao cho chúng những lựa chọn không bao giờ hết hạn.
Cả Canada và Mỹ đều cho phép hai quốc tịch, vì vậy nhận quốc tịch Canada không ảnh hưởng gì đến quốc tịch Mỹ. Và vì quốc tịch được truyền theo dòng họ, một người phát hiện ra thường mở ra cơ hội cho cả nhánh gia đình.
Thuế
Quốc tịch thứ hai không đồng nghĩa với hóa đơn thuế thứ hai. Mỹ đã đánh thuế công dân của họ trên thu nhập toàn cầu, vì vậy việc trở thành công dân Canada không làm thay đổi nghĩa vụ thuế với IRS. Canada chỉ đánh thuế dựa trên cư trú. Hiệp định thuế Canada-Mỹ và tín dụng thuế nước ngoài ngăn chặn việc đánh thuế hai lần.
Làm thế nào để chứng minh?
Yêu cầu dựa trên các giấy tờ chứng minh dòng dõi trực tiếp đến tổ tiên người Canada. Bạn cần xây dựng một chuỗi liên tục từ bạn đến tổ tiên sinh ra tại Canada thông qua giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn và các giấy tờ kết nối các thế hệ. Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) đã làm rõ các giấy tờ được chấp nhận. Dòng ông bà có thể ngắn hơn, dòng cụ có thể cần khoảng 8 giấy khai sinh. Các manh mối thường ẩn giấu: họ đã được Anh hóa, tên dit (tên phụ), hoặc dòng họ đi qua New England.
Nghịch lý của luật quốc tịch mới là có nhiều người đủ điều kiện hơn số người thực sự nộp đơn. Nhiều người chọn nhờ chuyên gia giúp hoàn thiện hồ sơ để tránh chậm trễ hoặc rủi ro bị thu hồi quốc tịch sau này.
Ngày Quốc khánh năm nay, những màn pháo hoa sẽ khác khi bạn biết rằng cái tên trên hộp thư gia đình có thể đã che giấu một lựa chọn suốt gần một thế kỷ.
