Luật quốc tịch Canada mới đã mở cửa cho hàng ngàn công dân Mỹ từng có tiền án được nhập cảnh Canada mà không cần phải xin phục hồi tư cách (rehabilitation). Trước đây, người Mỹ có tiền sự phải đối mặt với rào cản rất lớn khi muốn vào Canada.
Tháng 12 năm ngoái, chính phủ Canada đã bỏ giới hạn thế hệ đối với việc thừa kế quốc tịch Canada cho những người sinh trước ngày 15/12/2025, ở bất kỳ đâu trên thế giới. Chỉ cần có một tổ tiên là người Canada, chẳng hạn như ông cố, là đã đủ để được cấp quyền công dân theo dòng dõi (citizenship by descent).
Với sự thay đổi này, hàng triệu người Mỹ có gốc Canada đã có quyền trở thành công dân Canada. Điều đáng chú ý là tiền án không phải là trở ngại đối với những người hiện được coi là công dân song tịch Mỹ-Canada theo luật mới. Với tư cách công dân, họ có quyền nhập cảnh Canada, chỉ cần chứng minh được danh tính và quyền công dân của mình với nhân viên biên phòng.
Trong khi đó, những công dân Mỹ có tiền án nhưng không đủ điều kiện nhận quốc tịch Canada theo dòng dõi vẫn phải đối mặt với tình trạng khó khăn. Họ có thể bị từ chối nhập cảnh ngay cả với những tội nhẹ như lái xe khi say rượu (DUI). Nếu không có quốc tịch hoặc thường trú nhân Canada, họ bị coi là người nước ngoài và việc nhập cảnh hoàn toàn phụ thuộc vào quyết định của nhân viên biên phòng.
Người nước ngoài bị coi là không đủ điều kiện nhập cảnh vì lý do hình sự chỉ có ba lựa chọn để được vào Canada: xin giấy phép cư trú tạm thời (TRP), đủ điều kiện phục hồi tư cách tự động (deemed rehabilitation), hoặc xin phục hồi tư cách cá nhân (criminal rehabilitation). Cả ba lựa chọn đều có yêu cầu khắt khe và phức tạp, đòi hỏi người nộp đơn phải chứng minh rằng họ không còn là mối đe dọa cho xã hội.
Ngược lại, việc xin cấp giấy chứng nhận quốc tịch Canada theo dòng dõi không có tiêu chuẩn chủ quan nào đáng ngại. Chỉ cần nộp hồ sơ đầy đủ và hợp lệ, bao gồm các giấy tờ chứng minh quan hệ huyết thống với công dân Canada, là đủ để được xử lý và cấp giấy chứng nhận. Thời gian xử lý hiện tại là 12 tháng, tăng so với 5 tháng vào tháng 7/2025. Sau khi có giấy chứng nhận, người đó có thể xin hộ chiếu Canada, thời gian xử lý khoảng 10-20 ngày.
Mùa xuân này, hàng ngàn người Mỹ đã nộp đơn xin quốc tịch Canada, được thúc đẩy bởi triển vọng có hộ chiếu dự phòng, chương trình visa lao động trẻ trải dài 36 quốc gia, cùng hệ thống giáo dục và y tế công cộng miễn phí cho bản thân và con cái. Trong vài năm tới, có thể hàng ngàn công dân song tịch Mỹ-Canada mới sẽ được nhập cảnh Canada mỗi năm, mà nhân viên biên phòng không cần quan tâm đến tiền án của họ. Với tư cách công dân, họ không bao giờ bị yêu cầu chứng minh phục hồi tư cách; họ chỉ cần chứng minh nguồn gốc tổ tiên.
