Hộ chiếu Canada là mục tiêu lớn của nhiều gia đình khi bắt đầu hành trình học tập, làm việc hoặc định cư tại Canada. Tuy nhiên, để đi từ một người mới sang Canada đến khi trở thành công dân và có thể xin hộ chiếu không phải là chuyện ngày một ngày hai. Đây là quá trình cần thời gian, kế hoạch và sự tuân thủ nghiêm túc các yêu cầu của luật di trú.

Điểm quan trọng cần hiểu trước tiên là hộ chiếu Canada không phải là giấy tờ được cấp ngay sau khi có thường trú nhân. Người nộp hồ sơ phải trở thành công dân Canada trước. Sau lễ tuyên thệ và sau khi nhận được giấy chứng nhận quốc tịch Canada, người đó mới có thể nộp đơn xin hộ chiếu Canada.

Bước 1: Trở thành thường trú nhân Canada

Với phần lớn người nhập cư, lộ trình đến quốc tịch Canada bắt đầu từ việc trở thành thường trú nhân. Có nhiều con đường khác nhau để đạt được PR, chẳng hạn như Express Entry, đề cử tỉnh bang, diện tay nghề, du học rồi chuyển tiếp sang việc làm, bảo lãnh gia đình hoặc một số chương trình phù hợp với từng tỉnh bang.

Mỗi chương trình có điều kiện riêng về học vấn, kinh nghiệm, ngoại ngữ, lời mời làm việc, tỉnh bang và khả năng tài chính. Vì vậy, người nộp hồ sơ không nên chỉ hỏi chương trình nào nhanh nhất, mà cần xem chương trình nào phù hợp với hồ sơ thật của mình và có thể duy trì được sau khi đến Canada.

Bước 2: Duy trì tình trạng thường trú nhân và sống đủ thời gian tại Canada

Theo trang hướng dẫn chính thức của Immigration, Refugees and Citizenship Canada, người lớn muốn xin quốc tịch Canada phải có tình trạng thường trú nhân hợp lệ và đã hiện diện thực tế tại Canada ít nhất 1.095 ngày trong giai đoạn 5 năm trước ngày ký đơn xin quốc tịch.

Giai đoạn 5 năm này cũng phải bao gồm ít nhất 730 ngày với tư cách là thường trú nhân. Một số thời gian ở Canada trước khi có PR, chẳng hạn thời gian là du học sinh, người lao động tạm thời hoặc người được bảo vệ, có thể được tính theo tỷ lệ 0,5 ngày cho mỗi ngày hiện diện, tối đa 365 ngày. Tuy nhiên, cách tính này cần được kiểm tra kỹ bằng công cụ tính physical presence của IRCC trước khi nộp hồ sơ.

IRCC cũng khuyến khích người nộp đơn nên nộp khi có nhiều hơn 1.095 ngày hiện diện, phòng trường hợp có sai lệch trong cách tính ngày. Đây là điểm nhiều người dễ xem nhẹ, nhưng lại có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc hồ sơ bị chậm hoặc phải bổ sung giải trình.

Bước 3: Khai thuế, chứng minh ngôn ngữ và chuẩn bị thi quốc tịch

Người xin quốc tịch có thể cần khai thuế Canada trong ít nhất 3 năm trong vòng 5 năm trước ngày nộp đơn, nếu thuộc diện phải khai thuế. Đây không chỉ là vấn đề tài chính cá nhân, mà còn là một phần trong việc chứng minh quá trình sinh sống và tuân thủ nghĩa vụ tại Canada.

Với người từ 18 đến 54 tuổi vào ngày ký đơn, IRCC yêu cầu chứng minh khả năng tiếng Anh hoặc tiếng Pháp ở mức tương đương CLB 4 cho kỹ năng nghe và nói. Người trong độ tuổi này cũng phải thi quốc tịch, với nội dung xoay quanh quyền và trách nhiệm của công dân, lịch sử, địa lý, kinh tế, chính phủ, luật pháp và biểu tượng của Canada.

Nếu hồ sơ được chấp thuận, người nộp đơn sẽ tham dự lễ tuyên thệ quốc tịch. Sau lễ tuyên thệ, giấy chứng nhận quốc tịch Canada là bằng chứng cho thấy người đó đã trở thành công dân Canada.

Bước 4: Xin hộ chiếu Canada sau khi đã có quốc tịch

Theo hướng dẫn của Canada.ca, người mới trở thành công dân chỉ có thể nộp đơn xin hộ chiếu sau khi đã nhận được giấy chứng nhận quốc tịch Canada. Giấy chứng nhận quốc tịch không phải là giấy tờ du lịch, nhưng là giấy tờ cần thiết để chứng minh quốc tịch khi xin hộ chiếu.

Một điểm rất quan trọng là sau khi trở thành công dân Canada, thẻ PR sẽ không còn là giấy tờ dùng để quay lại Canada như trước. Người có hai quốc tịch thường cần hộ chiếu Canada hợp lệ để đi nước ngoài và quay lại Canada. Vì vậy, nếu có kế hoạch du lịch sau lễ tuyên thệ, cần tính thời gian xin hộ chiếu trước khi đặt lịch bay.

Hai bí quyết để đi đường dài vững hơn

Bí quyết đầu tiên là đừng chờ đến lúc đủ điều kiện mới bắt đầu sắp xếp hồ sơ. Ngay từ khi còn là du học sinh, người lao động tạm thời hoặc mới có PR, người nộp hồ sơ nên lưu lại giấy tờ học tập, làm việc, hợp đồng thuê nhà, hồ sơ thuế, lịch sử xuất nhập cảnh và các mốc thời gian quan trọng. Khi đến lúc tính ngày cư trú hoặc giải thích quá trình ở Canada, những giấy tờ này sẽ giúp hồ sơ rõ ràng hơn.

Bí quyết thứ hai là xây dựng lộ trình theo hướng tuân thủ, không theo lời hứa nhanh. Canada có nhiều chương trình định cư, nhưng không có con đường nào đảm bảo tuyệt đối cho mọi hồ sơ. Người muốn đi đến quốc tịch cần chú ý duy trì tình trạng hợp pháp, khai thuế đúng nếu thuộc diện phải khai, nâng tiếng Anh hoặc tiếng Pháp từ sớm, tránh vi phạm pháp luật và không để hồ sơ có khoảng trống khó giải thích.

Điều này có ý nghĩa gì với người nộp hồ sơ?

Với người đang tìm đường sang Canada, mục tiêu cuối cùng không nên chỉ là có visa, giấy phép lao động hay thậm chí là PR. Nếu gia đình đặt mục tiêu dài hạn là quốc tịch và hộ chiếu Canada, từng bước trước đó cần được tính toán cẩn thận: chọn chương trình phù hợp, sống và làm việc đúng quy định, chuẩn bị ngoại ngữ, lưu giữ hồ sơ và theo dõi chính sách chính thức.

Hộ chiếu Canada là kết quả của cả một hành trình. Người chuẩn bị tốt từ đầu thường không chỉ tăng khả năng đi đúng lộ trình, mà còn giảm rủi ro khi chuyển từ tình trạng tạm trú sang thường trú nhân, rồi từ thường trú nhân sang công dân Canada.

Tham khảo thông tin chính thức tại Canada.ca về điều kiện xin quốc tịch và hướng dẫn sau lễ tuyên thệ quốc tịch.

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích thông tin, không phải tư vấn pháp lý hoặc tư vấn di trú cá nhân hóa.