City skyline at sunset with a tall tower

Ông bà hoặc cụ của bạn sinh ra ở New England, vùng đông bắc nước Mỹ, có thể tại một thành phố dệt may ở Massachusetts hay một thị trấn nhỏ ở Vermont. Bạn gửi yêu cầu đến văn phòng hộ tịch của bang để xin giấy khai sinh, và nhận về câu trả lời là không có hồ sơ. Nhiều người kết luận rằng ca sinh chưa từng được đăng ký và hồ sơ xin công nhận quốc tịch Canada theo huyết thống đành dừng lại ở thế hệ đó. Thực tế, giấy tờ này rất có thể vẫn còn, chỉ là đang nằm ở một cơ quan khác.

Cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, nhiều gia đình Canada đã chuyển đến các thị trấn có nhà máy như Lowell, Manchester hay Lewiston. Nếu bất kỳ ai trong dòng dõi trực hệ mà bạn dựa vào để chứng minh quốc tịch Canada sinh ra tại New England, bạn cần giấy khai sinh cho từng mắt xích đó. Khó khăn là cả sáu bang New England đều chia hồ sơ khai sinh cho nhiều nơi giữ: tòa thị chính, lưu trữ bang và sở y tế. Năm sinh thường quyết định cơ quan nào đang giữ bản bạn cần.

IRCC (Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada) yêu cầu giấy tờ phải do chính cơ quan đã lập hoặc đang lưu giữ hồ sơ cấp, chẳng hạn cơ quan đăng ký hộ tịch hay văn phòng thống kê hộ tịch, và trên giấy phải thể hiện rõ ai là đơn vị cấp. IRCC cũng nói rõ hồ sơ không thể chỉ dựa vào tài liệu của bên thứ ba, nên một bản in từ trang web gia phả sẽ không đủ sức nặng.

Giấy khai sinh nước ngoài thể hiện quan hệ cha mẹ – con được xếp vào nhóm giấy tờ chính, tức loại bằng chứng mạnh nhất mà IRCC xem xét. Với một thế hệ sinh ở New England, đó là giấy khai sinh Mỹ ghi tên cả cha lẫn mẹ. Vì vậy, khi nộp yêu cầu, hãy ghi rõ xin bản sao có chứng thực dạng đầy đủ (long-form). Bản đầy đủ ghi tên cả hai cha mẹ, còn bản rút gọn hay bản bỏ túi (wallet) thường không có, nên không chứng minh được mối quan hệ mà IRCC cần thấy.

Hồ sơ nằm ở đâu và ai được quyền xin

Mỗi bang có mốc năm riêng, vì vậy hãy xác định năm sinh trước khi gửi yêu cầu. Bảng dưới đây cho thấy nơi lưu giữ giấy khai sinh theo từng giai đoạn ở sáu bang; phí và thời gian chờ được cập nhật đến tháng 11 năm 2026.

Bang Nơi lưu giữ theo năm sinh Lưu ý
Massachusetts Trước 1841: thư ký thị trấn/thành phố nơi sinh; 1841–1935: Massachusetts Archives; từ 1936: Registry of Vital Records and Statistics. Thư ký thị trấn/thành phố cũng có thể giữ hồ sơ các năm sau Archives thu 3 USD mỗi bản, trả tiền mặt hoặc séc, tối đa 5 bản mỗi đơn; xử lý từ 20 tuần trở lên. Một số nơi như Newton chỉ cấp bản đầy đủ
New Hampshire Trước 1935: thư ký thị trấn nơi đăng ký, hoặc Division of Vital Records Administration ở Concord; từ 1935: bất kỳ thư ký thị trấn nào trong bang, trừ ca sinh năm 1949 và 1950 Kho lưu trữ bang ở Concord giữ hồ sơ từ năm 1640; ca sinh trên 100 năm được công khai
Maine Trước 1820: thuộc Massachusetts, vì Maine là một phần của bang này đến năm đó; 1820–1891: văn phòng thị trấn nơi sinh hoặc Maine State Archives; từ 1892: văn phòng hộ tịch thuộc Sở Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hồ sơ trước 1892 mở hoàn toàn; ca sinh trên 75 năm ai cũng xem được nhưng chỉ dưới dạng bản sao không chứng thực
Rhode Island Trước 1853: thư ký thành phố/thị trấn; 1853–1925: Rhode Island State Archives; từ 1926: Center of Vital Records của Sở Y tế ở Cranston, hoặc tòa thị chính State Archives chứng thực các ca sinh trên 101 năm, nên phạm vi này dịch dần theo từng năm
Vermont Từ 1908 trở về trước: thư ký thị trấn nơi đăng ký hoặc VSARA (Cơ quan Lưu trữ và Quản lý Hồ sơ Vermont); từ 1909: chỉ qua Hệ thống Đăng ký toàn bang của Sở Y tế Thư ký thị trấn và VSARA có thể cấp bản sau 1909 từ hệ thống bang; bản có chứng thực giá 10 USD; VSARA giữ bản lưu của bang từ 1857 đến 1968
Connecticut Trước 1897: thị trấn nơi sinh hoặc Connecticut State Library; từ 1897: thị trấn nơi sinh hoặc văn phòng hộ tịch bang Thị trấn bán cả bản rút gọn và bản đầy đủ, cần xin bản đầy đủ

Tìm được nơi giữ chưa đủ. Phần lớn các bang chỉ cấp bản có chứng thực cho chính người có tên trên giấy và người thân gần, nên vị trí của bạn trong gia phả sẽ quyết định bạn có tự xin được hay không. Bảng sau tóm tắt quyền của cháu và chắt.

Bang Cháu (đời thứ ba) Chắt (đời thứ tư)
Massachusetts Được, hồ sơ khai sinh mở cho mọi người, trừ trường hợp cha mẹ không kết hôn Như cháu
New Hampshire Được, luật bang coi cháu là người thân trực tiếp Được, cùng luật này bao gồm chắt; ca sinh trên 100 năm được công khai
Maine Được, với tư cách hậu duệ, kèm giấy tờ chứng minh dòng dõi Được, Maine không giới hạn số đời
Rhode Island Được, luật bao gồm con cháu của người được đăng ký Được, theo cùng quy định; thành viên các hội gia phả có đăng ký pháp nhân cũng đủ điều kiện
Vermont Được Không, luật không nhắc đến chắt; quy định này áp dụng cả với bản trước 1909 do thư ký thị trấn cấp
Connecticut Được; với ca sinh từ 100 năm trở lên, bất kỳ ai từ 18 tuổi đều xin được Ca sinh từ 100 năm trở lên: bất kỳ ai từ 18 tuổi; ca sinh gần hơn: không được liệt kê, nhưng thành viên hội gia phả có đăng ký pháp nhân được xin

Nếu bạn không đủ điều kiện, hãy nghĩ đến người thân gần hơn một đời. Ở Vermont, cha hoặc mẹ bạn là cháu của cụ bạn nên có thể đứng ra xin. Maine yêu cầu hậu duệ chứng minh dòng dõi, vì vậy hãy chuẩn bị sẵn các giấy khai sinh nối bạn với tổ tiên trước khi liên hệ bất kỳ cơ quan nào.

Có hai trường hợp nên trao đổi với luật sư trước khi đặt yêu cầu. Thứ nhất, Massachusetts niêm phong hồ sơ khai sinh của trẻ có cha mẹ không kết hôn. Theo luật bang, bản có chứng thực chỉ được cấp cho chính người có tên, cha mẹ, người giám hộ, luật sư của họ hoặc người có lệnh tòa. Hậu duệ không thuộc danh sách này, nên nếu cha mẹ của tổ tiên bạn không kết hôn, bạn có thể không tự xin được; ca sinh đăng ký trước năm 1841 không bị ảnh hưởng. Thứ hai, danh sách của Vermont chỉ dừng ở cháu. Nếu không còn người thân đủ điều kiện nào còn sống để xin hồ sơ của cụ, luật cho phép đại diện pháp lý hoặc người có lệnh tòa làm việc này.

Khi không tìm được giấy tờ gốc

Nếu không thể lấy giấy tờ từ cơ quan gốc, IRCC yêu cầu bạn giải thích lý do bằng văn bản, kèm bằng chứng đã cố gắng tìm như email hay thư từ với cơ quan đó. Hãy ghi lại từng lần liên hệ ngay từ đầu: tên cơ quan, ngày gửi, nội dung yêu cầu và câu trả lời nhận được.

Ba loại thư sau giúp cán bộ xét duyệt theo dõi chuỗi bằng chứng của bạn:

  • Thư xác nhận không có hồ sơ (no-record letter), nếu cơ quan có cấp, cho biết họ đã tìm và không thấy.
  • Thư giải trình, mỗi thư cho một chỗ thiếu: hồ sơ nào bị thiếu, bạn nộp gì thay thế và đã cố gắng lấy bản gốc ra sao.
  • Thư trình bày tổng quát (cover letter), vẽ lại toàn bộ dòng dõi gia đình cho cán bộ xét duyệt.

Sau đó, các giấy tờ khác có thể bổ trợ cho thế hệ bị thiếu. Giấy nhập tịch Mỹ và giấy chứng tử thường ghi nơi sinh, dù phần lớn giấy tờ của Mỹ chỉ được xếp vào nhóm bằng chứng thứ cấp. Giấy khai sinh của anh chị em ruột ghi cùng tên cha mẹ cũng có thể lấp chỗ trống.

Về câu hỏi bản do lưu trữ bang Mỹ cấp có được chấp nhận không: cách diễn đạt của IRCC bao gồm cả cơ quan đang lưu giữ hồ sơ, nhưng không nêu đích danh lưu trữ bang của Mỹ. Dù xin ở đâu, bản sao có chứng thực vẫn phải thể hiện rõ đơn vị cấp.

Trước khi bắt đầu, nên tập hợp sẵn: họ tên đầy đủ và nơi sinh của tổ tiên người Canada; thị trấn và năm sinh của từng thế hệ sinh tại New England; quan hệ của bạn với từng người; danh sách cơ quan đã liên hệ kèm ngày và phản hồi; các bản sao có chứng thực đang có; và những người thân có thể xin hồ sơ hoặc cùng nộp đơn qua cùng một tổ tiên. Điều quan trọng nhất cần nhớ: xác định đúng năm sinh để tìm đúng cơ quan, luôn xin bản đầy đủ có chứng thực, và lưu lại mọi lần liên hệ phòng khi phải giải trình với IRCC.

CaPR – Dẫn Đầu Kết Nối Định Cư

Website: canadapr.vn
Email: hello@canadapr.vn
Hotline: 0966.972.717 | 097.239.1830 | 033.678.5988

Leave A Comment