Cơ quan Lưu trữ tỉnh New Brunswick (Provincial Archives of New Brunswick) sẽ áp dụng mức phí mới cho việc cấp bản sao hồ sơ từ ngày 1 tháng 12 năm 2026. Đây là nơi lưu giữ giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn và giấy chứng tử mà hàng nghìn người Mỹ có gốc New Brunswick đang cần để chứng minh mình là công dân Canada theo huyết thống.
Cơ quan này cho biết đang xem xét lại biểu phí nhưng chưa công bố mức cụ thể. Họ cũng chưa nói rõ các yêu cầu đang nằm trong hàng chờ sẽ trả theo mức phí cũ hay mức mới.
Người bị ảnh hưởng nhiều nhất có thể là những người nộp hồ sơ quốc tịch theo huyết thống đang sống ở Maine, Massachusetts, Michigan, Wisconsin và Minnesota, vì nhiều thế hệ người New Brunswick đã định cư tại các bang này.
Vì sao giấy tờ từ cơ quan lưu trữ lại quan trọng
Để chứng minh quốc tịch Canada theo huyết thống, người nộp đơn cần bản sao có chứng thực hồ sơ khai sinh, kết hôn hoặc khai tử của tổ tiên. Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) hiện yêu cầu giấy tờ phải lấy từ nguồn gốc, chẳng hạn cơ quan lưu trữ cấp tỉnh. Bản in từ các trang web phả hệ không đủ để hỗ trợ hồ sơ nếu chỉ nộp riêng.
Tại thời điểm bài gốc được đăng vào tháng 11 năm 2026, mỗi bản sao có chứng thực có giá 11 CAD, đã gồm phí gửi thư, và mỗi trang thêm tính 1 CAD, theo trang thông tin về quốc tịch theo huyết thống của cơ quan lưu trữ.
Lần điều chỉnh phí vào tháng 12 sẽ là lần đầu tiên kể từ khi Đạo luật C-3 (Bill C-3) có hiệu lực ngày 15 tháng 12 năm 2025. Luật này đã bỏ giới hạn thế hệ thứ nhất, tức quy định trước đây không cho quốc tịch Canada được truyền tiếp quá thế hệ đầu tiên sinh ra ở nước ngoài.
Cơ quan lưu trữ chưa giải thích lý do tăng phí. Tuy vậy, trang tiếp nhận yêu cầu về quốc tịch của họ có ghi rằng đang gặp tình trạng “nhu cầu cao hơn bình thường”.
Năm 2025, cơ quan này xử lý khoảng 100 yêu cầu tra cứu phả hệ mỗi tháng. Số yêu cầu tăng vọt từ tháng 12 năm 2025, đúng tháng Bill C-3 có hiệu lực. Đến mùa xuân năm 2026, theo nhà lưu trữ của tỉnh Joanna Aiton Kerr, họ nhận khoảng 400 yêu cầu liên quan đến quốc tịch mỗi tháng và tồn đọng hơn 1.000 hồ sơ.
Thời gian chờ vì thế kéo dài liên tục:
- Tháng 5: phải mất 6 đến 8 tuần mới nhận được phản hồi cho yêu cầu đầu tiên.
- Tháng 8: cần ít nhất 12 tuần để một nhân viên lưu trữ bắt đầu xử lý yêu cầu.
- Hiện tại: thời gian chờ từ 6 tháng trở lên, và có thể còn tăng nếu nhu cầu tiếp tục tăng.
Sáu tháng đó mới chỉ là lúc yêu cầu đến tay nhân viên. Việc tìm kiếm sẽ lâu hơn nếu hồ sơ của tổ tiên nằm trên vi phim thay vì trong bộ sưu tập số. Sau khi thu phí, giấy tờ được gửi qua đường bộ, mất từ 2 đến 4 tuần và không có mã theo dõi.
Những thay đổi giúp tra cứu dễ hơn
Cuối tháng 7 năm 2026, cơ quan lưu trữ đưa lên mạng các hồ sơ khai sinh năm 1929 cùng hồ sơ kết hôn và khai tử năm 1975, nâng bộ sưu tập trực tuyến lên hơn một triệu hồ sơ. Sau lần cập nhật ngày 6 tháng 11, cơ sở dữ liệu có 1.167.941 hồ sơ.
Người dùng có thể tra cứu hồ sơ khai sinh đăng ký tại New Brunswick trước năm 1930, hồ sơ kết hôn và khai tử đăng ký trước năm 1976. Với các hồ sơ muộn hơn, cần liên hệ Văn phòng Hộ tịch (Vital Statistics) của Service New Brunswick.
Ngày 29 tháng 7, tỉnh ra mắt nền tảng tra cứu hộ tịch mới, cho phép tìm hồ sơ, theo dõi yêu cầu và tự thực hiện một số thủ tục. Trong thông báo, chính quyền tỉnh cho biết việc ra mắt này gắn với làn sóng yêu cầu về quốc tịch.
Nên tra cứu trực tuyến trước khi gửi yêu cầu. Nếu tìm thấy hồ sơ, bạn có thể đặt bản sao có chứng thực ngay trên trang của hồ sơ đó. Nếu không tìm thấy, các hướng dẫn phả hệ theo từng hạt của cơ quan lưu trữ liệt kê hồ sơ nhà thờ theo giáo xứ và năm; ghi thêm các chi tiết này vào yêu cầu sẽ giúp nhân viên tìm nhanh hơn.
Hệ thống thanh toán trực tuyến vẫn chưa có. Hiện nhân viên lưu trữ sẽ liên hệ để nhận thanh toán bằng thẻ Visa hoặc Mastercard.
Nếu bạn cần hồ sơ tổ tiên từ New Brunswick để xin xác nhận quốc tịch Canada, hãy tính đến thời gian chờ từ 6 tháng trở lên và theo dõi thông báo về mức phí mới áp dụng từ ngày 1 tháng 12 năm 2026, nhất là khi chưa rõ yêu cầu đang chờ xử lý sẽ bị tính phí theo mức nào.
