Với những ai chọn con đường du học rồi định cư Canada, nhiều lợi thế khi xin thường trú (PR) được quyết định từ trước khi đặt chân sang Canada. Theo phân tích của CIC News, có ba cách giúp du học sinh vượt lên so với các ứng viên khác:
- Tích lũy kinh nghiệm làm việc tay nghề trước khi sang Canada.
- Học cử nhân trong nước, sang Canada học thạc sĩ.
- Chọn chương trình co-op, tức chương trình vừa học vừa làm.
Đi làm ở trong nước trước khi sang Canada
Express Entry, hệ thống chính mà Canada dùng để chọn người nhập cư diện kinh tế, cộng thêm điểm cho ứng viên có kinh nghiệm làm việc ở nước ngoài, thông qua nhóm tiêu chí chuyển đổi kỹ năng (skill transferability) trong thang điểm CRS. Trừ trường hợp lao động tay nghề có chứng chỉ hành nghề (certificate of qualification), muốn đạt tối đa 100 điểm ở nhóm tiêu chí này thì cách duy nhất là có từ hai đến ba năm kinh nghiệm làm việc ở nước ngoài. Tùy hoàn cảnh từng người, có ứng viên chỉ cần hai năm là đạt mức tối đa, có người phải cần đủ ba năm.
Một công việc có được tính là kinh nghiệm tay nghề hay không phụ thuộc vào nhiệm vụ bạn thực sự làm, chứ không phải chức danh. Chính phủ liên bang Canada xếp kinh nghiệm vào loại tay nghề nếu công việc thuộc bốn nhóm cao nhất trong hệ thống phân loại nghề nghiệp quốc gia NOC, cụ thể là các nhóm TEER 0, 1, 2 hoặc 3. TEER là cách phân loại theo yêu cầu đào tạo, học vấn, kinh nghiệm và trách nhiệm của công việc.
Cử nhân trong nước, thạc sĩ ở Canada
Học xong cử nhân ở trong nước giúp bạn dễ xin được các công việc cấp cao hơn, từ đó tích lũy kinh nghiệm tay nghề trước khi sang Canada. Sau đó, chọn sang Canada học thạc sĩ mang lại nhiều lợi thế về thời gian lẫn chi phí.
Chương trình thạc sĩ tại Canada thường kéo dài một hoặc hai năm, trong khi cử nhân đại học thông thường mất bốn năm. Nhờ vậy, du học sinh thạc sĩ có thể tiết kiệm từ 50% đến 75% chi phí sinh hoạt tại Canada để lấy được bằng. Ngoài ra, khác với chương trình cử nhân, các chương trình thạc sĩ học thuật ở Canada thường kèm gói tài trợ đáng kể ngay trong thư mời nhập học. Nhiều trường hợp, gói tài trợ được thiết kế để trang trải toàn bộ học phí và các khoản phí cho sinh viên quốc tế, cộng thêm một phần chi phí sinh hoạt.
Về giấy phép làm việc sau tốt nghiệp (PGWP), loại giấy phép làm việc mở chỉ được cấp một lần trong đời cho du học sinh tốt nghiệp, ngay cả chương trình thạc sĩ một năm cũng đủ điều kiện nhận PGWP thời hạn đầy đủ ba năm. Chương trình thạc sĩ cũng được miễn yêu cầu về ngành học khi xin PGWP, nghĩa là tốt nghiệp bất kỳ chương trình thạc sĩ nào tại một cơ sở giáo dục được chỉ định (DLI) đủ điều kiện đều có thể xin PGWP.
Thêm một điểm cộng: người tốt nghiệp thạc sĩ tại Canada nhận được tối đa 30 điểm thưởng cho bằng cấp Canada chỉ sau một hoặc hai năm học. Trong khi đó, với chương trình cao đẳng hay cử nhân đại học, ứng viên cần có bằng của chương trình kéo dài ít nhất ba năm mới đạt mức điểm này.
Chọn chương trình co-op
Với nhiều du học sinh, tìm được công việc tay nghề đầu tiên ở Canada sau khi tốt nghiệp là một trong những rào cản lớn nhất, cả trong việc ổn định cuộc sống lẫn tích lũy điều kiện cho các chương trình PR. Chương trình co-op có thể giúp vượt qua rào cản này, nhất là với những ai sang Canada học cử nhân.
Chương trình co-op thường xen kẽ kỳ học và kỳ làm việc. Trong kỳ học, sinh viên học như bình thường. Trong kỳ làm việc, các em đi làm có lương cho nhà tuyển dụng Canada, thường ở vị trí liên quan đến ngành học. Nhờ đó, sinh viên vừa có thu nhập trang trải việc học, vừa có kinh nghiệm làm việc tại Canada đúng ngành và xây dựng quan hệ với nhà tuyển dụng. Để hoàn thành chương trình, sinh viên phải đáp ứng yêu cầu tối thiểu ở cả kỳ học lẫn kỳ thực tập, trong đó kỳ thực tập thường được nhà tuyển dụng đánh giá. Những sinh viên làm tốt thường nhận được lời mời làm việc từ chính nơi từng thực tập khi tốt nghiệp.
Cần lưu ý, kinh nghiệm làm việc tích lũy khi đang là sinh viên toàn thời gian thường không được tính vào điều kiện của nhiều chương trình PR. Lợi ích thực sự của co-op là giúp bạn bắt đầu sự nghiệp nhanh hơn, từ đó sớm tích lũy được kinh nghiệm làm việc hợp lệ sau khi tốt nghiệp.
Cấu trúc chương trình co-op cũng có thể khác so với bản không co-op của cùng một ngành. Chẳng hạn tại Đại học Waterloo, chương trình cử nhân co-op thường kéo dài năm năm với các kỳ học và kỳ làm việc xen kẽ, trong khi cử nhân không co-op thường kéo dài bốn năm, mỗi năm hai học kỳ, có nghỉ hè. Cấu trúc và yêu cầu có thể khác nhau rất nhiều giữa các trường dù cùng một ngành, vì vậy nên tìm hiểu kỹ từng chương trình trước khi nộp đơn.
Điều cần lưu ý
Hệ thống di trú Canada không đảm bảo kết quả cho bất kỳ ai và chính sách thay đổi liên tục. Hệ thống tuyển chọn lúc bạn xin giấy phép du học chưa chắc sẽ là hệ thống bạn cạnh tranh khi xin PR sau khi tốt nghiệp. Dù vậy, chính phủ liên bang Canada vẫn nhất quán ưu tiên ba yếu tố: kinh nghiệm làm việc tay nghề, trình độ học vấn sau trung học bậc cao và kinh nghiệm làm việc tại Canada, vì đây là những yếu tố gắn với kết quả kinh tế tốt hơn của người nhập cư. Du học sinh nắm rõ cách hệ thống vận hành từ đầu đến cuối sẽ có vị thế tốt hơn khi cạnh tranh suất thường trú sau tốt nghiệp.
