Dù là cơn sốt vàng năm 1848 hay sức hút của Hollywood, tiểu bang đông dân nhất nước Mỹ từ lâu đã là điểm đến của những người nhập cư từ khắp nơi trên thế giới. Di cư luôn là một phần quan trọng trong sự tăng trưởng dân số của California. Trên thực tế, phải đến năm 2010, số người sinh ra tại California mới vượt số người chuyển đến từ nơi khác.
Canada là một trong những nguồn cung cấp người nhập cư ổn định cho California. Chính lịch sử lâu dài đó đã khiến hàng chục nghìn cư dân California ngày nay có thể đủ điều kiện nhận hộ chiếu Canada, dù họ chưa từng đặt chân đến vùng đất phía bắc biên giới.
Vì sao một số người California có thể trở thành công dân Canada?
Ngày 15/12/2025, Dự luật C-3 của Canada, sửa đổi Đạo luật Quốc tịch, chính thức có hiệu lực. Luật mới đã xóa bỏ giới hạn thế hệ thứ nhất đối với quyền công dân theo dòng dõi đối với những người sinh trước ngày này. Điều đó có nghĩa là bất kỳ ai sinh trước ngày 15/12/2025, có thể chứng minh được dòng dõi liên tục từ một tổ tiên là người Canada, đều có thể đã là công dân Canada. Đó có thể là người có ông bà, cụ hoặc tổ tiên xa hơn là người Canada.
Trong trường hợp này, người nộp đơn không cần phải trải qua bài kiểm tra quốc tịch hay tuyên thệ. Thay vào đó, họ chỉ cần nộp đơn xin giấy chứng nhận quốc tịch Canada. Kể từ khi luật được thông qua, hàng nghìn người Mỹ đã nộp đơn xin giấy chứng nhận quốc tịch Canada mỗi tháng. Với một bộ phận không nhỏ người California có gốc gác Canada, điều này có nghĩa là họ có thể đang sở hữu quốc tịch thứ hai mà họ không ngờ tới.
Lịch sử di cư lâu đời
Dòng người Canada di cư đến California diễn ra đều đặn trong suốt thế kỷ 19. Cơn sốt vàng California năm 1848, khi vàng được phát hiện ở chân đồi Sierra Nevada, đã thay đổi mọi thứ. Khoảng 300.000 người từ khắp nước Mỹ và nước ngoài đổ về đây, trong đó có một số người đến từ vùng đất ngày nay là Canada. Cần lưu ý rằng quốc tịch Canada chỉ bắt đầu được công nhận về mặt pháp lý vào ngày 1/1/1947 (hoặc 1/4/1949 đối với Newfoundland) khi đạo luật quốc tịch đầu tiên của Canada được thông qua. Trước đó, cư dân được xếp vào nhóm thần dân Anh, khiến việc thống kê chính xác số lượng gặp nhiều khó khăn.
Nhiều thập kỷ sau, người Canada để lại dấu ấn khác trên bản đồ California. Vào những năm 1880, một công ty gỗ xây dựng một thị trấn nhà máy ở hạt Humboldt và cần đặt tên. Hầu hết công nhân đến định cư tại đây đều đến từ Nova Scotia và New Brunswick, vì vậy thị trấn được đặt tên là Scotia. Đến nay, tên gọi này vẫn được giữ nguyên.
Trong giai đoạn 1900-1950, nhiều yếu tố khác tiếp tục thu hút người Canada di cư về phía nam, từ việc làm trong ngành khai khoáng đến đất nông nghiệp giá rẻ. Theo nghiên cứu về nhập cư California do Trung tâm Nghiên cứu Nhập cư công bố, một nửa số người nhập cư vào tiểu bang này trong những năm 1950 đến từ Canada hoặc châu Âu, phần lớn còn lại đến từ Mexico.
Người Canada gốc Pháp chiếm một dòng di cư lớn trong phong trào này. Từ năm 1840 đến 1930, gần 900.000 người rời vùng nông thôn Quebec, chủ yếu đến các nhà máy dệt ở New England. Đây là một trong những lý do khiến nếu bạn đến từ New England, bạn có tới 1/4 khả năng là công dân Canada theo luật quốc tịch mới. Các gia đình định cư tại các thị trấn nhà máy ở New England không phải lúc nào cũng ở lại đó. Họ tiếp tục di cư, và California là điểm đến của một bộ phận trong số họ.
Lịch sử đó tạo nên những con số đáng kể. Theo Khảo sát Cộng đồng Mỹ năm 2024 của Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, khoảng 64.000 người California khai báo có gốc gác Canada, một trong những con số cao nhất cả nước. Khoảng 79.000 người khác khai báo có gốc gác Canada gốc Pháp. Đây là hai nhóm trong điều tra dân số, và cả hai đều đủ điều kiện nhận quốc tịch Canada theo dòng dõi theo luật mới. Những con số tự khai báo này có thể thấp hơn thực tế, vì nhiều người có tổ tiên đủ điều kiện có thể không biết rõ lịch sử gia đình mình. Điều này đặc biệt đúng vì chỉ cần một tổ tiên là người Canada có thể khiến cả một nhánh gia đình đủ điều kiện nhận quốc tịch Canada theo dòng dõi.
Không phải người California nào có tổ tiên là người Canada cũng đủ điều kiện nhận giấy chứng nhận quốc tịch Canada. Người nộp đơn cần chứng minh dòng dõi liên tục qua từng thế hệ bằng các giấy tờ từ cơ quan có thẩm quyền ban đầu. Nhưng nếu câu chuyện gia đình bạn có ông bà hoặc cụ kỵ là người Canada nhập cư từ “phía bắc”, hoặc tổ tiên từng sống ở Scotia, thì có lẽ đáng để tìm hiểu thêm.
Giấy chứng nhận quốc tịch Canada mang lại những lợi ích thiết thực: hộ chiếu Canada, hiện xếp hạng cao hơn hộ chiếu Mỹ trên Chỉ số Henley, và quyền công dân kép bao gồm quyền sinh sống, làm việc và bầu cử tại Canada.
