Ngày 27/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp yêu cầu các cơ quan liên bang Mỹ gọi hồ Ontario là “Hồ America”. Chỉ vài giờ sau, Thủ tướng Canada Mark Carney phản hồi rằng tên gọi hồ Ontario đã tồn tại hơn 400 năm, lâu hơn cả Canada và Mỹ. Thủ hiến Ontario Doug Ford thẳng thắn hơn: “Sẽ không ai gọi nó là Hồ America”.
Việc đổi tên hồ chỉ là diễn biến mới nhất trong chuỗi sự kiện sau khi đàm phán thương mại giữa hai nước đổ vỡ. Hôm 30/8, Trump gọi Canada là một trong những nước “lạm dụng” Mỹ trong thương mại trên mạng xã hội. Carney cho biết Mỹ đưa ra các điều khoản mà ông gọi là “phi kinh tế” và “bất công”, bao gồm hạn chế khả năng ký hiệp định thương mại với nước khác của Canada.
Căng thẳng thương mại leo thang
Căng thẳng bắt đầu từ tháng 2/2025, khi Trump ký sắc lệnh áp thuế quan đối với hàng hóa nhập khẩu từ Canada. Hệ quả là các tỉnh bang Canada hạn chế bán rượu của Mỹ, trong khi ngành nông nghiệp và xây dựng ở cả hai bên biên giới đều bị ảnh hưởng.
Nhiều nhà kinh tế dự đoán cuộc chiến thương mại sẽ chỉ làm giảm nhẹ tăng trưởng chung của Canada, nhưng sẽ tác động mạnh đến một số tỉnh bang và ngành cụ thể. Trevor Tombe, giáo sư kinh tế tại Đại học Calgary, dự báo thuế quan sẽ ảnh hưởng nặng nề nhất ở British Columbia, sau đó là Ontario và Quebec.
Một số người đặt câu hỏi về hậu quả của sự rạn nứt kéo dài đối với hai nền kinh tế vốn ngày càng gắn kết với nhau. Nhà kinh tế Peter Schiff nhận định khi các công ty Canada đầu tư nhiều hơn vào hậu cần hoặc cơ sở hạ tầng tại các thị trường khác, việc theo đuổi các mối quan hệ thương mại khác có thể trở nên hấp dẫn hơn. Nói cách khác, các công ty Canada càng tìm kiếm người mua và nhà cung cấp bên ngoài Mỹ lâu bao nhiêu, sự dịch chuyển này càng có thể trở nên lâu dài bấy nhiêu.
Người Mỹ xin giấy chứng nhận quốc tịch Canada tăng vọt
Trớ trêu thay, khi khoảng cách giữa hai nước ngày càng lớn, hàng chục nghìn người Mỹ mỗi tháng đang nộp đơn xin công nhận quốc tịch Canada. Nguyên nhân là luật quốc tịch Canada được cập nhật ngày 15/12/2025, bãi bỏ giới hạn thế hệ thứ nhất đối với quyền công dân theo dòng máu. Theo đó, bất kỳ ai sinh trước ngày đó có thể chứng minh có tổ tiên là người Canada đều là công dân Canada, kể cả chưa từng đặt chân đến Canada. Họ chỉ cần nộp đơn kèm giấy tờ chứng minh cho chính phủ liên bang.
Những người này không phải tuyên thệ hay làm bài kiểm tra quốc tịch. Họ chỉ cần xin giấy chứng nhận quốc tịch Canada. Nếu được chấp thuận, họ nhận được chứng chỉ quốc tịch, giúp họ có hộ chiếu Canada và mọi quyền lợi của công dân.
Từ khi Đạo luật C-3 được thông qua, nhu cầu xin giấy chứng nhận quốc tịch từ người Mỹ tăng vọt. Theo một báo cáo, số đơn từ công dân Mỹ trong tháng 1/2026 đã nhiều hơn tổng số đơn từ 9 quốc gia tiếp theo cộng lại. Số người chờ xử lý hồ sơ xin chứng nhận quốc tịch tăng từ 70.400 người trong tháng 5 lên 121.800 người trong tháng 8/2026, tăng 51.400 người chỉ trong ba tháng. Các cơ quan lưu trữ Canada cũng ghi nhận nhu cầu tài liệu chứng minh tổ tiên tăng đột biến, có nơi cho biết chỉ trong vài tháng đã tiếp nhận lượng yêu cầu tương đương nhiều năm.
Sự gia tăng này một phần do số lượng người Mỹ đủ điều kiện rất lớn. Từ năm 1840 đến 1930, khoảng 900.000 người Canada gốc Pháp đã di cư từ Quebec đến New England. Con cháu của họ giờ đây đều đủ điều kiện nhận quốc tịch Canada.
Lý do thứ hai là nhiều người Mỹ tìm kiếm một phương án dự phòng trong nhiệm kỳ hai của Trump. Số đơn xin quốc tịch thông qua đầu tư từ người Mỹ tại công ty tư vấn Henley & Partners tăng hơn 75% trong năm 2025. Một cuộc thăm dò của Harris hồi mùa xuân 2025 cho thấy gần một nửa người Mỹ, và hai phần ba thế hệ Gen Z và Millennials, muốn có hai quốc tịch. Khoảng một phần tư trong số đó cho rằng hai quốc tịch mang lại “sự an toàn và ổn định lớn hơn”, cùng với lợi ích về y tế và chi phí sinh hoạt.
Ngoài ra, quốc tịch Canada còn mang lại lợi ích thiết thực: con cái họ có thể học tại Canada mà không cần giấy phép du học. Người dưới 30 hoặc 35 tuổi có thể đủ điều kiện tham gia Chương trình Kinh nghiệm Quốc tế Canada, cho phép họ sống và làm việc tại hơn 35 quốc gia, nhiều nước ở châu Âu. Nếu họ chuyển đến định cư tại Canada và thiết lập nơi cư trú tại một tỉnh bang hoặc vùng lãnh thổ, họ sẽ được hưởng hệ thống y tế công cộng và dịch vụ xã hội của nước này.
Việc có giấy chứng nhận quốc tịch Canada không ảnh hưởng đến quốc tịch Mỹ. Cả hai nước đều cho phép song tịch, nên người Mỹ có hai quốc tịch vẫn giữ hộ chiếu Mỹ và mọi quyền lợi kèm theo. Việc này cũng không làm phát sinh nghĩa vụ thuế mới. Canada đánh thuế dựa trên nơi cư trú, không phải quốc tịch, nên người Mỹ có hai quốc tịch nhưng không chuyển đến Canada hoặc không có tài sản, doanh nghiệp tại đây sẽ không phải nộp thuế thu nhập Canada. Chỉ những người Mỹ cuối cùng định cư tại Canada và trở thành cư dân đóng thuế mới cần phải xử lý cả hai hệ thống thuế, và hiệp định thuế Mỹ-Canada có thể giúp giảm bớt tình trạng đánh thuế hai lần.
Với nhiều người Mỹ có gốc Canada, câu hỏi không phải là tại sao nên xin quốc tịch thứ hai mà họ được hưởng, mà là “tại sao không?”.
Nếu bạn nghi ngờ mình có tổ tiên là người Canada, hãy bắt đầu bằng cách trò chuyện với những người thân lớn tuổi nhất. Điều này giúp xác định “tổ tiên mốc” – người mà qua đó bạn có thể yêu cầu quyền công dân. Sau đó, bạn cần thu thập giấy tờ chứng minh dòng dõi theo tiêu chí của IRCC, từng thế hệ, và điền đơn theo quy định. Nếu vẫn chưa chắc chắn, CanadaVisa+ có công cụ kiểm tra đủ điều kiện miễn phí. Luật sư nhập cư có giấy phép cũng có thể đưa ra hướng dẫn cá nhân hóa hơn.
