Kể từ tháng 12/2025, số lượng người Mỹ có thể xin quốc tịch kép với Canada đã tăng lên đáng kể nhờ sửa đổi Luật Quốc tịch. Theo quy định mới, nhiều người Mỹ thực chất đã là công dân Canada theo dòng dõi – họ chỉ cần nộp đơn để chứng minh điều này.
Đối với những người đủ điều kiện, đây là một trong những cách nhanh nhất để có được quyền lợi của công dân Canada, tiết kiệm nhiều năm thời gian, tiền bạc và công sức so với việc phải làm bài kiểm tra ngôn ngữ, đánh giá học vấn hay các thủ tục khác.
Hai con đường để có quốc tịch kép Canada-Mỹ
Người Mỹ có hai cách để sở hữu quốc tịch kép với Canada: nhập cư, lấy thường trú nhân và nhập tịch; hoặc thừa hưởng quốc tịch theo dòng dõi. Hai lựa chọn này có lộ trình hoàn toàn khác nhau:
| Quốc tịch theo dòng dõi | Nhập tịch | |
|---|---|---|
| Điều kiện bắt đầu | Một tổ tiên là công dân Canada, cộng với giấy tờ cho mỗi thế hệ | Thường trú nhân Canada |
| Có phải chuyển đến Canada? | Không | Có |
| Thời gian cư trú tại Canada | Không yêu cầu | 1.095 ngày (khoảng 3 năm) trong 5 năm trước |
| Kiểm tra ngôn ngữ | Không | Có |
| Kiểm tra quốc tịch | Không | Có |
| Lễ tuyên thệ | Không | Có |
| Thời gian xử lý hiện tại | 19 tháng | 6-12 tháng, sau nhiều năm như trên |
Cần lưu ý rằng việc xin thường trú nhân Canada có thể kéo dài nhiều năm, dù theo diện kinh tế (như Express Entry hoặc Chương trình đề cử tỉnh bang) hay bảo lãnh gia đình. Chỉ sau khi có thường trú nhân và đáp ứng yêu cầu cư trú, một người mới có thể nộp đơn xin nhập tịch.
Ngược lại, quốc tịch theo dòng dõi (thông qua đơn xin chứng nhận quốc tịch) có thể nộp ngay lập tức và không yêu cầu người nộp đơn từng sống hoặc có kế hoạch sống tại Canada.
Ai đủ điều kiện theo luật mới?
Trước đây, quốc tịch theo dòng dõi chỉ giới hạn một thế hệ sinh ra ngoài Canada – giới hạn này được Quốc hội đưa vào Luật Quốc tịch năm 2009. Tòa án Tối cao Ontario đã tuyên bố giới hạn này vi hiến vào tháng 12/2023, và Dự luật C-3 đã loại bỏ nó vào ngày 15/12/2025, mở rộng đáng kể diện quốc tịch theo dòng dõi.
Kết quả là, hầu hết những người sinh trước ngày đó có dòng dõi trực tiếp từ một công dân Canada hiện đều là công dân Canada – bất kể đã qua bao nhiêu thế hệ hay các thế hệ ở giữa có sở hữu hộ chiếu Canada hay không. Nếu dòng dõi của bạn đủ điều kiện, bạn đã là công dân Canada ngay hôm nay. Bạn chỉ cần xin chứng nhận quốc tịch, một giấy tờ xác nhận điều mà luật pháp đã công nhận về bạn.
Ngoài ra, còn có cách thứ ba để trở thành công dân Canada ngay lập tức – quốc tịch theo nơi sinh. Canada cấp quốc tịch cho bất kỳ ai sinh ra trên lãnh thổ nước này, nhưng không ai có thể chọn nơi mình sinh ra.
Dấu hiệu nhận biết tổ tiên người Canada
Hãy bắt đầu với một câu hỏi: Có ai trong dòng dõi trực tiếp của bạn đã rời Canada sang Mỹ không? Hàng triệu người đã di cư từ Canada xuống Mỹ trong nhiều thế kỷ qua. Người dân vùng Maritimes đến Boston với số lượng lớn đến nỗi người Nova Scotia gọi New England là “các tiểu bang Boston”. Các gia đình nông dân Ontario chuyển đến Michigan. Những người khai hoang Prairie xuôi về Dakotas và Montana.
Dòng di cư lớn nhất đến từ Quebec: Từ năm 1840 đến 1930, gần 900.000 người Canada nói tiếng Pháp đã đến các nhà máy dệt ở New England, định cư tại Lewiston, Manchester, Lowell, Fall River và Woonsocket. Họ xây dựng các giáo xứ, báo chí và trường học Pháp ngữ. Sau ba thế hệ, con cháu học tiếng Anh, các giáo xứ đóng cửa, và giấy tờ cất vào ngăn kéo.
Ba dấu hiệu có thể giúp bạn xác định liệu gia đình mình có gốc Canada hay không:
- Nơi gia đình bạn định cư: Khoảng một phần tư dân số New England có thể đủ điều kiện, và New Hampshire nằm trong số các tiểu bang có tỷ lệ dân số đủ điều kiện cao nhất. Michigan, Minnesota và Wisconsin cũng có tỷ lệ đáng kể. Louisiana cũng vậy, nơi người Acadians bị Anh trục xuất năm 1755 trở thành người Cajun. Một số tiểu bang hiện là điểm nóng về đủ điều kiện.
- Họ của bạn: Một người Mỹ mang họ Tremblay có khả năng có gốc Canada cao gấp khoảng 114 lần so với mức trung bình. Đối với họ Ouellet, con số này lên tới 368. Roy và Desjardins cũng tương tự. Nhân viên văn phòng và nhân viên biên giới cũng đã làm phẳng hàng nghìn họ này thành tiếng Anh, vì vậy White, King, Wood và Greenwood che giấu mối liên hệ ngay trước mắt. Các họ từ nơi khác trên thế giới không mang tín hiệu như vậy, khiến câu chuyện gia đình trở nên quan trọng hơn.
- Những gì gia đình bạn kể: Hãy lắng nghe những mùa hè ở “phía bắc”, hay một căn nhà được bán ở Windsor, Ontario, hoặc một người anh em họ không ai đến thăm ở Halifax. Trong các gia đình Pháp-Mỹ, hãy lắng nghe Mémère và Pépère mà không ai xác định được trên bản đồ.
Khi bạn tìm kiếm xa hơn trong gia phả, khả năng tìm thấy tổ tiên người Canada càng lớn.
Quyền lợi khi có quốc tịch thứ hai
Cả Canada và Mỹ đều công nhận quốc tịch kép, cho phép người sở hữu cả hai hộ chiếu được hưởng đầy đủ lợi ích của mỗi nước cùng lúc. Về thuế, bạn vẫn nộp thuế nơi bạn sống. Canada đánh thuế người sống tại Canada, và quốc tịch đơn thuần không tạo ra nghĩa vụ khai thuế. Bạn tiếp tục khai thuế như hiện tại và không phải khai gì với Cơ quan Thuế Canada.
Việc chuyển lên phía bắc sẽ thay đổi điều đó. Mỹ đánh thuế công dân của mình trên thu nhập toàn cầu bất kể họ sống ở đâu, vì vậy bạn sẽ phải khai thuế ở cả hai nước. Hiệp định thuế Canada-Mỹ và tín dụng thuế nước ngoài giúp hầu hết mọi người không phải trả gấp đôi cho cùng một khoản thu nhập.
Chứng nhận quốc tịch cho bạn quyền sống và làm việc ở bất kỳ đâu tại Canada mà không cần giấy phép hay bảo lãnh từ người sử dụng lao động. Bạn có thể xin bảo hiểm y tế tỉnh bang khi đáp ứng quy định cư trú. Canada không thể trục xuất công dân và không thể từ chối nhập cảnh tại biên giới.
Bạn cũng có thể xin hộ chiếu Canada. Công dân kép Canada-Mỹ có thể bay vào Canada bằng một trong hai hộ chiếu, nhưng mang cả hai sẽ tránh được các câu hỏi khi làm thủ tục.
Con cái bạn được thừa hưởng quốc tịch nếu sinh trước ngày 15/12/2025. Đối với trẻ sinh sau ngày đó, bạn phải đáp ứng yêu cầu cư trú 1.095 ngày tại Canada.
