Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) vừa công bố một loạt đề xuất sửa đổi quy định nhằm hiện đại hóa hệ thống xét duyệt đơn xin tị nạn, hướng tới mục tiêu xử lý nhanh hơn, minh bạch hơn và bền vững hơn trong dài hạn. Các thay đổi này tập trung vào việc làm rõ quy trình nộp đơn, rút ngắn thời gian thẩm định an ninh, hỗ trợ người dễ bị tổn thương và tạo điều kiện cho người xin tị nạn sớm hòa nhập thị trường lao động.
Quy trình nộp đơn rõ ràng hơn
Một trong những thay đổi đáng chú ý là IRCC sẽ quy định cụ thể các tài liệu và thông tin mà người xin tị nạn phải nộp, cùng với thời hạn rõ ràng. Theo đề xuất, người nộp đơn sẽ có 60 ngày để hoàn thiện hồ sơ, và có thể xin gia hạn thêm 30 ngày một lần. Điều này giúp quy trình trở nên dễ dự đoán hơn, đồng thời tạo điều kiện cho việc nộp đơn trực tuyến, giảm bớt gánh nặng hành chính cho cả người xin tị nạn và cơ quan chức năng.
Rút ngắn thời gian thẩm định trước khi xét xử
Trước khi đơn tị nạn được đưa ra xét xử tại Ủy ban Nhập cư và Tị nạn Canada (IRB), các cơ quan an ninh của IRCC sẽ tiến hành rà soát về an ninh, hình sự, khả năng chấp thuận và tính toàn vẹn của chương trình. Đề xuất mới sẽ thiết lập thời hạn cụ thể cho các hoạt động thẩm định này, nhằm đảm bảo chỉ những hồ sơ đã sẵn sàng mới được chuyển đến IRB. Kết quả kỳ vọng là giảm thiểu tình trạng trì hoãn phiên xét xử do thiếu thông tin thẩm định từ trước.
Ngoài ra, quy định mới cũng làm rõ quy trình xử lý các trường hợp đơn bị rút lại hoặc bị coi là bỏ rơi nhưng sau đó được phục hồi. Điều này giúp hệ thống tị nạn loại bỏ những hồ sơ không được theo đuổi, đồng thời tạo sự nhất quán trong cách xử lý.
Hỗ trợ người dễ bị tổn thương
Một điểm nhấn quan trọng khác là việc tăng cường hỗ trợ cho những người xin tị nạn dễ bị tổn thương, bao gồm trẻ vị thành niên và những người không đủ khả năng hiểu rõ quy trình. Quy định mới sẽ làm rõ khi nào cần chỉ định người đại diện hợp pháp, trách nhiệm của người đại diện và thời điểm chấm dứt vai trò này. Điều này không chỉ bảo vệ quyền lợi của người yếu thế mà còn giúp quy trình diễn ra suôn sẻ hơn, tránh chậm trễ do thiếu sự hỗ trợ cần thiết.
Giữ nguyên hiện trạng Thỏa thuận Nước thứ ba An toàn
Đề xuất cũng điều chỉnh cách áp dụng Thỏa thuận Nước thứ ba An toàn (STCA) và Nghị định thư bổ sung, nhằm tránh sự chậm trễ không đáng có. Cụ thể, đối với đơn nộp trực tuyến, thời hạn 14 ngày theo Nghị định thư sẽ bắt đầu tính từ khi người nộp đơn gửi thông tin trực tuyến với ý định xin tị nạn. Ngoài ra, yêu cầu chứng minh tư cách dựa trên người thân trong gia đình đang có đơn xin tị nạn tại Canada cũng được điều chỉnh: thay vì chờ đơn được chuyển đến IRB, chỉ cần đơn được xác định là đủ điều kiện để chuyển đến IRB. Nhìn chung, những thay đổi này không làm thay đổi thực tế đối với người xin tị nạn thuộc diện STCA.
Sớm tiếp cận thị trường lao động
Một tin vui cho người xin tị nạn là đề xuất cho phép họ nhận được giấy phép lao động sớm hơn sau khi nộp đơn hoàn chỉnh. Điều này giúp họ có thể tự trang trải cuộc sống trong thời gian chờ quyết định tị nạn, đồng thời sớm hòa nhập vào thị trường lao động Canada. Đây được xem là bước đi thiết thực nhằm giảm gánh nặng cho hệ thống phúc lợi và thúc đẩy khả năng tự lập của người tị nạn.
Ngoại lệ cho các quy tắc không đủ tư cách
Cuối cùng, đề xuất cũng tạo ra các ngoại lệ cho một số trường hợp không đủ tư cách xin tị nạn, bao gồm trẻ vị thành niên không có người đi kèm và những người đã đăng ký trực tuyến và bày tỏ ý định xin tị nạn sớm. Những ngoại lệ này nhằm đảm bảo các quy tắc không đủ tư cách được áp dụng công bằng và nhất quán, tránh gây thiệt thòi cho những đối tượng dễ bị tổn thương.
Nhìn chung, các đề xuất sửa đổi lần này cho thấy Canada đang nỗ lực cải thiện hệ thống tị nạn theo hướng hiệu quả, nhân văn và minh bạch hơn. Đối với những người đang có ý định xin tị nạn tại Canada, đây là tín hiệu tích cực cho thấy quy trình sẽ trở nên rõ ràng và nhanh chóng hơn trong thời gian tới.
