Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) đã thiết kế một phần trong mẫu đơn xin quốc tịch theo dòng dõi dành cho những người muốn nộp đơn theo quy định mới nhưng không có đầy đủ thông tin. Ví dụ, nếu bạn không biết ông bà mình có phải công dân Canada hay không, bạn có thể ghi ‘không rõ’. Nếu không chắc cha mẹ mình từng là công dân, bạn cũng có thể khai báo và giải thích.
Quốc tịch Canada theo dòng dõi không nhất thiết yêu cầu một bộ hồ sơ giấy tờ chính thức hoàn chỉnh qua nhiều thế hệ, miễn là bạn ghi lại quá trình tìm kiếm tài liệu hỗ trợ và tuân thủ các phương pháp tốt nhất khi chuẩn bị đơn.
Quy định mới từ tháng 12/2025
Kể từ ngày 15/12/2025, luật quốc tịch mới của Canada đã bỏ giới hạn thế hệ thứ nhất, cho phép nhiều người sinh ngoài Canada có thể yêu cầu quốc tịch thông qua tổ tiên là người Canada. Tuy nhiên, nhiều người gặp khó khăn nhất trong việc thu thập và nộp các tài liệu được chấp nhận.
Hồ sơ xin quốc tịch thường yêu cầu gì?
IRCC yêu cầu người nộp đơn cung cấp tài liệu theo ba nhóm:
- Chứng minh danh tính của bạn;
- Chứng minh mối quan hệ huyết thống với tổ tiên là người Canada;
- Chứng minh tổ tiên đó thực sự là công dân Canada.
Không có quy định nào yêu cầu bất kỳ ai trong dòng họ của bạn phải có chứng chỉ quốc tịch hoặc Giấy đăng ký khai sinh ở nước ngoài (tài liệu trước đây ghi nhận trẻ em Canada sinh tại quốc gia khác). Việc thiếu chứng chỉ ở một thế hệ nào đó không phải là rào cản, mặc dù đó là vấn đề về bằng chứng. IRCC chấp nhận nhiều loại bằng chứng khác nhau để lấp đầy khoảng trống.
Các tài liệu thay thế được chấp nhận
Danh sách kiểm tra của IRCC liệt kê các lựa chọn thay thế để chứng minh tổ tiên của bạn là người Canada, bao gồm:
- Giấy khai sinh của tỉnh bang hoặc vùng lãnh thổ;
- Chứng chỉ quốc tịch hoặc nhập tịch;
- Giấy đăng ký khai sinh ở nước ngoài;
- Chứng chỉ duy trì quốc tịch.
Thậm chí còn có mục dành cho chứng chỉ nhập tịch Anh được cấp tại Canada hoặc Newfoundland và Labrador, phản ánh cách thức hoạt động của quốc tịch trước năm 1947. Mối liên hệ với Canada cũng có thể được chứng minh gián tiếp: ví dụ, giấy khai sinh của cha mẹ có tên ông bà là người Canada có thể giúp cung cấp thêm bằng chứng. Danh sách kiểm tra cũng dành chỗ cho ‘bất kỳ bằng chứng nào khác’ trong các trường hợp cũ hoặc bất thường. Điều quan trọng là chuỗi bằng chứng có thể được xây dựng lại từ nhiều nguồn khác nhau, không phụ thuộc vào một tài liệu cụ thể còn tồn tại.
Cần lưu ý rằng khi nộp tài liệu thay thế, bạn phải đáp ứng các yêu cầu của IRCC một cách tốt nhất có thể. Việc không làm như vậy có thể dẫn đến việc đình chỉ hoặc thu hồi chứng chỉ quốc tịch, ngay cả sau khi đã được cấp.
Tìm kiếm hồ sơ ở đâu?
Hầu hết giấy khai sinh, kết hôn và tử vong của Canada không do liên bang quản lý. Chúng thuộc về tỉnh bang hoặc vùng lãnh thổ nơi sự kiện xảy ra: Cơ quan đăng ký hộ tịch của Quebec, Ontario, British Columbia và các địa phương tương ứng. Thư viện và Lưu trữ Canada lưu giữ một số hồ sơ nhập tịch cũ và một bộ hồ sơ hộ tịch lịch sử nhỏ, hữu ích để tìm kiếm tổ tiên đã nhập tịch từ lâu. Hồ sơ cũ có thể mỏng, bị thất lạc hoặc sai sót. Các chuyên gia lưu trữ khuyên nên tìm kiếm với các biến thể tên và khoảng thời gian rộng, vì chính tả thay đổi, biên giới di chuyển và một số người không bao giờ được ghi nhận.
Thư ‘không tìm thấy’ có thể hỗ trợ hồ sơ
Khi tìm kiếm không có kết quả, nhiều cơ quan sẽ cấp thư xác nhận họ đã tìm kiếm và không tìm thấy gì trong phạm vi năm và địa điểm bạn chỉ định. Ontario cung cấp thư tìm kiếm khai sinh; British Columbia có báo cáo tìm kiếm bằng văn bản; và IRCC có thể tra cứu hồ sơ quốc tịch của mình và cho bạn biết liệu có hồ sơ tồn tại hay không. Cần hiểu rõ những thư này chứng minh điều gì: chúng ghi nhận kết quả của một lần tìm kiếm trong một bộ hồ sơ, hữu ích để cho thấy bạn đã thực hiện công việc và tài liệu thực sự không có ở đó. Chúng không phải là bằng chứng quốc tịch. Nếu bạn yêu cầu tra cứu hồ sơ IRCC cùng lúc với đơn xin chứng chỉ, phí tra cứu sẽ được miễn.
Khi không biết, hãy nói ‘không rõ’
IRCC muốn có câu trả lời trung thực ‘không rõ’ hơn là câu trả lời bịa đặt. Mẫu đơn yêu cầu bạn ghi ‘không rõ’ cho các chi tiết bạn không có và ‘NA’ cho những mục không áp dụng, đồng thời có chỗ để giải thích bất cứ điều gì đã thay đổi, được thay thế hoặc không chắc chắn. Sử dụng tờ riêng nếu không đủ chỗ và ghi rõ câu hỏi bạn đang trả lời. Giải thích rõ ràng về khoảng trống là một phần của hồ sơ hoàn chỉnh, không phải điểm yếu.
Một lưu ý quan trọng: Đối với trẻ em sinh ngoài Canada từ ngày 15/12/2025 trở đi, có cha hoặc mẹ là người Canada cũng sinh ra ở nước ngoài, IRCC có thể yêu cầu bằng chứng rằng cha/mẹ đã có mặt tích lũy ít nhất 1.095 ngày tại Canada trước khi sinh. Có cách để hợp pháp vượt qua yêu cầu này, nhưng cần tìm hiểu thêm.
Hồ sơ gia đình không đầy đủ là điều phổ biến ở những người nộp đơn xin quốc tịch theo luật mới. Con đường quốc tịch theo dòng dõi được thiết kế để thích ứng với những biến thể này trong bằng chứng hỗ trợ và xây dựng lại từ những mảnh còn sót lại. Một quốc tịch thứ hai thường gần hơn so với vẻ ngoài của những giấy tờ bị thiếu.
