9 sai lầm về tài chính cá nhân khi 20-30 tuổi

Có một giai đoạn trong đời mà chúng ta thường nghĩ mình còn rất nhiều thời gian.

Đó là tuổi 20.

Lúc đó, đa số chúng ta còn độc thân.
Thu nhập chưa quá cao.
Cuộc sống vẫn còn khá đơn giản.

Và cũng chính vì vậy… rất nhiều người xem nhẹ chuyện tài chính.

Chúng ta nghĩ:

“Để sau này tính.”
“Mình còn trẻ mà.”
“Giờ cứ sống đã.”

Nhưng rồi thời gian trôi rất nhanh.

Và đến một ngày, rất nhiều người bước sang tuổi 30 với một cảm giác khá nặng nề:

• Làm nhiều năm nhưng vẫn không có tài sản gì đáng kể
• Thu nhập tăng nhưng áp lực cũng tăng theo
• Tiền kiếm được bao nhiêu lại trôi đi hết bấy nhiêu
• Vẫn phải đi làm chỉ để chạy theo hóa đơn mỗi tháng

Hôm rồi, tôi có dịp ngồi nhìn lại hành trình của một cậu trợ lý từng làm việc với mình.

Cậu tên là Mark.

Tôi là người gần như theo sát toàn bộ hành trình tự do tài chính của cậu ấy — từ lúc còn là một cậu thực tập sinh trẻ tuổi cho tới ngày vượt qua cột mốc độc lập tài chính.

Và khi nhìn lại chặng đường đó, tôi nhận ra có rất nhiều bài học mà…

Nếu được quay về tuổi 20 của mình, tôi rất muốn ngồi xuống và nói với phiên bản trẻ hơn ngày ấy.

Sai lầm đầu tiên: Không theo dõi tiền bạc của mình

Đây có lẽ là lỗi phổ biến nhất.

Rất nhiều người đi làm nhiều năm… nhưng chưa từng thật sự ngồi xuống để nhìn rõ:

• Mình kiếm được bao nhiêu
• Mình tiêu bao nhiêu
• Khoản nào là cần thiết
• Khoản nào chỉ là tiêu theo cảm xúc

Kết quả là tiền cứ đi qua cuộc đời mình một cách rất mơ hồ.

Có bao nhiêu thì xài bấy nhiêu.

Làm mãi mà vẫn không dư.

Điều nguy hiểm nhất của việc không theo dõi tài chính không phải là mất tiền.

Mà là:

Chúng ta mất luôn khả năng kiểm soát cuộc đời mình.

Bởi vì nếu không biết tiền đang đi đâu, chúng ta cũng sẽ không biết phải thay đổi điều gì.

Có một điều mà càng lớn tôi càng thấy đúng:

Điều quan trọng không phải là bạn kiếm được bao nhiêu.
Mà là bạn giữ lại được bao nhiêu.

Có những người thu nhập rất cao… nhưng cuối tháng vẫn trắng tay.

Ngược lại, có những người kiếm không quá nhiều nhưng nhờ biết quản lý nên họ vẫn đều đặn tích lũy được tài sản.

Và chính những khoản nhỏ được giữ lại đó mới là nền móng cho tự do tài chính sau này.

Sai lầm thứ hai: Vướng vào nợ xấu

Đặc biệt là nợ thẻ tín dụng.

Thẻ tín dụng là một thứ rất nguy hiểm.

Nguy hiểm không phải vì nó xấu.
Mà vì nó quá tiện.

Bạn thích món gì… chỉ cần quẹt thẻ.

Không có cảm giác “mất tiền”.

Tiền không rời khỏi ví.
Không nhìn thấy tiền mặt biến mất.

Và chính điều đó đánh lừa bộ não của chúng ta.

Rồi đến lúc nhận ra thì mình đã bắt đầu nợ.

Ngân hàng lúc đó sẽ rất nhẹ nhàng nói với bạn:

“Không sao đâu, tháng này chỉ cần trả minimum payment thôi.”

Nghe rất dễ chịu.

Nhưng phần còn lại sẽ tiếp tục sinh lãi.

Và loại lãi suất này thường không hề nhẹ.

Rất nhiều người trẻ bước vào đời bằng vài lần quẹt thẻ vô tư… rồi mất nhiều năm chỉ để trả lại những khoản nợ ngày trước.

Tất nhiên, nếu biết dùng thì thẻ tín dụng vẫn có lợi ích.

Nhưng nếu chưa thật sự làm chủ được bản thân trong chuyện chi tiêu…

thì tốt nhất nên tránh xa nó.

Bởi vì:

Một trong những cảm giác mất tự do nhất của người trưởng thành là thức dậy mỗi sáng và biết rằng mình đang làm việc chỉ để trả nợ.

Sai lầm thứ ba: Chỉ sống bằng một nguồn thu nhập

Đây là điều tôi thấy rất nhiều người trẻ mắc phải.

Có một công việc toàn thời gian… và nghĩ như vậy là đủ.

Nhưng cuộc sống không ổn định như chúng ta nghĩ.

Chỉ cần một biến cố xảy ra — công ty cắt giảm nhân sự, kinh tế khó khăn, dịch bệnh… — thì nguồn thu nhập duy nhất đó có thể biến mất bất cứ lúc nào.

Lúc đó, chúng ta gần như không còn gì phía sau.

Mark là một ví dụ rất khác.

Hồi còn trẻ, ngoài công việc chính ở công ty công nghệ, cậu ấy còn:

• nhận freelance
• làm bartender cuối tuần
• đi chụp hình bán stock photo

Nhìn từ bên ngoài, nhiều người sẽ nghĩ:

“Sao phải cực vậy?”

Nhưng chính những năm tháng đó đã rút ngắn hành trình tự do tài chính của cậu xuống chỉ còn khoảng 7 năm.

Có một điều mà cuộc sống này rất công bằng:

Những trái ngọt hiếm khi đến từ vùng thoải mái.

Muốn đi nhanh hơn số đông, đôi khi chúng ta phải chấp nhận làm việc vào lúc người khác đang nghỉ ngơi.

Sai lầm thứ tư: Tiêu tiền để “bằng bạn bằng bè”

Khi thu nhập bắt đầu tăng lên, con người rất dễ rơi vào một cái bẫy:

“Ai cũng có rồi… mình cũng nên có.”

Đang đi xe bình thường.
Nhìn quanh thấy bạn bè đi xe đẹp hơn.

Thế là đổi xe.

Rồi khi có nhiều tiền hơn một chút…

Toyota thành Mercedes.

Vấn đề là rất nhiều trường hợp, thứ tăng lên không phải sự hạnh phúc.

Mà là áp lực tài chính.

Có những người đi xe sang… nhưng phía sau là một núi nợ.

Mỗi tháng làm ra bao nhiêu gần như trả góp hết bấy nhiêu.

Trong khi có những người sống rất đơn giản… nhưng tài khoản đầu tư của họ đủ để mua tự do cho cả cuộc đời.

Nếu chỉ xét về chuyện “oai”…

thì theo tôi, người thật sự oai là người có quyền lựa chọn cuộc sống của mình.

Không phải người cố gắng chứng minh điều gì với thiên hạ.

Sai lầm thứ năm: Đốt tiền vào cà phê, nhậu nhẹt và những cuộc vui vô thức

Những khoản này thường nhỏ.

Một ly cà phê.
Một buổi nhậu.
Một cuối tuần tụ tập.

Thoạt nhìn không đáng bao nhiêu.

Nhưng cộng dồn nhiều năm lại… nó là một con số rất lớn.

Điều đáng nói hơn là:

Khoản tiền mất đi không chỉ là số tiền hiện tại.

Mà còn là số tiền đáng lẽ nó có thể sinh ra trong tương lai nếu được đầu tư.

Tất nhiên, tôi không nghĩ người trẻ nên sống kham khổ như một tu sĩ.

Vẫn cần gặp gỡ bạn bè.
Vẫn cần tận hưởng cuộc sống.

Nhưng hãy học cách tiêu tiền có ý thức.

Ví dụ:

Nếu thích cà phê vì không khí trò chuyện…
thì đôi khi mời bạn bè về nhà còn vui hơn ra quán.

Nếu thích tụ tập…
hãy đặt cho mình một giới hạn chi tiêu rõ ràng.

Điều quan trọng không phải là cắt bỏ hết niềm vui.

Mà là:

Đừng để những niềm vui ngắn hạn âm thầm lấy mất tương lai tài chính của mình.

Sai lầm thứ sáu: Yêu đương vượt quá khả năng của bản thân

Đây là điều tôi thấy rất nhiều bạn nam trẻ mắc phải.

Khi yêu, người ta thường muốn xây cho mình một hình ảnh “thành đạt hơn thực tế”.

Dẫn đi ăn sang.
Cố tỏ ra dư dả.
Tiêu tiền để gây ấn tượng.

Nhưng càng lớn, tôi càng thấy:

Một mối quan hệ phải cần tới việc “diễn” để duy trì… thì rất mệt.

Nếu bạn dùng tiền để thu hút người khác…

thì khả năng cao, thứ bị thu hút cũng chính là tiền.

Còn với những người thật sự muốn đi lâu dài với bạn…

họ thường trân trọng sự chân thành hơn rất nhiều.

Tôi từng khuyên Mark một điều khá cực đoan:

Nếu được, hãy tập trung xây dựng bản thân trước rồi hãy yêu.

Và đúng là suốt một thời gian dài, cậu ấy gần như chỉ tập trung vào công việc, học hỏi và xây dựng tài chính.

Đến hiện tại, khi đã có nền tảng vững vàng hơn, cậu ấy bước vào tình yêu với một phiên bản trưởng thành hơn rất nhiều.

Không phải vì có tiền nên hấp dẫn.

Mà vì:

• có chiều sâu
• có trải nghiệm
• có tư duy
• có sự ổn định

Một con người như vậy tự nhiên sẽ trở nên thú vị.

Sai lầm thứ bảy: Không chuẩn bị sẵn tiền cho cơ hội

Trong đầu tư có một điều rất quan trọng:

Cơ hội chỉ thật sự có ý nghĩa với người đã chuẩn bị sẵn.

Sẽ có những lúc cuộc sống đưa đến trước mặt bạn một cơ hội rất tốt.

Một tài sản bị bán rẻ.
Một cổ phiếu giảm mạnh vì tâm lý đám đông.
Một dự án có tiềm năng lớn.

Nhưng nếu lúc đó không có tiền…

thì chúng ta chỉ có thể đứng nhìn cơ hội trôi qua.

Đó là lý do tiết kiệm không chỉ để “có tiền”.

Mà còn để:

Có quyền hành động khi cơ hội xuất hiện.

Sai lầm thứ tám: Bắt đầu đầu tư quá trễ

Trong đầu tư có một khái niệm cực kỳ quan trọng:

Compound effect — hiệu ứng lãi kép.

Thời gian là thứ quyền lực nhất trong đầu tư.

Người bắt đầu sớm hơn vài năm… đôi khi khác biệt hoàn toàn so với người bắt đầu muộn.

Đó là lý do tôi luôn nghĩ:

Khoản đầu tư tốt nhất của tuổi trẻ không phải là cố sống sang hơn.
Mà là bắt đầu tích lũy càng sớm càng tốt.

Hãy để tiền học cách tự kiếm thêm tiền cho mình.

Và cuối cùng… khoản đầu tư đáng giá nhất vẫn là đầu tư cho chính mình

Có một nguyên tắc mà tôi giữ rất lâu:

Tôi có thể đắn đo rất nhiều khi mua một món đồ đắt tiền.

Nhưng với kiến thức… tôi gần như không tiếc.

Bởi vì mọi thứ trên đời đều có thể mất đi.

Làm ăn có lúc thắng lúc thua.
Đầu tư có lúc lên lúc xuống.

Nhưng kiến thức thì khác.

Một khi đã học được thật sự…
nó gần như không ai lấy khỏi bạn được nữa.

Ngoài kiến thức, còn có sức khỏe.
Cả thể chất lẫn tinh thần.

Đó là những khoản đầu tư hiếm hoi mà càng đầu tư lâu dài… chúng ta càng ít khi hối hận.

Bây giờ nhìn lại tuổi 20 của mình, tôi chỉ ước rằng ngày đó có ai đó ngồi xuống và nói với mình những điều này sớm hơn một chút.

Có thể tôi vẫn sẽ mắc sai lầm.

Nhưng ít nhất… tôi sẽ hiểu rõ hơn mình đang đi đâu.

Và có lẽ, đó cũng là lý do tôi muốn chia sẻ lại những điều này với các bạn hôm nay.

Nguồn: Bài chia sẻ từ Hieu Nguyen