Luật mới mở rộng quyền công dân
Khoảng 1/7 người dân Rhode Island đủ điều kiện mang hai quốc tịch Mỹ-Canada sau khi Canada thông qua luật mới. Đạo luật C-3 xóa bỏ giới hạn thế hệ thứ nhất trong việc thừa kế quyền công dân, đưa Rhode Island trở thành một trong những khu vực có tỷ lệ đủ điều kiện cao nhất tại Mỹ. Theo luật, bất kỳ công dân Mỹ nào sinh trước ngày 15/12/2025 và có thể chứng minh dòng dõi liên tục từ tổ tiên người Canada đều được công nhận là công dân hai nước.
Tại sao nhiều người Rhode Island đủ điều kiện?
Rhode Island có cộng đồng người Pháp-Canada tập trung đông đảo. Từ năm 1840 đến 1930, gần 900.000 người Canada nói tiếng Pháp rời Quebec đến các thị trấn công nghiệp New England, trong đó Rhode Island, đặc biệt là Thung lũng Blackstone, là điểm đến phổ biến. Đến năm 1900, người Pháp-Canada chiếm 60% dân số Woonsocket, thành phố tự gọi là “thành phố Pháp nhất nước Mỹ”. Năm 1980, 70% cư dân Woonsocket có gốc Pháp-Canada. Theo nghiên cứu của giáo sư Patrick White (Đại học Quebec Montreal) và điều chỉnh theo ước tính 5 năm của Cục điều tra dân số Mỹ năm 2024, khoảng 150.000 người Rhode Island (1/7 dân số) có gốc Pháp-Canada và đủ điều kiện xin quốc tịch Canada.
Quy trình xin hộ chiếu Canada
Người dân Rhode Island đã là công dân hai nước theo luật mới, nhưng cần xin giấy chứng nhận quyền công dân Canada trước khi làm hộ chiếu. Hồ sơ gồm giấy khai sinh, giấy rửa tội, giấy kết hôn và giấy chứng tử của mỗi thế hệ từ người nộp đơn đến tổ tiên người Canada. Vì hầu hết có tổ tiên từ Quebec, nhiều người cần tra cứu hồ sơ tại Thư viện và Lưu trữ Quốc gia Quebec (BAnQ), nơi ghi nhận số lượng yêu cầu tăng 3.000% kể từ khi luật thay đổi. BAnQ ưu tiên yêu cầu từ cư dân Quebec, nên người nộp đơn làm việc với đại diện có giấy phép tại Quebec có thể được xử lý nhanh hơn.
Thời gian xử lý giấy chứng nhận quyền công dân hiện là 10 tháng. Sau khi nhận được, người nộp đơn có thể xin hộ chiếu Canada, thời gian xử lý 10-20 ngày làm việc, kèm cam kết hoàn tiền 30 ngày nếu chậm trễ.
Quyền lợi của công dân hai nước
Là công dân hai nước, người dân Rhode Island có quyền nhập cảnh, sinh sống và làm việc vĩnh viễn tại Canada; bỏ phiếu trong bầu cử Canada (nếu đáp ứng điều kiện cư trú); và ứng cử vào chức vụ chính trị Canada. Phần lớn người Mỹ xin giấy chứng nhận quyền công dân không có kế hoạch di cư ngay, mà coi đây là phương án dự phòng. Việc xin quốc tịch Canada không làm phát sinh nghĩa vụ thuế bổ sung.
Dấu hiệu nhận biết tổ tiên Pháp-Canada
Các họ phổ biến như Tremblay, Gagnon, Côté, Bouchard, Pelletier, Lavoie là dấu hiệu mạnh. Nhiều gia đình đã Anh hóa họ: Charpentier thành Carpenter, Leblanc thành White, La Rivière thành Rivers. Hội Gia phả Mỹ-Pháp tại Woonsocket sở hữu hơn 20.000 đầu sách về thống kê nhân khẩu và gia phả, là nguồn tài nguyên quý giá cho người tìm kiếm tổ tiên.
